सहकारतरौ दृष्ट्वा मृदुमारुतनिर्धुतम् । स्तबकं मदनो रम्यं हरवक्षसि सत्वरम्
sahakāratarau dṛṣṭvā mṛdumārutanirdhutam / stabakaṃ madano ramyaṃ haravakṣasi satvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Matsya Purāṇa·154
Matsya Purāṇa 154
मुमोच मोहनं नाम मार्गणं मकरध्वजः । शिवस्य हृदये शुद्धे नाशशाली महाशरः
mumoca mohanaṃ nāma mārgaṇaṃ makaradhvajaḥ / śivasya hṛdaye śuddhe nāśaśālī mahāśaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पपात परुषप्रांशुः पुष्पबाणो विमोहनः । ततः करणसंदेहो विद्धस्तु हृदये भवः
papāta paruṣaprāṃśuḥ puṣpabāṇo vimohanaḥ / tataḥ karaṇasaṃdeho viddhastu hṛdaye bhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बभूव भूधरौपम्य-धैर्यो ऽपि मदनोन्मुखः । ततः प्रभुत्वाद्भावानां नावेशं समपद्यत
babhūva bhūdharaupamya-dhairyo 'pi madanonmukhaḥ / tataḥ prabhutvādbhāvānāṃ nāveśaṃ samapadyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाह्यं बहु समासाद्य प्रत्यूहप्रसवात्मकम् । ततः कोपानलोद्भूत-घोरहुङ्कारभीषणे
bāhyaṃ bahu samāsādya pratyūhaprasavātmakam / tataḥ kopānalodbhūta-ghorahuṅkārabhīṣaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बभूव वदने नेत्रं तृतीयमनलाकुलम् । रुद्रस्य रौद्रवपुषो जगत्संहारभैरवम्
babhūva vadane netraṃ tṛtīyamanalākulam / rudrasya raudravapuṣo jagatsaṃhārabhairavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदन्तिकस्थे मदने व्यस्फारयत धूर्जटिः । तन्नेत्रविस्फुलिङ्गेन क्रोशतां नाकवासिनाम्
tadantikasthe madane vyasphārayata dhūrjaṭiḥ / tannetravisphuliṅgena krośatāṃ nākavāsinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गमितो भस्मसात्तूर्णं कन्दर्पः कामिदर्पकः । स तु तं भस्मसात्कृत्वा हरनेत्रोद्भवो ऽनलः
gamito bhasmasāttūrṇaṃ kandarpaḥ kāmidarpakaḥ / sa tu taṃ bhasmasātkṛtvā haranetrodbhavo 'nalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यजृम्भत जगद्दग्धुं ज्वालाहुङ्कारघस्मरः । ततो भवो जगद्धेतोर् व्यभवज्जातवेदसम्
vyajṛmbhata jagaddagdhuṃ jvālāhuṅkāraghasmaraḥ / tato bhavo jagaddhetor vyabhavajjātavedasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहकारे मधौ चन्द्रे सुमनःसु परेष्वपि । भृङ्गेषु कोकिलास्येषु विभागेन स्मरानलम्
sahakāre madhau candre sumanaḥsu pareṣvapi / bhṛṅgeṣu kokilāsyeṣu vibhāgena smarānalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स बाह्यान्तरविद्धेन हरेण स्मरमार्गणः । रागस्नेहसमिद्धान्तर्-धावंस्तीव्रहुताशनः
sa bāhyāntaraviddhena hareṇa smaramārgaṇaḥ / rāgasnehasamiddhāntar-dhāvaṃstīvrahutāśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विभक्तलोकसंक्षोभ-करो दुर्वारजृम्भितः । सम्प्राप्य स्नेहसंपृक्तं कामिनां हृदयं किल
vibhaktalokasaṃkṣobha-karo durvārajṛmbhitaḥ / samprāpya snehasaṃpṛktaṃ kāmināṃ hṛdayaṃ kila
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्वलत्यहर्निशं भीमो दुश्चिकित्स्यमुखात्मकः । विलोक्य हरहुङ्कार-ज्वालाभस्मकृतं स्मरम्
jvalatyaharniśaṃ bhīmo duścikitsyamukhātmakaḥ / vilokya harahuṅkāra-jvālābhasmakṛtaṃ smaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विललाप रतिः क्रूरं बन्धुना मधुना सह । ततो विलप्य बहुशो मधुना परिसान्त्विता
vilalāpa ratiḥ krūraṃ bandhunā madhunā saha / tato vilapya bahuśo madhunā parisāntvitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगाम शरणं देवम् इन्दुमौलिं त्रिलोचनम् । भृङ्गानुयातां संगृह्य पुष्पितां सहकारजाम्
jagāma śaraṇaṃ devam indumauliṃ trilocanam / bhṛṅgānuyātāṃ saṃgṛhya puṣpitāṃ sahakārajām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लतां पवित्रकस्थाने पाणौ परभृतां सखीम् । निर्बध्य तु जटाजूटं कुटिलैर् अलकै रतिः
latāṃ pavitrakasthāne pāṇau parabhṛtāṃ sakhīm / nirbadhya tu jaṭājūṭaṃ kuṭilair alakai ratiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्ध्वल्य गात्रं शुभ्रेण हृद्येन स्मरभस्मना । जानुभ्यामवनीं गत्वा प्रोवाचेन्दुविभूषणम्
uddhvalya gātraṃ śubhreṇa hṛdyena smarabhasmanā / jānubhyāmavanīṃ gatvā provācenduvibhūṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*रतिरुवाच नमः शिवायास्तु निरामयाय नमः शिवायास्तु मनोमयाय । नमः शिवायास्तु सुरार्चिताय तुभ्यं सदा भक्तकृपापराय
*ratiruvāca namaḥ śivāyāstu nirāmayāya namaḥ śivāyāstu manomayāya / namaḥ śivāyāstu surārcitāya tubhyaṃ sadā bhaktakṛpāparāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो भवायास्तु भवोद्भवाय नमो ऽस्तु ते ध्वस्तमनोभवाय । नमो ऽस्तु ते गूढमहाव्रताय नमो ऽस्तु मायागहनाश्रयाय
namo bhavāyāstu bhavodbhavāya namo 'stu te dhvastamanobhavāya / namo 'stu te gūḍhamahāvratāya namo 'stu māyāgahanāśrayāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो ऽस्तु शर्वाय नमः शिवाय नमो ऽस्तु सिद्धाय पुरातनाय । नमो ऽस्तु कालाय नमः कलाय नमो ऽस्तु ते ज्ञानवरप्रदाय
namo 'stu śarvāya namaḥ śivāya namo 'stu siddhāya purātanāya / namo 'stu kālāya namaḥ kalāya namo 'stu te jñānavarapradāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो ऽस्तु ते कालकलातिगाय नमो निसर्गामलभूषणाय । नमो ऽस्त्वमेयान्धकमर्दकाय नमः शरण्याय नमो ऽगुणाय
namo 'stu te kālakalātigāya namo nisargāmalabhūṣaṇāya / namo 'stvameyāndhakamardakāya namaḥ śaraṇyāya namo 'guṇāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो ऽस्तु ते भीमगणानुगाय नमो ऽस्तु नानाभुवनादिकर्त्रे । नमो ऽस्तु नानाजगतां विधात्रे नमो ऽस्तु ते चित्रफलप्रयोक्त्रे
namo 'stu te bhīmagaṇānugāya namo 'stu nānābhuvanādikartre / namo 'stu nānājagatāṃ vidhātre namo 'stu te citraphalaprayoktre
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वावसाने ह्यविनाशनेत्रे नमो ऽस्तु चित्राध्वरभागभोक्त्रे । नमो ऽस्तु भक्ताभिमतप्रदात्रे नमः सदा ते भवसङ्गहर्त्रे
sarvāvasāne hyavināśanetre namo 'stu citrādhvarabhāgabhoktre / namo 'stu bhaktābhimatapradātre namaḥ sadā te bhavasaṅgahartre
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनन्तरूपाय सदैव तुभ्यम् असह्यकोपाय नमो ऽस्तु तुभ्यम् । शशाङ्कचिह्नाय सदैव तुभ्यम् अमेयमानाय नमः स्तुताय
anantarūpāya sadaiva tubhyam asahyakopāya namo 'stu tubhyam / śaśāṅkacihnāya sadaiva tubhyam ameyamānāya namaḥ stutāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृषेन्द्रयानाय पुरान्तकाय नमः प्रसिद्धाय महौषधाय । नमो ऽस्तु भक्त्याभिमतप्रदाय नमो ऽस्तु सर्वार्तिहराय तुभ्यम्
vṛṣendrayānāya purāntakāya namaḥ prasiddhāya mahauṣadhāya / namo 'stu bhaktyābhimatapradāya namo 'stu sarvārtiharāya tubhyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चराचराचारविचारवर्यम् आचार्यम् उत्प्रेक्षितभूतसर्गम् । त्वामिन्दुमौलिं शरणं प्रपन्ना प्रियाप्रमेयं महतां महेशम्
carācarācāravicāravaryam ācāryam utprekṣitabhūtasargam / tvāmindumauliṃ śaraṇaṃ prapannā priyāprameyaṃ mahatāṃ maheśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रयच्छ मे कामयशःसमृद्धिं पुनः प्रभो जीवतु कामदेवः । प्रियं विना त्वां प्रियजीवितेषु त्वत्तो ऽपरः को भुवनेष्विहास्ति
prayaccha me kāmayaśaḥsamṛddhiṃ punaḥ prabho jīvatu kāmadevaḥ / priyaṃ vinā tvāṃ priyajīviteṣu tvatto 'paraḥ ko bhuvaneṣvihāsti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभुः प्रियायाः प्रसवः प्रियाणां प्रणीतपर्यायपरापरार्थः । त्वमेवमेको भुवनस्य नाथो दयालुरुन्मूलितभक्तभीतिः
prabhuḥ priyāyāḥ prasavaḥ priyāṇāṃ praṇītaparyāyaparāparārthaḥ / tvamevameko bhuvanasya nātho dayālurunmūlitabhaktabhītiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*सूत उवाच इत्थं स्तुतः शंकर ईड्य ईशो वृषाकपिर्मन्मथकान्तया तु । तुतोष दोषाकरखण्डधारी उवाच चैनां मधुरं निरीक्ष्य
*sūta uvāca itthaṃ stutaḥ śaṃkara īḍya īśo vṛṣākapirmanmathakāntayā tu / tutoṣa doṣākarakhaṇḍadhārī uvāca caināṃ madhuraṃ nirīkṣya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*शंकर उवाच भवितेति च कामो ऽयं कालात्कान्तो ऽचिरादपि । अनङ्ग इति लोकेषु स विख्यातिं गमिष्यति
*śaṃkara uvāca bhaviteti ca kāmo 'yaṃ kālātkānto 'cirādapi / anaṅga iti lokeṣu sa vikhyātiṃ gamiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्ता शिरसावन्द्य गिरिशं कामवल्लभा । जगामोपवनं रम्यं रतिस्तु हिमभूभृतः
ityuktā śirasāvandya giriśaṃ kāmavallabhā / jagāmopavanaṃ ramyaṃ ratistu himabhūbhṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुरोद चापि बहुशो दीना रम्ये स्थले तु सा । मरणव्यवसायात्तु निवृत्ता सा हराज्ञया
ruroda cāpi bahuśo dīnā ramye sthale tu sā / maraṇavyavasāyāttu nivṛttā sā harājñayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ नारदवाक्येन चोदितो हिमभूधरः । कृताभरणसंस्कारां कृतकौतुकमङ्गलाम्
atha nāradavākyena codito himabhūdharaḥ / kṛtābharaṇasaṃskārāṃ kṛtakautukamaṅgalām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्गपुष्पकृतापीडां शुभ्रचीनांशुकाम्बराम् । शराभ्यां संयुतां शैलो गृहीत्वा स्वसुतां ततः
svargapuṣpakṛtāpīḍāṃ śubhracīnāṃśukāmbarām / śarābhyāṃ saṃyutāṃ śailo gṛhītvā svasutāṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगाम शुभयोगेन तदा सम्पूर्णमानसः । सकाननान्युपाक्रम्य वनान्युपवनानि च
jagāma śubhayogena tadā sampūrṇamānasaḥ / sakānanānyupākramya vanānyupavanāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददर्श रुदतीं नारीम् अप्रतर्क्यमहौजसम् । रूपेणासदृशीं लोके रम्येषु वनसानुषु
dadarśa rudatīṃ nārīm apratarkyamahaujasam / rūpeṇāsadṛśīṃ loke ramyeṣu vanasānuṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कौतुकेन परामृश्य तां दृष्ट्वा रुदतीं गिरिः । उपसर्प्य ततस्तस्या निकटे सो ऽभ्यपृच्छत
kautukena parāmṛśya tāṃ dṛṣṭvā rudatīṃ giriḥ / upasarpya tatastasyā nikaṭe so 'bhyapṛcchata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*हिमवानुवाच कासि कस्यासि कल्याणि किमर्थं चापि रोदिषि । नैतदल्पमहं मन्ये कारणं लोकसुन्दरि
*himavānuvāca kāsi kasyāsi kalyāṇi kimarthaṃ cāpi rodiṣi / naitadalpamahaṃ manye kāraṇaṃ lokasundari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा तस्य वचनं श्रुत्वा उवाच मधुना सह । रुदती शोकजननं श्वसती दैन्यवर्धनम्
sā tasya vacanaṃ śrutvā uvāca madhunā saha / rudatī śokajananaṃ śvasatī dainyavardhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*रतिरुवाच कामस्य दयितां भार्यां रतिं मां विद्धि सुव्रत । गिरावस्मिन्महाभाग गिरिशस्तपसि स्थितः
*ratiruvāca kāmasya dayitāṃ bhāryāṃ ratiṃ māṃ viddhi suvrata / girāvasminmahābhāga giriśastapasi sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन प्रत्यूहरुष्टेन विस्फार्यालोक्य लोचनम् । दग्धो ऽसौ झषकेतुस्तु मम कान्तो ऽतिवल्लभः
tena pratyūharuṣṭena visphāryālokya locanam / dagdho 'sau jhaṣaketustu mama kānto 'tivallabhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं तु शरणं याता तं देवं भयविह्वला । स्तुतवत्यथ संस्तुत्या ततो मां गिरिशो ऽब्रवीत्
ahaṃ tu śaraṇaṃ yātā taṃ devaṃ bhayavihvalā / stutavatyatha saṃstutyā tato māṃ giriśo 'bravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुष्टो ऽहं कामदयिते कामो ऽयं ते भविष्यति । त्वत्स्तुतिं चाप्यधीयानो नरो भक्त्या मदाश्रयः । लप्स्यते काङ्क्षितं कामं निवर्त्य मरणादितः
tuṣṭo 'haṃ kāmadayite kāmo 'yaṃ te bhaviṣyati / tvatstutiṃ cāpyadhīyāno naro bhaktyā madāśrayaḥ / lapsyate kāṅkṣitaṃ kāmaṃ nivartya maraṇāditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतीक्षन्ती च तद्वाक्यम् आशावेशादिभिर्ह्यहम् । शरीरं परिरक्षिष्ये कंचित्कालं महाद्युते
pratīkṣantī ca tadvākyam āśāveśādibhirhyaham / śarīraṃ parirakṣiṣye kaṃcitkālaṃ mahādyute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तस्तु तदा रत्या शैलः संभ्रमभीषितः । पाणावादाय हि सुतां गन्तुमैच्छत्स्वकं पुरम्
ityuktastu tadā ratyā śailaḥ saṃbhramabhīṣitaḥ / pāṇāvādāya hi sutāṃ gantumaicchatsvakaṃ puram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भाविनो ऽवश्यभावित्वाद् भवित्री भूतभाविनी । लज्जमाना सखिमुखैर् उवाच पितरं गिरिम्
bhāvino 'vaśyabhāvitvād bhavitrī bhūtabhāvinī / lajjamānā sakhimukhair uvāca pitaraṃ girim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*शैलदुहितोवाच दुर्भाग्येण शरीरेण किं ममानेन कारणम् । कथं च तादृशं प्राप्तं सुखं मे स पतिर्भवेत्
*śailaduhitovāca durbhāgyeṇa śarīreṇa kiṃ mamānena kāraṇam / kathaṃ ca tādṛśaṃ prāptaṃ sukhaṃ me sa patirbhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपोभिः प्राप्यते ऽभीष्टं नासाध्यं हि तपस्यतः । दुर्भगत्वं वृथा लोको वहते सति साधने
tapobhiḥ prāpyate 'bhīṣṭaṃ nāsādhyaṃ hi tapasyataḥ / durbhagatvaṃ vṛthā loko vahate sati sādhane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीविताद्दुर्भगाच्छ्रेयो मरणं ह्यतपस्यतः । भविष्यामि न संदेहो नियमैः शोषये तनुम्
jīvitāddurbhagācchreyo maraṇaṃ hyatapasyataḥ / bhaviṣyāmi na saṃdeho niyamaiḥ śoṣaye tanum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपसि भ्रष्टसंदेह उद्यमो ऽर्थजिगीषया । साहं तपः करिष्यामि यदहं प्राप्य दुर्लभा
tapasi bhraṣṭasaṃdeha udyamo 'rthajigīṣayā / sāhaṃ tapaḥ kariṣyāmi yadahaṃ prāpya durlabhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तः शैलराजस्तु दुहित्रा स्नेहविक्लवः । उवाच वाचा शैलेन्द्रः स्नेहगद्गदवर्णया
ityuktaḥ śailarājastu duhitrā snehaviklavaḥ / uvāca vācā śailendraḥ snehagadgadavarṇayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*हिमवानुवाच उमेति चपले पुत्रि न क्षमं तावकं वपुः । सोढुं क्लेशस्वरूपस्य तपसः सौम्यदर्शने
*himavānuvāca umeti capale putri na kṣamaṃ tāvakaṃ vapuḥ / soḍhuṃ kleśasvarūpasya tapasaḥ saumyadarśane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भावीन्यभिविचार्याणि पदार्थानि सदैव तु । भाविनो ऽर्था भवन्त्येव हठेनानिच्छतो ऽपि वा
bhāvīnyabhivicāryāṇi padārthāni sadaiva tu / bhāvino 'rthā bhavantyeva haṭhenānicchato 'pi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मान्न तपसा ते ऽस्ति बाले किंचित्प्रयोजनम् । भवनायैव गच्छामश् चिन्तयिष्यामि तत्र वै
tasmānna tapasā te 'sti bāle kiṃcitprayojanam / bhavanāyaiva gacchāmaś cintayiṣyāmi tatra vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्ता तु यदा नैव गुहायाभ्येति शैलजा । ततः स चिन्तयाविष्टो दुहितां प्रशशंस च
ityuktā tu yadā naiva guhāyābhyeti śailajā / tataḥ sa cintayāviṣṭo duhitāṃ praśaśaṃsa ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽन्तरिक्षे दिव्या वाग् अभूद्भुवनभूतले । उमेति चपले पुत्रि त्वयोक्ता तनया ततः
tato 'ntarikṣe divyā vāg abhūdbhuvanabhūtale / umeti capale putri tvayoktā tanayā tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उमेति नाम तेनास्या भुवनेषु भविष्यति । सिद्धिं च मूर्तिमत्येषा साधयिष्यति चिन्तिताम्
umeti nāma tenāsyā bhuvaneṣu bhaviṣyati / siddhiṃ ca mūrtimatyeṣā sādhayiṣyati cintitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रुत्वा तु वचनम् आकाशात्काशपाण्डुरः । अनुज्ञाय सुतां शैलो जगामाशु स्वमन्दिरम्
iti śrutvā tu vacanam ākāśātkāśapāṇḍuraḥ / anujñāya sutāṃ śailo jagāmāśu svamandiram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*सूत उवाच शैलजापि ययौ शैलम् अगम्यमपि दैवतैः । सखीभ्यामनुयाता तु नियता नगराजजा
*sūta uvāca śailajāpi yayau śailam agamyamapi daivataiḥ / sakhībhyāmanuyātā tu niyatā nagarājajā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृङ्गं हिमवतः पुण्यं नानाधातुविभूषितम् । दिव्यपुष्पलताकीर्णं सिद्धगन्धर्वसेवितम्
śṛṅgaṃ himavataḥ puṇyaṃ nānādhātuvibhūṣitam / divyapuṣpalatākīrṇaṃ siddhagandharvasevitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानामृगगणाकीर्णं भ्रमरोद्घुष्टपादपम् । दिव्यप्रस्रवणोपेतं दीर्घिकाभिरलंकृतम्
nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ bhramarodghuṣṭapādapam / divyaprasravaṇopetaṃ dīrghikābhiralaṃkṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानापक्षिगणाकीर्णं चक्रवाकोपशोभितम् । जलजस्थलजैः पुष्पैः प्रोत्फुल्लैरुपशोभितम्
nānāpakṣigaṇākīrṇaṃ cakravākopaśobhitam / jalajasthalajaiḥ puṣpaiḥ protphullairupaśobhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्रकन्दरसंस्थानं गुहागृहमनोहरम् । विहङ्गसंघसंजुष्टं कल्पपादपसंकटम्
citrakandarasaṃsthānaṃ guhāgṛhamanoharam / vihaṅgasaṃghasaṃjuṣṭaṃ kalpapādapasaṃkaṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रापश्यन्महाशाखं शाखिनं हरितच्छदम् । सर्वर्तुकुसुमोपेतं मनोरथशतोज्ज्वलम्
tatrāpaśyanmahāśākhaṃ śākhinaṃ haritacchadam / sarvartukusumopetaṃ manorathaśatojjvalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानापुष्पसमाकीर्णं नानाविधफलान्वितम् । नतं सूर्यस्य रुचिभिर् भिन्नसंहृतपल्लवम्
nānāpuṣpasamākīrṇaṃ nānāvidhaphalānvitam / nataṃ sūryasya rucibhir bhinnasaṃhṛtapallavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राम्बराणि संत्यज्य भूषणानि च शैलजा । संवीता वल्कलैर्दिव्यैर् दर्भनिर्मितमेखला
tatrāmbarāṇi saṃtyajya bhūṣaṇāni ca śailajā / saṃvītā valkalairdivyair darbhanirmitamekhalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिःस्नाता पाटलाहारा बभूव शरदां शतम् । शतमेकेन शीर्णेन पर्णेनावर्तयत्तदा
triḥsnātā pāṭalāhārā babhūva śaradāṃ śatam / śatamekena śīrṇena parṇenāvartayattadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निराहारा शतं साभूत् समानां तपसां निधिः । तत उद्वेजिताः सर्वे प्राणिनस्तत्तपो ऽग्निना
nirāhārā śataṃ sābhūt samānāṃ tapasāṃ nidhiḥ / tata udvejitāḥ sarve prāṇinastattapo 'gninā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सस्मार भगवान् मुनीन्सप्त शतक्रतुः । ते समागम्य मुनयः सर्वे समुदितास्ततः
tataḥ sasmāra bhagavān munīnsapta śatakratuḥ / te samāgamya munayaḥ sarve samuditāstataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजिताश्च महेन्द्रेण पप्रच्छुस्तं प्रयोजनम् । किमर्थं तु सुरश्रेष्ठ संस्मृतास्तु वयं त्वया
pūjitāśca mahendreṇa papracchustaṃ prayojanam / kimarthaṃ tu suraśreṣṭha saṃsmṛtāstu vayaṃ tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्रः प्रोवाच शृण्वन्तु भगवन्तः प्रयोजनम् । हिमाचले तपो घोरं तप्यते भूधरात्मजा । तस्या ह्यभिमतं कामं भवन्तः कर्तुमर्हथ
śakraḥ provāca śṛṇvantu bhagavantaḥ prayojanam / himācale tapo ghoraṃ tapyate bhūdharātmajā / tasyā hyabhimataṃ kāmaṃ bhavantaḥ kartumarhatha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः समापतन्देव्या जगदर्थं त्वरान्विताः । तथेत्युक्त्वा तु शैलेन्द्रं सिद्धसंघातसेवितम्
tataḥ samāpatandevyā jagadarthaṃ tvarānvitāḥ / tathetyuktvā tu śailendraṃ siddhasaṃghātasevitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊचुरागत्य मुनयस् तामथो मधुराक्षरम् । पुत्रि किं ते व्यवसितः कामः कमललोचने
ūcurāgatya munayas tāmatho madhurākṣaram / putri kiṃ te vyavasitaḥ kāmaḥ kamalalocane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तानुवाच ततो देवी सलज्जा गौरवान्मुनीन् । तपस्यतो महाभागाः प्राप्य मौने भवादृशान्
tānuvāca tato devī salajjā gauravānmunīn / tapasyato mahābhāgāḥ prāpya maune bhavādṛśān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वन्दनाय नियुक्ता धीः पावयत्यविकल्पितम् । प्रश्नोन्मुखत्वाद्भवतां युक्तमासनमादितः
vandanāya niyuktā dhīḥ pāvayatyavikalpitam / praśnonmukhatvādbhavatāṃ yuktamāsanamāditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपविष्टाः श्रमोन्मुक्तास् ततः प्रक्ष्यथ मामतः । इत्युक्त्वा सा ततश्चक्रे कृतासनपरिग्रहान्
upaviṣṭāḥ śramonmuktās tataḥ prakṣyatha māmataḥ / ityuktvā sā tataścakre kṛtāsanaparigrahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा तु तान्विधिवत्पूज्यान् पूजयित्वा विधानतः । उवाचादित्यसंकाशान् मुनीन्सप्त सती शनैः
sā tu tānvidhivatpūjyān pūjayitvā vidhānataḥ / uvācādityasaṃkāśān munīnsapta satī śanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यक्त्वा व्रतात्मकं मौनं मौनं जग्राह ह्रीमयम् । भावं तस्यास्तु मौनान्तं तस्याः सप्तर्षयो यथा
tyaktvā vratātmakaṃ maunaṃ maunaṃ jagrāha hrīmayam / bhāvaṃ tasyāstu maunāntaṃ tasyāḥ saptarṣayo yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गौरवाधीनतां प्राप्ताः पप्रच्छुस्तां पुनस्तथा । सापि गौरवगर्भेण मनसा चारुहासिनी
gauravādhīnatāṃ prāptāḥ papracchustāṃ punastathā / sāpi gauravagarbheṇa manasā cāruhāsinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनीञ्शान्तकथालापान् प्रेक्ष्य प्रोवाच वाग्यमम् । भगवन्तो विजानन्ति प्राणिनां मानसं हितम्
munīñśāntakathālāpān prekṣya provāca vāgyamam / bhagavanto vijānanti prāṇināṃ mānasaṃ hitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनोगतीभिरत्यर्थं कदर्थन्ते हि देहिनः । केचित् तु निपुणास्तत्र घटन्ते विबुधोद्यमैः
manogatībhiratyarthaṃ kadarthante hi dehinaḥ / kecit tu nipuṇāstatra ghaṭante vibudhodyamaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपायैर्दुर्लभान्भावान् प्राप्नुवन्ति ह्यतन्द्रिताः । अपरे तु परिच्छिन्ना नानाकाराभ्युपक्रमाः
upāyairdurlabhānbhāvān prāpnuvanti hyatandritāḥ / apare tu paricchinnā nānākārābhyupakramāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहान्तरार्थमारम्भम् आश्रयन्ति हितप्रदम् । मम त्वाकाशसम्भूत-पुष्पदामा विभूषितम्
dehāntarārthamārambham āśrayanti hitapradam / mama tvākāśasambhūta-puṣpadāmā vibhūṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वन्ध्या सुतं प्राप्तुकामा मनः प्रसरते मुहुः । अहं किल भवं देवं पतिं प्राप्तुं समुद्यता
vandhyā sutaṃ prāptukāmā manaḥ prasarate muhuḥ / ahaṃ kila bhavaṃ devaṃ patiṃ prāptuṃ samudyatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृत्यैव दुराधर्षं तपस्यन्तं तु संप्रति । सुरासुरैरनिर्णीतं परमार्थक्रियाश्रयम्
prakṛtyaiva durādharṣaṃ tapasyantaṃ tu saṃprati / surāsurairanirṇītaṃ paramārthakriyāśrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सांप्रतं चापि निर्दग्ध-मदनं वीतरागिणम् । कथमाराधयेदीशं मादृशी तादृशं शिवम्
sāṃprataṃ cāpi nirdagdha-madanaṃ vītarāgiṇam / kathamārādhayedīśaṃ mādṛśī tādṛśaṃ śivam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्ता मुनयस्ते तु स्थिरतां मनसस्ततः । ज्ञातुमस्या वचः प्रोचुः प्रक्रमात्प्रकृतार्थकम्
ityuktā munayaste tu sthiratāṃ manasastataḥ / jñātumasyā vacaḥ procuḥ prakramātprakṛtārthakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*मुनय ऊचुः द्विविधं तु सुखं तावत् पुत्रि लोकेषु भाव्यते । शरीरस्यास्य संभोगैश् चेतसश्चापि निर्वृतिः
*munaya ūcuḥ dvividhaṃ tu sukhaṃ tāvat putri lokeṣu bhāvyate / śarīrasyāsya saṃbhogaiś cetasaścāpi nirvṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृत्या स तु दिग्वासा भीमः पितृवणेशयः । कपाली भिक्षुको नग्नो विरूपाक्षः स्थिरक्रियः
prakṛtyā sa tu digvāsā bhīmaḥ pitṛvaṇeśayaḥ / kapālī bhikṣuko nagno virūpākṣaḥ sthirakriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रमत्तोन्मत्तकाकारो बीभत्सकृतसंग्रहः । यतिना तेन कस्ते ऽर्थो मूर्तानर्थेन काङ्क्षितः
pramattonmattakākāro bībhatsakṛtasaṃgrahaḥ / yatinā tena kaste 'rtho mūrtānarthena kāṅkṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि ह्यस्य शरीरस्य भोगमिच्छसि सांप्रतम् । तत्कथं ते महादेवाद् भयभाजो जुगुप्सितात्
yadi hyasya śarīrasya bhogamicchasi sāṃpratam / tatkathaṃ te mahādevād bhayabhājo jugupsitāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्रवद्रक्तवसाभ्यक्त-कपालकृतभूषणात् । श्वसदुग्रभुजंगेन्द्र-कृतभूषणभीषणात्
sravadraktavasābhyakta-kapālakṛtabhūṣaṇāt / śvasadugrabhujaṃgendra-kṛtabhūṣaṇabhīṣaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्मशानवासिनो रौद्र-प्रमथानुगतात् सति । सुरेन्द्रमुकुटव्रात-निघृष्टचरणो ऽरिहा
śmaśānavāsino raudra-pramathānugatāt sati / surendramukuṭavrāta-nighṛṣṭacaraṇo 'rihā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिरस्ति जगद्धाता श्रीकान्तो ऽनन्तमूर्तिमान् । नाथो यज्ञभुजामस्ति तथेन्द्रः पाकशासनः
harirasti jagaddhātā śrīkānto 'nantamūrtimān / nātho yajñabhujāmasti tathendraḥ pākaśāsanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवतानां निधिश्चास्ति ज्वलनः सर्वकामकृत् । वायुरस्ति जगद्धाता यः प्राणः सर्वदेहिनाम्
devatānāṃ nidhiścāsti jvalanaḥ sarvakāmakṛt / vāyurasti jagaddhātā yaḥ prāṇaḥ sarvadehinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा वैश्रवणो राजा सर्वार्थमतिमान्विभुः । एभ्य एकतमं कस्मान् न त्वं सम्प्राप्तुमिच्छसि
tathā vaiśravaṇo rājā sarvārthamatimānvibhuḥ / ebhya ekatamaṃ kasmān na tvaṃ samprāptumicchasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उतान्यदेहसंप्राप्त्या सुखं ते मनसेप्सितम् । एवमेतत्तवाप्यत्र प्रभवो नाकसंपदाम् । अस्मिन्नेव पराः सर्वाः कल्याणप्राप्तयस्तव
utānyadehasaṃprāptyā sukhaṃ te manasepsitam / evametattavāpyatra prabhavo nākasaṃpadām / asminneva parāḥ sarvāḥ kalyāṇaprāptayastava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितुरेवास्ति तत्सर्वं सुरेभ्यो यन्न विद्यते । अतस्तत्प्राप्तये क्लेशः स वाप्यत्राफलस्तव
piturevāsti tatsarvaṃ surebhyo yanna vidyate / atastatprāptaye kleśaḥ sa vāpyatrāphalastava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायेण प्रार्थितो भद्रे सुस्वल्पो ह्यतिदुर्लभः । अस्य ते विधियोगस्य धाता कर्तात्र चैव हि
prāyeṇa prārthito bhadre susvalpo hyatidurlabhaḥ / asya te vidhiyogasya dhātā kartātra caiva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*सूत उवाच इत्युक्ता सा तु कुपिता मुनिवर्येषु शैलजा । उवाच कोपरक्ताक्षी स्फुरद्भिर्दशनच्छदैः
*sūta uvāca ityuktā sā tu kupitā munivaryeṣu śailajā / uvāca koparaktākṣī sphuradbhirdaśanacchadaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*देव्युवाच असद्ग्रहस्य का प्रीतिर् व्यसनस्य क्व यन्त्रणा । विपरीतार्थबोद्धारः सत्पथे केन योजिताः
*devyuvāca asadgrahasya kā prītir vyasanasya kva yantraṇā / viparītārthaboddhāraḥ satpathe kena yojitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं मां वेत्थ दुष्प्रज्ञां ह्य् अस्थानासद्ग्रहप्रियाम् । न मां प्रतिविचारो ऽस्ति यत्रेहासद्ग्रहावितौ
evaṃ māṃ vettha duṣprajñāṃ hy asthānāsadgrahapriyām / na māṃ prativicāro 'sti yatrehāsadgrahāvitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजापतिसमाः सर्वे भवन्तः सर्वदर्शिनः । नूनं न वेत्थ तं देवं शाश्वतं जगतः प्रभुम्
prajāpatisamāḥ sarve bhavantaḥ sarvadarśinaḥ / nūnaṃ na vettha taṃ devaṃ śāśvataṃ jagataḥ prabhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजमीशानमव्यक्तम् अमेयमहिमोदयम्
ajamīśānamavyaktam ameyamahimodayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आस्तां तद्धर्मसद्भाव-संबोधस्तावदद्भुतः । विदुर्यं न हरिब्रह्म-प्रमुखा हि सुरेश्वराः
āstāṃ taddharmasadbhāva-saṃbodhastāvadadbhutaḥ / viduryaṃ na haribrahma-pramukhā hi sureśvarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्तस्य विभवात्स्वोत्थं भुवनेषु विजृम्भितम् । प्रकटं सर्वभूतानां तदप्यत्र न वेत्थ किम्
yattasya vibhavātsvotthaṃ bhuvaneṣu vijṛmbhitam / prakaṭaṃ sarvabhūtānāṃ tadapyatra na vettha kim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्यैतद्गगनं भूरितः कस्याग्निः कस्य मारुतः । कस्य भूः कस्य वरुणः कश्चन्द्रार्कविलोचनः
kasyaitadgaganaṃ bhūritaḥ kasyāgniḥ kasya mārutaḥ / kasya bhūḥ kasya varuṇaḥ kaścandrārkavilocanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्यार्चयन्ति लोकेषु लिङ्गं भक्त्या सुरासुराः । यं ब्रुवन्तीश्वरं देवा विधीन्द्राद्या महर्षयः
kasyārcayanti lokeṣu liṅgaṃ bhaktyā surāsurāḥ / yaṃ bruvantīśvaraṃ devā vidhīndrādyā maharṣayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभावं प्रभवं चैष तेषामपि न वेत्थ किम् । अदितिः कस्य मातेयं कस्माज्जातो जनार्दनः
prabhāvaṃ prabhavaṃ caiṣa teṣāmapi na vettha kim / aditiḥ kasya māteyaṃ kasmājjāto janārdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदितेः कश्यपाज्जाता देवा नारायणादयः । मरीचेः कश्यपः पुत्रो ह्य् अदितिर्दक्षपुत्रिका
aditeḥ kaśyapājjātā devā nārāyaṇādayaḥ / marīceḥ kaśyapaḥ putro hy aditirdakṣaputrikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मरीचिश्चापि दक्षश्च पुत्रौ तौ ब्रह्मणः किल । ब्रह्मा हिरण्मयात्त्वण्डाद् दिव्यसिद्धिविभूतिकम्
marīciścāpi dakṣaśca putrau tau brahmaṇaḥ kila / brahmā hiraṇmayāttvaṇḍād divyasiddhivibhūtikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्य प्रादुरभूद्ध्यानात् प्रक्षुब्धाः प्राकृतांशकाः । प्रकृतौ तु तृतीयायां मधुद्विड्जननक्रिया
kasya prādurabhūddhyānāt prakṣubdhāḥ prākṛtāṃśakāḥ / prakṛtau tu tṛtīyāyāṃ madhudviḍjananakriyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जाता ससर्ज षड्वर्गान् बुद्धिपूर्वान् स्वकर्मजान् । अजातको ऽभवद्वेधा ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः
jātā sasarja ṣaḍvargān buddhipūrvān svakarmajān / ajātako 'bhavadvedhā brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः स्वयोगेन संक्षोभ्य प्रकृतिं कृतवानिदम् । ब्रह्मणः सिद्धसर्वार्थम् ऐश्वर्यं लोककर्तृताम्
yaḥ svayogena saṃkṣobhya prakṛtiṃ kṛtavānidam / brahmaṇaḥ siddhasarvārtham aiśvaryaṃ lokakartṛtām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदुर्विष्ण्वादयो यच्च स्वमहिम्ना सदैव हि । कृत्वान्यं देहम् अन्या दृक् तादृक् कृत्वा पुनर्हरिः
vidurviṣṇvādayo yacca svamahimnā sadaiva hi / kṛtvānyaṃ deham anyā dṛk tādṛk kṛtvā punarhariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुरुते जगतः कृत्यम् उत्तमाधममध्यमम् । एवमेव हि संसारो यो जन्ममरणात्मकः
kurute jagataḥ kṛtyam uttamādhamamadhyamam / evameva hi saṃsāro yo janmamaraṇātmakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मणश्च फलं ह्येतन् नानारूपसमुद्भवम् । अथ नारायणो देवः स्वकां छायां समाश्रयत्
karmaṇaśca phalaṃ hyetan nānārūpasamudbhavam / atha nārāyaṇo devaḥ svakāṃ chāyāṃ samāśrayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्प्रेरितः प्रकुरुते जन्म नानाप्रकारकम् । सापि कर्मण एवोक्ता प्रेरणा विवशात्मनाम्
tatpreritaḥ prakurute janma nānāprakārakam / sāpi karmaṇa evoktā preraṇā vivaśātmanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथोन्मादादिजुष्टस्य मतिरेव हि सा भवेत् । इष्टान्येव यथार्थानि विपरीतानि मन्यते
yathonmādādijuṣṭasya matireva hi sā bhavet / iṣṭānyeva yathārthāni viparītāni manyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोकस्य व्यवहारेषु सृष्टेषु सहते सदा । धर्माधर्मफलावाप्तौ विष्णुरेव निबोधितः
lokasya vyavahāreṣu sṛṣṭeṣu sahate sadā / dharmādharmaphalāvāptau viṣṇureva nibodhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.