परिहारभाष्यम् इदानीं समर्थयते -- बुद्धवाक्यादीति। तत् तु वेदाध्ययनम् इति वक्ष्यमाणालोचनेन वेदाध्ययनं वृत्तिम् इत्य् उक्तम्। तदनाकलय्य वक्ष्यमाणानालोचनेन नैतद् एवम् इति परिचोदितं तादृशीम् इत्य् अनेन १,३६ प्रवर्तिष्यमाणानेकविधवेदार्थविचारात्मिका धर्मजिज्ञासेयम् इति जिज्ञासास्वरूपोपवर्णनेन परिहृतम्। अतः परिचोदनापरिहारत्वेनापुनरुक्तत्वम् इति। एवञ् च वक्ष्यमाणानालोचनेन चोद्योत्तरतया भाष्यं व्याख्यायालोचनपरिचोदनायाम् अपि एतद् एवोत्तरम् इति योजयति -- प्राग् इति। यत् तावद् उभयप्रतिपादनेन वाक्यभेदप्रसञ्जनं कृतं, तदानन्तर्यमात्रपरत्वेन परिह्रियते तत्परत्वे ऽध्ययनविधानासम्भवात्। प्राग् अपीति च चोद्यं परिशिष्यते। तस्यापि तादृशीम् इत्य् अनेनापाक्रिया, जिज्ञासासामर्थ्येन पूर्ववृत्तवेदाध्ययनलाभात्। नहीयम् अनुपात्तवेदेन शक्या कर्तुम्। अत एव यदुक्तमध्ययनात् प्राग् एव धर्मजिज्ञासा युक्तेति, तद् अप्य् अनेन परिहृतं भवति। तादृशीयम् अनेकविधविचारायत् ता या विचारसिद्धमध्ययनम् अन्तरेण कर्तुम् अशक्या। विचार्य त्व् अधीयानो विचारस्यानेककालसाध्यत्वाद् अध्ययनकालातिपाताद् व्रात्यताम् आपद्येत। न चैवम् अनधीतवेदस् तदर्थं यावदवधारयितुम् अलम् इत्य् अविचारितोपात्तवेदाध्ययनपूर्वकत्वं धर्मजिज्ञासायाः। यत् तूक्तम् अविचारितोपादाने ऽबुद्धिपूर्वकम् उपादानम् इति। केन वोक्तं बुद्धिपूर्वकम् उपादानम् इति। हितैषिणः पित्रादय एवैनं[१०१]कुमारम् अनाकलितपारलौकिककल्याणं प्रवर्तयन्ति। अपि च[१०२]सजातीयानहरहरविरतप्रवृत्तस्वाध्यायाध्ययनानुपलभमानः सामान्यतो जानाति नूनम् अस्मात् कर्मणः को ऽप्य् अभ्युदय एषां भविता कथम् अपरथा श्राम्यद्भिर् हितकामैः पित्रादिभिर् अमी प्रवर्त्यन्त इति। एवं विदितवतो ऽहम् अप्य्[१०३]अनुतिष्ठन् श्रेयः प्राप्स्यामीति चिन्तयतः स्वयम् अपि प्रवृत्तिर् उपपद्यत एवेति
parihārabhāṣyam idānīṃ samarthayate -- buddhavākyādīti. tat tu vedādhyayanam iti vakṣyamāṇālocanena vedādhyayanaṃ vṛttim ity uktam. tadanākalayya vakṣyamāṇānālocanena naitad evam iti paricoditaṃ tādṛśīm ity anena 1,36 pravartiṣyamāṇānekavidhavedārthavicārātmikā dharmajijñāseyam iti jijñāsāsvarūpopavarṇanena parihṛtam. ataḥ paricodanāparihāratvenāpunaruktatvam iti. evañ ca vakṣyamāṇānālocanena codyottaratayā bhāṣyaṃ vyākhyāyālocanaparicodanāyām api etad evottaram iti yojayati -- prāg iti. yat tāvad ubhayapratipādanena vākyabhedaprasañjanaṃ kṛtaṃ, tadānantaryamātraparatvena parihriyate tatparatve 'dhyayanavidhānāsambhavāt. prāg apīti ca codyaṃ pariśiṣyate. tasyāpi tādṛśīm ity anenāpākriyā, jijñāsāsāmarthyena pūrvavṛttavedādhyayanalābhāt. nahīyam anupāttavedena śakyā kartum. ata eva yaduktamadhyayanāt prāg eva dharmajijñāsā yukteti, tad apy anena parihṛtaṃ bhavati. tādṛśīyam anekavidhavicārāyat tā yā vicārasiddhamadhyayanam antareṇa kartum aśakyā. vicārya tv adhīyāno vicārasyānekakālasādhyatvād adhyayanakālātipātād vrātyatām āpadyeta. na caivam anadhītavedas tadarthaṃ yāvadavadhārayitum alam ity avicāritopāttavedādhyayanapūrvakatvaṃ dharmajijñāsāyāḥ. yat tūktam avicāritopādāne 'buddhipūrvakam upādānam iti. kena voktaṃ buddhipūrvakam upādānam iti. hitaiṣiṇaḥ pitrādaya evainaṃ[101]kumāram anākalitapāralaukikakalyāṇaṃ pravartayanti. api ca[102]sajātīyānaharaharaviratapravṛttasvādhyāyādhyayanānupalabhamānaḥ sāmānyato jānāti nūnam asmāt karmaṇaḥ ko 'py abhyudaya eṣāṃ bhavitā katham aparathā śrāmyadbhir hitakāmaiḥ pitrādibhir amī pravartyanta iti. evaṃ viditavato 'ham apy[103]anutiṣṭhan śreyaḥ prāpsyāmīti cintayataḥ svayam api pravṛttir upapadyata eveti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.