किं पुनस् सामान्यतस् सम्बन्धग्रहणे प्रमाणम्। न ह्य् अगृहीतयोस् सम्बन्धिनोस् सम्बन्धग्रहणम् अस्ति। न च सामान्ययोः प्रत्यक्षग्रहणं सम्भवति। तस्य स्वलक्षणैकविषयत्वात्। नानुमानम् अनवस्थापातात्। अत आह -- प्रत्यक्षविषयत्वम् इति। भवेद् अनवस्था, यद्य् अनुमानेन सामान्यग्रहणम् इष्यते। तस्य तु सविकल्पकसिद्धौ प्रत्यक्षविषयत्वम् उपपाद्यान्त उपसंहृतं प्रत्यक्षत्वम् अतस् सिद्धं सामान्यस्येति। ननु वस्त्व् एव न सामान्यं किञ्चिद् अस्ति नाम। तस्य भिन्नाभिन्नस्यानिरूपणाद् अत आह -- वस्तुत्वं चेति। वस्तुत्वम् अप्य् आकृतिग्रन्थे विस्तरेण प्रतिपादयिष्यते। प्रत्यक्षविषयताप्रतिपादनेन च प्रत्यक्षे ऽपि प्रसाधितप्रायम् एव। अत्र च अस्ति सामान्यवस्तुष्व् इत्य् अन्वयोपपादनाय सामान्यस्य वस्तुत्वम् उपन्यस्तम् एव। अयं तु हेतुकथनार्थः पुनरुपन्यास इति। यस् तु हैतुको न हेतुम् अन्तरेण प्रमाणान्तरसिद्धाव् आद्रियते। तं प्रति हेतुनैवोभयम् उपपादयिष्याम इत्य् आह -- अत्रेति
kiṃ punas sāmānyatas sambandhagrahaṇe pramāṇam. na hy agṛhītayos sambandhinos sambandhagrahaṇam asti. na ca sāmānyayoḥ pratyakṣagrahaṇaṃ sambhavati. tasya svalakṣaṇaikaviṣayatvāt. nānumānam anavasthāpātāt. ata āha -- pratyakṣaviṣayatvam iti. bhaved anavasthā, yady anumānena sāmānyagrahaṇam iṣyate. tasya tu savikalpakasiddhau pratyakṣaviṣayatvam upapādyānta upasaṃhṛtaṃ pratyakṣatvam atas siddhaṃ sāmānyasyeti. nanu vastv eva na sāmānyaṃ kiñcid asti nāma. tasya bhinnābhinnasyānirūpaṇād ata āha -- vastutvaṃ ceti. vastutvam apy ākṛtigranthe vistareṇa pratipādayiṣyate. pratyakṣaviṣayatāpratipādanena ca pratyakṣe 'pi prasādhitaprāyam eva. atra ca asti sāmānyavastuṣv ity anvayopapādanāya sāmānyasya vastutvam upanyastam eva. ayaṃ tu hetukathanārthaḥ punarupanyāsa iti. yas tu haituko na hetum antareṇa pramāṇāntarasiddhāv ādriyate. taṃ prati hetunaivobhayam upapādayiṣyāma ity āha -- atreti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.