विधेयार्थधर्मत्वे चोक्ते विपरीतानाम् अधर्मत्वम् अर्थसिद्धत्वान् न सूत्रकारेण सूत्रितम् इत्य् आह -- निषेध्यानाम् इति। एवम् उद्ग्रन्थम् एव भाष्यकाराभिप्रायम् उक्त्वा तदनुसारेणोभयम् इत्यादि भाष्यं योजयति -- तस्माद् इति। यस्माद् एवं भाष्यकाराभिप्रायः, तस्माद् उभयम् इहेत्यादिग्रन्थे विधेयप्रतिषेध्ययोर् यथाक्रमं यागादिब्रह्महत्यादिवर्गयोर् निदर्शनं कार्यम् इत्य् अर्थः। यदि ब्रह्महत्यादिवर्गस्यानर्थतया निदर्शनं कथं तर्हि श्येनाद्युपन्यासः। ते हि विधेयाः। तत एव चेष्टसाधनाः। महत् खल्व् इदम् इष्टं यः शत्रुवधः। न हि तादृशी १,१७५ स्वर्गे ऽपि नराणां तृप्तिः सम्भवति यादृशी शश्रुवधे। अतः कथं ते ऽनर्थतयोदाह्रियन्ते, अत आह -- श्येनादीनाम् इति। अयम् अभिप्रायः -- यथावगतम् आयुष्मतां न स्वरूपेण श्येनादयो ऽनर्था इति। भाष्यकारेणापि न तत्स्वरूपम् अनर्थतयोदाहृतम्। किन् तु यत् तेषां फलं हिंसात्मकम् आयुर्भाग्यविच्छेदः, सो ऽपि विहितो निषिद्धश् च। स्वयं विहितत्वाद् अर्थात्मको ऽप्य् अनर्थानुबन्धीति तद् इदम् अनर्थत्वं श्येन उपचरितं, कारणे कार्योपचारात्। श्येनशब्द एव वा तत्फल उपचरितः कार्ये कारणोपचाराद् इति भावः। किं पुनरुपचाराश्रयणे कारणम् अत आह -- प्रतिषिद्धेति। भाष्यकारानुसारेणैवेदम् उपचाराश्रयणम्। एवं हि भाष्यकारो वदति -- प्रतिषिद्धा हि सेति। न हि श्येनादिस्वरूपाभिप्रायं प्रतिषिद्धा हीतीदम् उपपद्यते। ततस् तत्फलाभिप्राय एव श्येनाद्युपन्यास इति भाष्यकृता स्फुटीकृतम् इति
vidheyārthadharmatve cokte viparītānām adharmatvam arthasiddhatvān na sūtrakāreṇa sūtritam ity āha -- niṣedhyānām iti. evam udgrantham eva bhāṣyakārābhiprāyam uktvā tadanusāreṇobhayam ityādi bhāṣyaṃ yojayati -- tasmād iti. yasmād evaṃ bhāṣyakārābhiprāyaḥ, tasmād ubhayam ihetyādigranthe vidheyapratiṣedhyayor yathākramaṃ yāgādibrahmahatyādivargayor nidarśanaṃ kāryam ity arthaḥ. yadi brahmahatyādivargasyānarthatayā nidarśanaṃ kathaṃ tarhi śyenādyupanyāsaḥ. te hi vidheyāḥ. tata eva ceṣṭasādhanāḥ. mahat khalv idam iṣṭaṃ yaḥ śatruvadhaḥ. na hi tādṛśī 1,175 svarge 'pi narāṇāṃ tṛptiḥ sambhavati yādṛśī śaśruvadhe. ataḥ kathaṃ te 'narthatayodāhriyante, ata āha -- śyenādīnām iti. ayam abhiprāyaḥ -- yathāvagatam āyuṣmatāṃ na svarūpeṇa śyenādayo 'narthā iti. bhāṣyakāreṇāpi na tatsvarūpam anarthatayodāhṛtam. kin tu yat teṣāṃ phalaṃ hiṃsātmakam āyurbhāgyavicchedaḥ, so 'pi vihito niṣiddhaś ca. svayaṃ vihitatvād arthātmako 'py anarthānubandhīti tad idam anarthatvaṃ śyena upacaritaṃ, kāraṇe kāryopacārāt. śyenaśabda eva vā tatphala upacaritaḥ kārye kāraṇopacārād iti bhāvaḥ. kiṃ punarupacārāśrayaṇe kāraṇam ata āha -- pratiṣiddheti. bhāṣyakārānusāreṇaivedam upacārāśrayaṇam. evaṃ hi bhāṣyakāro vadati -- pratiṣiddhā hi seti. na hi śyenādisvarūpābhiprāyaṃ pratiṣiddhā hītīdam upapadyate. tatas tatphalābhiprāya eva śyenādyupanyāsa iti bhāṣyakṛtā sphuṭīkṛtam iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.