अत्रापरं भाष्यं - ननु सामान्यतो दृष्टम् अनुमानं भविष्यति, पुरुषवचनं वितथम् उपलभ्य वचनसामान्याद् वेदवचनं मिथ्येत्य् अनुमीयते इति। तस्याभिप्रायम् आह -- अज्ञात्वेति दृष्टमन्तेन। वाक्यत्वं मिथ्यात्वे न प्रयोजकम् इति यो ऽयम् अभिप्रायो भाष्यकारस्य, तम् अज्ञात्वाप्तानाप्तवाक्ययोः सम्यङ्मिथ्यात्वहेतुदोषसदसद्भावयोर् उक्तिमात्रं भाष्यकारेण कृतम् इति ज्ञानात् परः पूर्वपक्षवादी ननु सामान्यतो दृष्टम् इत्याद्य् अब्रवीत्। अतो नैवं चोदनीयं कथं हेतोर् अप्रयोजकत्व उक्ते पुनस् तेनैव हेतुना प्रत्यवस्थानम् इति। १,१५१ अगृहीताभिप्रायस्य परिचोदनात्। एवं हि मन्यते -- भवतु यथातथा वा पुरुषवचसां मिथ्यात्वम्, एवम् अपि प्रतिबन्धसिद्धेर् हेतुर् गमक एवेति कृतकाकृतकवाक्ययोः सामान्यतोदृष्टम् इत्य् अन्वय इति। अत्र परिहारभाष्यं न, अन्यत्वाद् इति, तदाक्षिपति -- नान्यत्वाद् इति। कथम् अदूषणम् अत आह -- एतस्माद् इति। वेदवाक्यमिथ्यात्वे साध्ये पुंवाक्यं दृष्टान्त उक्तः। तत्र किम् अयं दोषः यद् अन्यत्वं नाम, प्रत्युत गुण एवायम्। अन्यत्वाद् एव हि दृष्टान्तो भवति। अनन्त्यत्वे साध्यसमत्वापत्तेः। न हि पक्ष एव सपक्षो भवति। पक्षस्य साध्यत्वात्, सपक्षस्य सिद्धत्वात्। सिद्धसाध्ययोश्[४९५]चैकत्वविरोधाद् इति
atrāparaṃ bhāṣyaṃ - nanu sāmānyato dṛṣṭam anumānaṃ bhaviṣyati, puruṣavacanaṃ vitatham upalabhya vacanasāmānyād vedavacanaṃ mithyety anumīyate iti. tasyābhiprāyam āha -- ajñātveti dṛṣṭamantena. vākyatvaṃ mithyātve na prayojakam iti yo 'yam abhiprāyo bhāṣyakārasya, tam ajñātvāptānāptavākyayoḥ samyaṅmithyātvahetudoṣasadasadbhāvayor uktimātraṃ bhāṣyakāreṇa kṛtam iti jñānāt paraḥ pūrvapakṣavādī nanu sāmānyato dṛṣṭam ityādy abravīt. ato naivaṃ codanīyaṃ kathaṃ hetor aprayojakatva ukte punas tenaiva hetunā pratyavasthānam iti. 1,151 agṛhītābhiprāyasya paricodanāt. evaṃ hi manyate -- bhavatu yathātathā vā puruṣavacasāṃ mithyātvam, evam api pratibandhasiddher hetur gamaka eveti kṛtakākṛtakavākyayoḥ sāmānyatodṛṣṭam ity anvaya iti. atra parihārabhāṣyaṃ na, anyatvād iti, tadākṣipati -- nānyatvād iti. katham adūṣaṇam ata āha -- etasmād iti. vedavākyamithyātve sādhye puṃvākyaṃ dṛṣṭānta uktaḥ. tatra kim ayaṃ doṣaḥ yad anyatvaṃ nāma, pratyuta guṇa evāyam. anyatvād eva hi dṛṣṭānto bhavati. anantyatve sādhyasamatvāpatteḥ. na hi pakṣa eva sapakṣo bhavati. pakṣasya sādhyatvāt, sapakṣasya siddhatvāt. siddhasādhyayoś[495]caikatvavirodhād iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.