*सूत उवाच अथ देवो महादेवः पूर्वं कृष्णः प्रजापतिः । विहारार्थं स देवेशो मानुषेष्विह जयते
*sūta uvāca atha devo mahādevaḥ pūrvaṃ kṛṣṇaḥ prajāpatiḥ / vihārārthaṃ sa deveśo mānuṣeṣviha jayate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवक्यां वसुदेवस्य तपसा पुष्करेक्षणः । चतुर्बाहुस्तदा जातो दिव्यरूपो ज्वलञ्श्रिया
devakyāṃ vasudevasya tapasā puṣkarekṣaṇaḥ / caturbāhustadā jāto divyarūpo jvalañśriyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीवत्सलक्षणं देवं दृष्ट्वा दिव्यैश्च लक्षणैः । उवाच वसुदेवस्तं रूपं संहर वै प्रभो
śrīvatsalakṣaṇaṃ devaṃ dṛṣṭvā divyaiśca lakṣaṇaiḥ / uvāca vasudevastaṃ rūpaṃ saṃhara vai prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीतो ऽहं देव कंसस्य ततस्त्वेतद्ब्रवीमि ते । मम पुत्रा हतास्तेन ज्येष्ठास्ते भीमविक्रमाः
bhīto 'haṃ deva kaṃsasya tatastvetadbravīmi te / mama putrā hatāstena jyeṣṭhāste bhīmavikramāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसुदेववचः श्रुत्वा रूपं संहरते ऽच्युतः । अनुज्ञाप्य ततः शौरिं नन्दगोपगृहे ऽनयत्
vasudevavacaḥ śrutvā rūpaṃ saṃharate 'cyutaḥ / anujñāpya tataḥ śauriṃ nandagopagṛhe 'nayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्त्वैनं नन्दगोपस्य रक्ष्यतामिति चाब्रवीत् । अतस्तु सर्वकल्याणं यादवानां भविष्यति । अयं तु गर्भो देवक्यां जातः कंसं हनिष्यति
dattvainaṃ nandagopasya rakṣyatāmiti cābravīt / atastu sarvakalyāṇaṃ yādavānāṃ bhaviṣyati / ayaṃ tu garbho devakyāṃ jātaḥ kaṃsaṃ haniṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*ऋषय ऊचुः क एष वसुदेवस्तु देवकी च यशस्विनी । नन्दगोपश्च कस्त्वेष यशोदा च महाव्रता
*ṛṣaya ūcuḥ ka eṣa vasudevastu devakī ca yaśasvinī / nandagopaśca kastveṣa yaśodā ca mahāvratā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो विष्णुं जनयामास यं च तातेत्यभाषत । या गर्भं जनयामास या चैनं त्व् अभ्यवर्धयत्
yo viṣṇuṃ janayāmāsa yaṃ ca tātetyabhāṣata / yā garbhaṃ janayāmāsa yā cainaṃ tv abhyavardhayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*सूत उवाच पुरुषः कश्यपस्त्वासीद् अदितिस्तु प्रिया स्मृता । ब्रह्मणः कश्यपस्त्वंशः पृथिव्यास्त्वदितिस्तथा
*sūta uvāca puruṣaḥ kaśyapastvāsīd aditistu priyā smṛtā / brahmaṇaḥ kaśyapastvaṃśaḥ pṛthivyāstvaditistathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ कामान्महाबाहुर् देवक्याः समपूरयत् । ये तया काङ्क्षिता नित्यम् अजातस्य महात्मनः
atha kāmānmahābāhur devakyāḥ samapūrayat / ye tayā kāṅkṣitā nityam ajātasya mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽवतीर्णो महीं देवः प्रविष्टो मानुषीं तनुम् । मोहयन्सर्वभूतानि योगात्मा योगमायया
so 'vatīrṇo mahīṃ devaḥ praviṣṭo mānuṣīṃ tanum / mohayansarvabhūtāni yogātmā yogamāyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नष्टे धर्मे तथा जज्ञे विष्णुर्वृष्णिकुले प्रभुः । कर्तुं धर्मस्य संस्थानम् असुराणां प्रणाशनम्
naṣṭe dharme tathā jajñe viṣṇurvṛṣṇikule prabhuḥ / kartuṃ dharmasya saṃsthānam asurāṇāṃ praṇāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुक्मिणी सत्यभामा च सत्या नाग्नजिती तथा । सुभामा च तथा शैब्या गान्धारी लक्ष्मणा तथा
rukmiṇī satyabhāmā ca satyā nāgnajitī tathā / subhāmā ca tathā śaibyā gāndhārī lakṣmaṇā tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मित्रविन्दा च कालिन्दी देवी जाम्बवती तथा । सुशीला च तथा माद्री कौशल्या विजया तथा । एवमादीनि देवीनां सहस्राणि च षोडश
mitravindā ca kālindī devī jāmbavatī tathā / suśīlā ca tathā mādrī kauśalyā vijayā tathā / evamādīni devīnāṃ sahasrāṇi ca ṣoḍaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुक्मिणी जनयामास पुत्रान्रणविशारदान् । चारुदेष्णं रणे शूरं प्रद्युम्नं च महाबलम्
rukmiṇī janayāmāsa putrānraṇaviśāradān / cārudeṣṇaṃ raṇe śūraṃ pradyumnaṃ ca mahābalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुचारुं भद्रचारुं च सुदेष्णं भद्रमेव च । परशुं चारुगुप्तं च चारुभद्रं सुचारुकम् । चारुहासं कनिष्ठं च कन्यां चारुमतीं तथा
sucāruṃ bhadracāruṃ ca sudeṣṇaṃ bhadrameva ca / paraśuṃ cāruguptaṃ ca cārubhadraṃ sucārukam / cāruhāsaṃ kaniṣṭhaṃ ca kanyāṃ cārumatīṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जज्ञिरे सत्यभामायां भानुर्भ्रमरतेक्षणः । रोहितो दीप्तिमांश्चैव ताम्रश् चक्रो जलंधमः
jajñire satyabhāmāyāṃ bhānurbhramaratekṣaṇaḥ / rohito dīptimāṃścaiva tāmraś cakro jalaṃdhamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतस्रो जज्ञिरे तेषां स्वसारस्तु यवीयसीः । जाम्बवत्याः सुतो जज्ञे साम्बः समितिशोभनः
catasro jajñire teṣāṃ svasārastu yavīyasīḥ / jāmbavatyāḥ suto jajñe sāmbaḥ samitiśobhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मित्रवान्मित्रविन्दश्च मित्रविन्दा वराङ्गना । मित्रबाहुः सुनीथश्च नाग्नजित्याः प्रजा हि सा
mitravānmitravindaśca mitravindā varāṅganā / mitrabāhuḥ sunīthaśca nāgnajityāḥ prajā hi sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमादीनि पुत्राणां सहस्राणि निबोधत । शतं शतसहस्राणां पुत्राणां तस्य धीमतः
evamādīni putrāṇāṃ sahasrāṇi nibodhata / śataṃ śatasahasrāṇāṃ putrāṇāṃ tasya dhīmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशीतिश्च सहस्राणि वासुदेवसुतास्तथा । लक्षमेकं तथा प्रोक्तं पुत्राणां च द्विजोत्तमाः
aśītiśca sahasrāṇi vāsudevasutāstathā / lakṣamekaṃ tathā proktaṃ putrāṇāṃ ca dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपसङ्गस्य तु सुतौ वज्रः संक्षिप्त एव च । भूरीन्द्रसेनो भूरिश्च गवेषणसुताव् उभौ
upasaṅgasya tu sutau vajraḥ saṃkṣipta eva ca / bhūrīndraseno bhūriśca gaveṣaṇasutāv ubhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रद्युम्नस्य तु दायादो वैदर्भ्यां बुद्धिसत्तमः । अनिरुद्धो रणे ऽरुद्धो जज्ञे ऽस्य मृगकेतनः
pradyumnasya tu dāyādo vaidarbhyāṃ buddhisattamaḥ / aniruddho raṇe 'ruddho jajñe 'sya mṛgaketanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काश्या सुपार्श्वतनया साम्बाल्लेभे तरस्विनः । सत्यप्रकृतयो देवाः पञ्च वीराः प्रकीर्तिताः
kāśyā supārśvatanayā sāmbāllebhe tarasvinaḥ / satyaprakṛtayo devāḥ pañca vīrāḥ prakīrtitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिस्रः कोट्यः प्रवीराणां यादवानां महात्मनाम् । षष्टिः शतसहस्राणि वीर्यवन्तो महाबलाः
tisraḥ koṭyaḥ pravīrāṇāṃ yādavānāṃ mahātmanām / ṣaṣṭiḥ śatasahasrāṇi vīryavanto mahābalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवांशाः सर्व एवेह ह्य् उत्पन्नास्ते महौजसः । देवासुरे हता ये च त्व् असुरा ये महाबलाः
devāṃśāḥ sarva eveha hy utpannāste mahaujasaḥ / devāsure hatā ye ca tv asurā ye mahābalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इहोत्पन्ना मनुष्येषु बाधन्ते सर्वमानवान् । तेषामुत्सादनार्थाय उत्पन्नो यादवे कुले
ihotpannā manuṣyeṣu bādhante sarvamānavān / teṣāmutsādanārthāya utpanno yādave kule
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलानां शतमेकं च यादवानां महात्मनाम् । सर्वमेतत्कुलं यावद् वर्तते वैष्णवे कुले
kulānāṃ śatamekaṃ ca yādavānāṃ mahātmanām / sarvametatkulaṃ yāvad vartate vaiṣṇave kule
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुस्तेषां प्रणेता च प्रभुत्वे च व्यवस्थितः । निदेशस्थायिनस्तस्य कथ्यन्ते सर्वयादवाः
viṣṇusteṣāṃ praṇetā ca prabhutve ca vyavasthitaḥ / nideśasthāyinastasya kathyante sarvayādavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*ऋषय ऊचुः सप्तर्षयः कुबेरश्च यक्षो माणिचरस्तथा । शालकिर् नारदश्चैव सिद्धो धन्वन्तरिस्तथा
*ṛṣaya ūcuḥ saptarṣayaḥ kuberaśca yakṣo māṇicarastathā / śālakir nāradaścaiva siddho dhanvantaristathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदिदेवस्तथा विष्णुर् एभिस्तु सह दैवतः । किमर्थं संघशो भूताः स्मृताः सम्भूतयः कति
ādidevastathā viṣṇur ebhistu saha daivataḥ / kimarthaṃ saṃghaśo bhūtāḥ smṛtāḥ sambhūtayaḥ kati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भविष्याः कति चैवान्ये प्रादुर्भावा महात्मनः । ब्रह्मक्षत्रेषु शान्तेषु किमर्थमिह जायते
bhaviṣyāḥ kati caivānye prādurbhāvā mahātmanaḥ / brahmakṣatreṣu śānteṣu kimarthamiha jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदर्थमिह सम्भूतो विष्णुर्वृष्ण्यन्धकोत्तमः । पुनः पुनर्मनुष्येषु तन्नः प्रब्रूहि पृच्छताम्
yadarthamiha sambhūto viṣṇurvṛṣṇyandhakottamaḥ / punaḥ punarmanuṣyeṣu tannaḥ prabrūhi pṛcchatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*सूत उवाच त्यक्त्वा दिव्यां तनुं विष्णुर् मानुषेष्विह जायते । युगे त्व् अथ परावृत्ते काले प्रशिथिले प्रभुः
*sūta uvāca tyaktvā divyāṃ tanuṃ viṣṇur mānuṣeṣviha jāyate / yuge tv atha parāvṛtte kāle praśithile prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवासुरविमर्देषु जायते हरिरीश्वरः । हिरण्यकशिपौ दैत्ये त्रैलोक्यं प्राक्प्रशासति
devāsuravimardeṣu jāyate harirīśvaraḥ / hiraṇyakaśipau daitye trailokyaṃ prākpraśāsati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलिनाधिष्ठिते चैव पुरा लोकत्रये क्रमात् । सख्यमासीत्परमकं देवानामसुरैः सह
balinādhiṣṭhite caiva purā lokatraye kramāt / sakhyamāsītparamakaṃ devānāmasuraiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युगाख्यासुरसम्पूर्णं ह्य् आसीद् अत्याकुलं जगत् । निदेशस्थायिनश्चापि तयोर्देवासुराः समम्
yugākhyāsurasampūrṇaṃ hy āsīd atyākulaṃ jagat / nideśasthāyinaścāpi tayordevāsurāḥ samam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृधो बलिविमर्दाय सम्प्रवृद्धः सुदारुणः । देवानामसुराणां च घोरः क्षयकरो महान्
mṛdho balivimardāya sampravṛddhaḥ sudāruṇaḥ / devānāmasurāṇāṃ ca ghoraḥ kṣayakaro mahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्तुं धर्मव्यवस्थानं जायते मानुषेष्विह । भृगोः शापनिमित्तं तु देवासुरकृते तदा
kartuṃ dharmavyavasthānaṃ jāyate mānuṣeṣviha / bhṛgoḥ śāpanimittaṃ tu devāsurakṛte tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*मुनय ऊचुः कथं देवासुरकृते व्यापारं प्राप्तवान्स्वतः । देवासुरं यथा वृत्तं तन्नः प्रब्रूहि पृच्छताम्
*munaya ūcuḥ kathaṃ devāsurakṛte vyāpāraṃ prāptavānsvataḥ / devāsuraṃ yathā vṛttaṃ tannaḥ prabrūhi pṛcchatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*सूत उवाच तेषां दायनिमित्तं ते संग्रामास्तु सुदारुणाः । वराहाद्या दश द्वौ च शण्डामर्कान्तरे स्मृताः
*sūta uvāca teṣāṃ dāyanimittaṃ te saṃgrāmāstu sudāruṇāḥ / varāhādyā daśa dvau ca śaṇḍāmarkāntare smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नामतस्तु समासेन शृणुतैषां विवक्षतः । प्रथमो नारसिंहस्तु द्वितीयश्चापि वामनः
nāmatastu samāsena śṛṇutaiṣāṃ vivakṣataḥ / prathamo nārasiṃhastu dvitīyaścāpi vāmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृतीयस्तु वराहश्च चतुर्थो ऽमृतमन्थनः । संग्रामः पञ्चमश्चैव संजातस्तारकामयः
tṛtīyastu varāhaśca caturtho 'mṛtamanthanaḥ / saṃgrāmaḥ pañcamaścaiva saṃjātastārakāmayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षष्ठो ह्य् आडीबकाख्यस्तु सप्तमस्त्रैपुरस्तथा । अन्धकाख्यो ऽष्टमस्तेषां नवमो वृत्रघातकः
ṣaṣṭho hy āḍībakākhyastu saptamastraipurastathā / andhakākhyo 'ṣṭamasteṣāṃ navamo vṛtraghātakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धात्रश्च दशमश्चैव ततो हालाहलः स्मृतः । प्रथितो द्वादशस्तेषां घोरः कोलाहलस्तथा
dhātraśca daśamaścaiva tato hālāhalaḥ smṛtaḥ / prathito dvādaśasteṣāṃ ghoraḥ kolāhalastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यकशिपुर् दैत्यो नारसिंहेन पातितः । वामनेन बलिर् बद्धस् त्रैलोक्याक्रमणे पुरा
hiraṇyakaśipur daityo nārasiṃhena pātitaḥ / vāmanena balir baddhas trailokyākramaṇe purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्याक्षो हतो द्वंद्वे प्रतिघाते तु दैवतैः । दंष्ट्रया तु वराहेण समुद्रस्तु द्विधा कृतः
hiraṇyākṣo hato dvaṃdve pratighāte tu daivataiḥ / daṃṣṭrayā tu varāheṇa samudrastu dvidhā kṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रह्लादो निर्जितो युद्धे इन्द्रेणामृतमन्थने । विरोचनस्तु प्राह्लादिर् नित्यम् इन्द्रवधोद्यतः
prahlādo nirjito yuddhe indreṇāmṛtamanthane / virocanastu prāhlādir nityam indravadhodyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रेणैव तु विक्रम्य निहतस्तारकामये । अशक्नुवन्स देवानां सर्वं सोढुं सदैवतम्
indreṇaiva tu vikramya nihatastārakāmaye / aśaknuvansa devānāṃ sarvaṃ soḍhuṃ sadaivatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निहता दानवाः सर्वे त्रैलोक्ये त्र्यम्बकेण तु । असुराश्च पिशाचाश्च दानवाश्चान्धकाहवे
nihatā dānavāḥ sarve trailokye tryambakeṇa tu / asurāśca piśācāśca dānavāścāndhakāhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हता देवमनुष्ये स्वे पितृभिश्चैव सर्वशः । संपृक्तो दानवैर्वृत्रो घोरो हालाहले हतः
hatā devamanuṣye sve pitṛbhiścaiva sarvaśaḥ / saṃpṛkto dānavairvṛtro ghoro hālāhale hataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा विष्णुसहायेन महेन्द्रेण निवर्तितः । हतो ध्वजे महेन्द्रेण मायाच्छन्नस्तु योगवित् । ध्वजलक्षणमाविश्य विप्रचित्तिः सहानुजः
tadā viṣṇusahāyena mahendreṇa nivartitaḥ / hato dhvaje mahendreṇa māyācchannastu yogavit / dhvajalakṣaṇamāviśya vipracittiḥ sahānujaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैत्यांश्च दानवांश्चैव संयतान्किल संयुतान् । जयन्कोलाहले सर्वान् देवैः परिवृतो वृषा
daityāṃśca dānavāṃścaiva saṃyatānkila saṃyutān / jayankolāhale sarvān devaiḥ parivṛto vṛṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञस्यावभृथे दृश्यौ शण्डामर्कौ तु दैवतैः । एते देवासुरे वृत्ताः संग्रामा द्वादशैव तु
yajñasyāvabhṛthe dṛśyau śaṇḍāmarkau tu daivataiḥ / ete devāsure vṛttāḥ saṃgrāmā dvādaśaiva tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवासुरक्षयकराः प्रजानां तु हिताय वै । हिरण्यकशिपू राजा वर्षाणामर्बुदं बभौ
devāsurakṣayakarāḥ prajānāṃ tu hitāya vai / hiraṇyakaśipū rājā varṣāṇāmarbudaṃ babhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विसप्तति तथान्यानि नियुतान्यधिकानि च । अशीतिं च सहस्राणि त्रैलोक्यैश्वर्यतां गतः
dvisaptati tathānyāni niyutānyadhikāni ca / aśītiṃ ca sahasrāṇi trailokyaiśvaryatāṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्यायेण नु राजाभूद् बलिर्वर्षायुतं पुनः । षष्टिवर्षसहस्राणि नियुतानि च विंशतिः
paryāyeṇa nu rājābhūd balirvarṣāyutaṃ punaḥ / ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi niyutāni ca viṃśatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बले राज्याधिकारस्तु यावत्कालं बभूव ह । तावत्कालं तु प्रह्लादो निवृत्तो ह्य् असुरैः सह
bale rājyādhikārastu yāvatkālaṃ babhūva ha / tāvatkālaṃ tu prahlādo nivṛtto hy asuraiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रास्त्रयस्ते विज्ञेया असुराणां महौजसः । दैत्यसंस्थमिदं सर्वम् आसीद्दशयुगं पुनः
indrāstrayaste vijñeyā asurāṇāṃ mahaujasaḥ / daityasaṃsthamidaṃ sarvam āsīddaśayugaṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रैलोक्यमिदमव्यग्रं महेन्द्रेणानुपाल्यते । असपत्नमिदं सर्वम् आसीद्दशयुगं पुनः
trailokyamidamavyagraṃ mahendreṇānupālyate / asapatnamidaṃ sarvam āsīddaśayugaṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रह्लादस्य हते तस्मिंस् त्रैलोक्ये कालपर्ययात् । पर्यायेण तु सम्प्राप्ते त्रैलोक्यं पाकशासने । ततो ऽसुरान्परित्यज्य शुक्रो देवानगच्छत
prahlādasya hate tasmiṃs trailokye kālaparyayāt / paryāyeṇa tu samprāpte trailokyaṃ pākaśāsane / tato 'surānparityajya śukro devānagacchata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञे देवानथ गतं दितिजाः काव्यमाह्वयन् । किं त्वं नो मिषतां राज्यं त्यक्त्वा यज्ञं पुनर्गतः
yajñe devānatha gataṃ ditijāḥ kāvyamāhvayan / kiṃ tvaṃ no miṣatāṃ rājyaṃ tyaktvā yajñaṃ punargataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थातुं न शक्नुमो ह्य् अत्र प्रविशामो रसातलम् । एवमुक्तो ऽब्रवीद्दैत्यान् विषण्णान्सान्त्वयन्गिरा
sthātuṃ na śaknumo hy atra praviśāmo rasātalam / evamukto 'bravīddaityān viṣaṇṇānsāntvayangirā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा भैष्ट धारयिष्यामि तेजसा स्वेन वो ऽसुराः । मन्त्राश्चौषधयश्चैव रसा वसु च यत्परम्
mā bhaiṣṭa dhārayiṣyāmi tejasā svena vo 'surāḥ / mantrāścauṣadhayaścaiva rasā vasu ca yatparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्स्नानि मयि तिष्ठन्ति पादस्तेषां सुरेषु वै । तत्सर्वं वः प्रदास्यामि युष्मदर्थे धृता मया
kṛtsnāni mayi tiṣṭhanti pādasteṣāṃ sureṣu vai / tatsarvaṃ vaḥ pradāsyāmi yuṣmadarthe dhṛtā mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो देवास्तु तान्दृष्ट्वा वृतान्काव्येन धीमता । संमन्त्रयन्ति देवा वै संविज्ञास्तु जिघृक्षया
tato devāstu tāndṛṣṭvā vṛtānkāvyena dhīmatā / saṃmantrayanti devā vai saṃvijñāstu jighṛkṣayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काव्यो ह्य् एष इदं सर्वं व्यावर्तयति नो बलात् । साधु गच्छामहे तूर्णं यावन्नाध्यापयिष्यति
kāvyo hy eṣa idaṃ sarvaṃ vyāvartayati no balāt / sādhu gacchāmahe tūrṇaṃ yāvannādhyāpayiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसह्य हत्वा शिष्टांस्तु पातालं प्रापयामहे । ततो देवास्तु संरब्धा दानवान् उपसृत्य ह
prasahya hatvā śiṣṭāṃstu pātālaṃ prāpayāmahe / tato devāstu saṃrabdhā dānavān upasṛtya ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्ते वध्यमानास्तु काव्यमेवाभिदुद्रुवुः । ततः काव्यस्तु तान्दृष्ट्वा तूर्णं देवैर् अभिद्रुतान्
tataste vadhyamānāstu kāvyamevābhidudruvuḥ / tataḥ kāvyastu tāndṛṣṭvā tūrṇaṃ devair abhidrutān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्षां काव्येन संहृत्य देवास्ते ऽप्यसुरार्दिताः । काव्यं दृष्ट्वा स्थितं देवा निःशङ्कमसुराञ्जहुः
rakṣāṃ kāvyena saṃhṛtya devāste 'pyasurārditāḥ / kāvyaṃ dṛṣṭvā sthitaṃ devā niḥśaṅkamasurāñjahuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः काव्यो ऽनुचिन्त्याथ ब्राह्मणो वचनं हितम् । तानुवाच ततः काव्यः पूर्वं वृत्तमनुस्मरन्
tataḥ kāvyo 'nucintyātha brāhmaṇo vacanaṃ hitam / tānuvāca tataḥ kāvyaḥ pūrvaṃ vṛttamanusmaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रैलोक्यं वो हृतं सर्वं वामनेन त्रिभिः क्रमैः । बलिर्बद्धो हतो जम्भो निहतश्च विरोचनः
trailokyaṃ vo hṛtaṃ sarvaṃ vāmanena tribhiḥ kramaiḥ / balirbaddho hato jambho nihataśca virocanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महासुरा द्वादशसु संग्रामेषु सुरैर् हताः । तैस्तैरुपायैर्भूयिष्ठं निहता वः प्रधानतः
mahāsurā dvādaśasu saṃgrāmeṣu surair hatāḥ / taistairupāyairbhūyiṣṭhaṃ nihatā vaḥ pradhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किंचिच्छीष्टास्तु यूयं वै युद्धं मास्त्विति मे मतम् । नीतिं यां वो ऽभिधास्यामि तिष्ठध्वं कालपर्ययात्
kiṃcicchīṣṭāstu yūyaṃ vai yuddhaṃ māstviti me matam / nītiṃ yāṃ vo 'bhidhāsyāmi tiṣṭhadhvaṃ kālaparyayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यास्याम्यहं महादेवं मन्त्रार्थं विजयावहम् । अप्रतीपांस्ततो मन्त्रान् देवात्प्राप्य महेश्वरात् । युध्यामहे पुनर्देवांस् ततः प्राप्स्यथ वै जयम्
yāsyāmyahaṃ mahādevaṃ mantrārthaṃ vijayāvaham / apratīpāṃstato mantrān devātprāpya maheśvarāt / yudhyāmahe punardevāṃs tataḥ prāpsyatha vai jayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्ते कृतसंवादा देवान् ऊचुस्तदासुराः । न्यस्तशस्त्रा वयं सर्वे निःसंनाहा रथैर्विना
tataste kṛtasaṃvādā devān ūcustadāsurāḥ / nyastaśastrā vayaṃ sarve niḥsaṃnāhā rathairvinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयं तपश्चरिष्यामः संवृता वल्कलैर्वने । प्रह्लादस्य वचः श्रुत्वा सत्याभिव्याहृतं तु तत्
vayaṃ tapaścariṣyāmaḥ saṃvṛtā valkalairvane / prahlādasya vacaḥ śrutvā satyābhivyāhṛtaṃ tu tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो देवा न्यवर्तन्त विज्वरा मुदिताश्च ते । न्यस्तशस्त्रेषु दैत्येषु विनिवृत्तास्तदा सुराः
tato devā nyavartanta vijvarā muditāśca te / nyastaśastreṣu daityeṣu vinivṛttāstadā surāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तानब्रवीत्काव्यः कंचित्कालमुपास्यथ । निरुत्सिक्तास् तपोयुक्ताः कालं कार्यार्थसाधकम्
tatastānabravītkāvyaḥ kaṃcitkālamupāsyatha / nirutsiktās tapoyuktāḥ kālaṃ kāryārthasādhakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितुर्ममाश्रमस्था वै मां प्रतीक्षत दानवाः । तत्संदिश्यासुरान्काव्यो महादेवं प्रपद्यत
piturmamāśramasthā vai māṃ pratīkṣata dānavāḥ / tatsaṃdiśyāsurānkāvyo mahādevaṃ prapadyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*शुक्र उवाच मन्त्रानिच्छाम्यहं देव ये न सन्ति बृहस्पतौ । पराभवाय देवानाम् असुराणां जयाय च
*śukra uvāca mantrānicchāmyahaṃ deva ye na santi bṛhaspatau / parābhavāya devānām asurāṇāṃ jayāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्तो ऽब्रवीद्देवो व्रतं त्वं चर भार्गव । पूर्णं वर्षसहस्रं तु कणधूममवाक्शिराः । यदि पास्यसि भद्रं ते ततो मन्त्रानवाप्स्यसि
evamukto 'bravīddevo vrataṃ tvaṃ cara bhārgava / pūrṇaṃ varṣasahasraṃ tu kaṇadhūmamavākśirāḥ / yadi pāsyasi bhadraṃ te tato mantrānavāpsyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथेति समनुज्ञाप्य शुक्रस्तु भृगुनन्दनः । पादौ संस्पृश्य देवस्य बाढमित्यब्रवीद्वचः । व्रतं चराम्यहं देव त्वयादिष्टो ऽद्य वै प्रभो
tatheti samanujñāpya śukrastu bhṛgunandanaḥ / pādau saṃspṛśya devasya bāḍhamityabravīdvacaḥ / vrataṃ carāmyahaṃ deva tvayādiṣṭo 'dya vai prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽनुसृष्टो देवेन कुण्डधारो ऽस्य धूमकृत् । तदा तस्मिन्गते शुक्रे ह्य् असुराणां हिताय वै । मन्त्रार्थं तत्र वसति ब्रह्मचर्यं महेश्वरे
tato 'nusṛṣṭo devena kuṇḍadhāro 'sya dhūmakṛt / tadā tasmingate śukre hy asurāṇāṃ hitāya vai / mantrārthaṃ tatra vasati brahmacaryaṃ maheśvare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्बुद्ध्वा नीतिपूर्वं तु राज्ये न्यस्ते तदासुरैः । अस्मिंश्छिद्रे तदामर्षाद् देवास्तान्समुपाद्रवन् । दंशिताः सायुधाः सर्वे बृहस्पतिपुरःसराः
tadbuddhvā nītipūrvaṃ tu rājye nyaste tadāsuraiḥ / asmiṃśchidre tadāmarṣād devāstānsamupādravan / daṃśitāḥ sāyudhāḥ sarve bṛhaspatipuraḥsarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वासुरगणा देवान् प्रगृहीतायुधान्पुनः । उत्पेतुः सहसा ते वै संत्रस्तास्तान्वचो ऽब्रुवन्
dṛṣṭvāsuragaṇā devān pragṛhītāyudhānpunaḥ / utpetuḥ sahasā te vai saṃtrastāstānvaco 'bruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न्यस्ते शस्त्रे ऽभये दत्त आचार्ये व्रतमास्थिते । दत्त्वा भवन्तो ह्य् अभयं सम्प्राप्ता नो जिघांसया
nyaste śastre 'bhaye datta ācārye vratamāsthite / dattvā bhavanto hy abhayaṃ samprāptā no jighāṃsayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनाचार्या वयं देवास् त्यक्तशस्त्रास्त्ववस्थिताः । चीरकृष्णाजिनधरा निष्क्रिया निष्परिग्रहाः
anācāryā vayaṃ devās tyaktaśastrāstvavasthitāḥ / cīrakṛṣṇājinadharā niṣkriyā niṣparigrahāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रणे विजेतुं देवांश्च न शक्ष्यामः कथंचन । अयुद्धेन प्रपत्स्यामः शरणं काव्यमातरम्
raṇe vijetuṃ devāṃśca na śakṣyāmaḥ kathaṃcana / ayuddhena prapatsyāmaḥ śaraṇaṃ kāvyamātaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यापयामः कृच्छ्रमिदं यावदभ्येति नो गुरुः । निवृत्ते च तथा शुक्रे योत्स्यामो दंशितायुधाः
yāpayāmaḥ kṛcchramidaṃ yāvadabhyeti no guruḥ / nivṛtte ca tathā śukre yotsyāmo daṃśitāyudhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्त्वा ततो ऽन्योन्यं शरणं काव्यमातरम् । प्रापद्यन्त ततो भीतास् तेभ्यो ऽदादभयं तु सा
evamuktvā tato 'nyonyaṃ śaraṇaṃ kāvyamātaram / prāpadyanta tato bhītās tebhyo 'dādabhayaṃ tu sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न भेतव्यं न भेतव्यं भयं त्यजत दानवाः । मत्संनिधौ वर्ततां वो न भीर् भवितुमर्हति
na bhetavyaṃ na bhetavyaṃ bhayaṃ tyajata dānavāḥ / matsaṃnidhau vartatāṃ vo na bhīr bhavitumarhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तया चाभ्युपपन्नांस्तान् दृष्ट्वा देवास्ततो ऽसुरान् । अभिजग्मुः प्रसह्यैतान् अविचार्य बलाबलम्
tayā cābhyupapannāṃstān dṛṣṭvā devāstato 'surān / abhijagmuḥ prasahyaitān avicārya balābalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तान्बाध्यमानांस्तु देवैर्दृष्ट्वासुरांस्तदा । देवी क्रुद्धाब्रवीद्देवान् अनिन्द्रान्वः करोम्यहम्
tatastānbādhyamānāṃstu devairdṛṣṭvāsurāṃstadā / devī kruddhābravīddevān anindrānvaḥ karomyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संभृत्य सर्वसम्भारान् इन्द्रं साभ्यचरत्तदा । तस्तम्भ देवी बलवद् योगयुक्ता तपोधना
saṃbhṛtya sarvasambhārān indraṃ sābhyacarattadā / tastambha devī balavad yogayuktā tapodhanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तं स्तम्भितं दृष्ट्वा इन्द्रं देवाश्च मूकवत् । प्राद्रवन्त ततो भीता इन्द्रं दृष्ट्वा वशीकृतम्
tatastaṃ stambhitaṃ dṛṣṭvā indraṃ devāśca mūkavat / prādravanta tato bhītā indraṃ dṛṣṭvā vaśīkṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गतेषु सुरसंघेषु शक्रं विष्णुरभाषत । मां त्वं प्रविश भद्रं ते नयिष्ये त्वां सुरोत्तम
gateṣu surasaṃgheṣu śakraṃ viṣṇurabhāṣata / māṃ tvaṃ praviśa bhadraṃ te nayiṣye tvāṃ surottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्तस्ततो विष्णुं प्रविवेश पुरंदरः । विष्णुना रक्षितं दृष्ट्वा देवी क्रुद्धा वचो ऽब्रवीत्
evamuktastato viṣṇuṃ praviveśa puraṃdaraḥ / viṣṇunā rakṣitaṃ dṛṣṭvā devī kruddhā vaco 'bravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषा त्वां विष्णुना सार्धं दहामि मघवन्बलात् । मिषतां सर्वभूतानां दृश्यतां मे तपोबलम्
eṣā tvāṃ viṣṇunā sārdhaṃ dahāmi maghavanbalāt / miṣatāṃ sarvabhūtānāṃ dṛśyatāṃ me tapobalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तया ऽभिभूतौ तौ देवाव् इन्द्राविष्णू बभूवतुः । कथं मुच्येव सहितौ विष्णुरिन्द्रम् अभाषत
tayā 'bhibhūtau tau devāv indrāviṣṇū babhūvatuḥ / kathaṃ mucyeva sahitau viṣṇurindram abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रो ऽब्रवीज्जहि ह्येनां यावन्नौ न दहेत्प्रभो । विशेषणाभिभूतो ऽस्मि त्वत्तो ऽहं जहि मा चिरम्
indro 'bravījjahi hyenāṃ yāvannau na dahetprabho / viśeṣaṇābhibhūto 'smi tvatto 'haṃ jahi mā ciram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः समीक्ष्य विष्णुस्तां स्त्रीवधे कृच्छ्रम् आस्थितः । अभिध्याय ततश्चक्रम् आपदुद्धरणे तु तत्
tataḥ samīkṣya viṣṇustāṃ strīvadhe kṛcchram āsthitaḥ / abhidhyāya tataścakram āpaduddharaṇe tu tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तु त्वरया युक्तः शीघ्रकारी भयान्वितः । ज्ञात्वा विष्णुस्ततस्तस्या क्रूरं देव्याश्चिकीर्षितम् । क्रुद्धः स्वमस्त्रमादाय शिरश्चिच्छेद वै भिया
tatastu tvarayā yuktaḥ śīghrakārī bhayānvitaḥ / jñātvā viṣṇustatastasyā krūraṃ devyāścikīrṣitam / kruddhaḥ svamastramādāya śiraściccheda vai bhiyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दृष्ट्वा स्त्रीवधं घोरं चुक्रोध भृगुरीश्वरः । ततो ऽभिशप्तो भृगुणा विष्णुर् भार्यावधे तदा
taṃ dṛṣṭvā strīvadhaṃ ghoraṃ cukrodha bhṛgurīśvaraḥ / tato 'bhiśapto bhṛguṇā viṣṇur bhāryāvadhe tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मात्ते जानतो धर्म-प्रवध्या स्त्री निषूदिता । तस्मात्त्वं सप्तकृत्वेह मानुषेषूपपत्स्जसे
yasmātte jānato dharma-pravadhyā strī niṣūditā / tasmāttvaṃ saptakṛtveha mānuṣeṣūpapatsjase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तेनाभिशापेन नष्टे धर्मे पुनःपुनः । लोकस्य च हितार्थाय जायते मानुयेष्विह
tatastenābhiśāpena naṣṭe dharme punaḥpunaḥ / lokasya ca hitārthāya jāyate mānuyeṣviha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुव्याहृत्य विष्णुं स तदादाय शिरस्त्वरन् । समानीय ततः कायम् असौ गृह्येदमब्रवीत्
anuvyāhṛtya viṣṇuṃ sa tadādāya śirastvaran / samānīya tataḥ kāyam asau gṛhyedamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषा त्वं विष्पुना देवि हता संजीवयाम्यहम् । ततस्तां योज्य शिरसा अभिजीवेति सो ऽब्रवीत्
eṣā tvaṃ viṣpunā devi hatā saṃjīvayāmyaham / tatastāṃ yojya śirasā abhijīveti so 'bravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि कृत्स्नो मया धर्मो ज्ञायते चरितो ऽपि वा । तेन सत्येन जीवस्व यदि सत्यं वदाम्यहम्
yadi kṛtsno mayā dharmo jñāyate carito 'pi vā / tena satyena jīvasva yadi satyaṃ vadāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तां प्रोक्ष्य शीताभिर् अद्भिर् जीवेति सो ऽब्रवीत् । ततो ऽभिव्याहृते तस्य देवी संजीविता तदा
tatastāṃ prokṣya śītābhir adbhir jīveti so 'bravīt / tato 'bhivyāhṛte tasya devī saṃjīvitā tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तां सर्वभूतानि दृष्ट्वा सुप्तोत्थितामिव । साधु साध्विति चक्रुस्ते वचसा सर्वतोदिशम्
tatastāṃ sarvabhūtāni dṛṣṭvā suptotthitāmiva / sādhu sādhviti cakruste vacasā sarvatodiśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं प्रत्याहृता तेन देवी सा भृगुणा तदा । मिषतां देवतानां हि तदद्भुतम् इवाभवद्
evaṃ pratyāhṛtā tena devī sā bhṛguṇā tadā / miṣatāṃ devatānāṃ hi tadadbhutam ivābhavad
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असंभ्रान्तेन भृगुणा पत्नी संजीविता पुनः । दृष्ट्वा चेन्द्रो नालभत शर्म काव्यभयात्पुनः । प्रजागरे ततश्चेन्द्रो जयन्तीमिदमब्रवीत्
asaṃbhrāntena bhṛguṇā patnī saṃjīvitā punaḥ / dṛṣṭvā cendro nālabhata śarma kāvyabhayātpunaḥ / prajāgare tataścendro jayantīmidamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संचिन्त्य मतिमान् वाक्यं स्वां कन्यां पाकशासनः । एष काव्यो ह्यमित्राय व्रतं चरति दारुणम् । तेनाहं व्याकुलः पुत्रि कृतो मतिमता भृशम्
saṃcintya matimān vākyaṃ svāṃ kanyāṃ pākaśāsanaḥ / eṣa kāvyo hyamitrāya vrataṃ carati dāruṇam / tenāhaṃ vyākulaḥ putri kṛto matimatā bhṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छ संसाधयस्वैनं श्रमापनयनैः शुभैः । तैस्तैर्मनोनुकूलैश्च ह्य् उपचारैर् अतन्द्रिता
gaccha saṃsādhayasvainaṃ śramāpanayanaiḥ śubhaiḥ / taistairmanonukūlaiśca hy upacārair atandritā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काव्यमाराधयस्वैनं यथा तुष्येत स द्विजः । गच्छ त्वं तस्य दत्ताऽसि प्रयत्नं कुरु मत्कृते
kāvyamārādhayasvainaṃ yathā tuṣyeta sa dvijaḥ / gaccha tvaṃ tasya dattā'si prayatnaṃ kuru matkṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्ता जयन्ती सा वचः संगृह्य वै पितुः । अगच्छद्यत्र घोरं स तप आरभ्य तिष्ठति
evamuktā jayantī sā vacaḥ saṃgṛhya vai pituḥ / agacchadyatra ghoraṃ sa tapa ārabhya tiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दृष्ट्वा तु पिबन्तं सा कणधूमम् अवाङ्मुखम् । यक्षेण पात्यमानं च कुण्डधारेण पातितम्
taṃ dṛṣṭvā tu pibantaṃ sā kaṇadhūmam avāṅmukham / yakṣeṇa pātyamānaṃ ca kuṇḍadhāreṇa pātitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा च तं पात्यमानं देवी काव्यमवस्थितम् । स्वरूपं ध्यानशाम्यन्तं दुर्बलं भूतिमास्थितम् । पित्रा यथोक्तं वाक्यं सा काव्ये कृतवती तदा
dṛṣṭvā ca taṃ pātyamānaṃ devī kāvyamavasthitam / svarūpaṃ dhyānaśāmyantaṃ durbalaṃ bhūtimāsthitam / pitrā yathoktaṃ vākyaṃ sā kāvye kṛtavatī tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गीर्भिश्चैवानुकूलाभिः स्तुवती वल्गुभाषिणी । गात्रसंवाहनैः काले सेवमाना त्वचः सुखैः । व्रतचर्यानुकूलाभिर् उवास बहुलाः समाः
gīrbhiścaivānukūlābhiḥ stuvatī valgubhāṣiṇī / gātrasaṃvāhanaiḥ kāle sevamānā tvacaḥ sukhaiḥ / vratacaryānukūlābhir uvāsa bahulāḥ samāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.