नन्व् अर्थवादा न तावत् साक्षात् क्रियां प्रतिपादयन्ति। नापि तदंशम्। त्रयो ऽपि हि तदंशाः साध्यं साधनम् इति कर्तव्यता चेति। न चैषाम् अन्यतमम् अमीभिर् अभिधीयते। अतो ऽक्रियार्थानाम् एकवाक्यताम् एव न मन्यामहे। अत आह -- भावनायाम् इति शास्त्रम् इत्यन्तेन। अयम् अभिप्रायः -- यद्य् अपि न क्रियां गमयति, न च क्रियासम्बद्धं किञ्चित् साधनादि, तथापि विधिना शब्दभावनापरनामधेयेन सहैषाम् एकवाक्यता। विधिर् हि पुरुषं प्रवर्तयितुं विषयप्राशस्त्यज्ञानम् अपेक्षते। तच् चार्थवादाश् शक्नुवन्ति कर्तुम् इति तत् कुर्वताम् एषाम् अस्ति प्रवृत्तिनिवृत्त्योर् उपयोगः। अतस् समस्तायां त्र्यंशपूर्णायाम् एव भावनायां महावाक्याद् एव सार्थवादकात् पुरुषः प्रवर्तते निवर्तते वा न विध्युद्देशमात्राद् इति सार्थवादकम् एव वाक्यं शास्त्रम् इति। एतच् चार्थवादाधिकरणे प्रपञ्चयिष्यामः। दर्शितं च किञ्चिद् विधिविवरणे इत्य् अलम् अनेनातिपरिस्पन्देनेति। यत एव सार्थवादकात् प्रवृत्तिनिवृत्तिज्ञानम्, अत एव विधिवाचिनः प्रत्ययमात्रस्य पदमात्रस्य वा यजेतेत्य् एवमादिकस्य विधिश्रुताव् अपि न शास्त्रत्वम्। यत्र हि त्र्यंशभावनावचनम् अप्य् अवान्तरवाक्यम् अनपेक्षितार्थवादकं न प्रवृत्तौ समर्थं, कथम् इव तत्र पदप्रत्यययोश् शक्तिर् भविष्यतीति दुरधिगमम् इत्य् आह -- न पदाद्यत इति
nanv arthavādā na tāvat sākṣāt kriyāṃ pratipādayanti. nāpi tadaṃśam. trayo 'pi hi tadaṃśāḥ sādhyaṃ sādhanam iti kartavyatā ceti. na caiṣām anyatamam amībhir abhidhīyate. ato 'kriyārthānām ekavākyatām eva na manyāmahe. ata āha -- bhāvanāyām iti śāstram ityantena. ayam abhiprāyaḥ -- yady api na kriyāṃ gamayati, na ca kriyāsambaddhaṃ kiñcit sādhanādi, tathāpi vidhinā śabdabhāvanāparanāmadheyena sahaiṣām ekavākyatā. vidhir hi puruṣaṃ pravartayituṃ viṣayaprāśastyajñānam apekṣate. tac cārthavādāś śaknuvanti kartum iti tat kurvatām eṣām asti pravṛttinivṛttyor upayogaḥ. atas samastāyāṃ tryaṃśapūrṇāyām eva bhāvanāyāṃ mahāvākyād eva sārthavādakāt puruṣaḥ pravartate nivartate vā na vidhyuddeśamātrād iti sārthavādakam eva vākyaṃ śāstram iti. etac cārthavādādhikaraṇe prapañcayiṣyāmaḥ. darśitaṃ ca kiñcid vidhivivaraṇe ity alam anenātiparispandeneti. yata eva sārthavādakāt pravṛttinivṛttijñānam, ata eva vidhivācinaḥ pratyayamātrasya padamātrasya vā yajetety evamādikasya vidhiśrutāv api na śāstratvam. yatra hi tryaṃśabhāvanāvacanam apy avāntaravākyam anapekṣitārthavādakaṃ na pravṛttau samarthaṃ, katham iva tatra padapratyayayoś śaktir bhaviṣyatīti duradhigamam ity āha -- na padādyata iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.