तत्र प्रतिषिद्धा हीत्य् एतत् तावद् अनुपपन्नम् इत्य् आह -- विहितत्वाद् इति। विहिता हिंसासाधनतया श्येनादयः। न तेषु प्रतिषेधो ऽवकाशं १,१७६ लभत इत्याक्षेपे वर्णितम् एवैतत् प्रदर्शनार्थम् उक्तम्। अन्ये ऽप्य् आक्षेपोक्ता एवानुपपत्तिप्रकारा अनुसन्धेया इति। एवं तावद् विधिनिषेधात्मिका चोदनेत्याश्रित्योभयम् इत्यादिग्रन्थो व्याख्यातः। इदानीं प्रवर्तिका चोदनेत्य् अत्रापि पक्षे शक्यत एव भाष्यं व्याख्यातुम् इत्य् आह -- यदेति। उभयं विधायिकया चोदनया लक्ष्यते साध्यं साधनं चेत्य् अर्थः। कथं पुनः साध्यसाधनात्मकम् उभयं चोदनया लक्ष्यते। न हि साध्यं विधीयते, स्वयम् एव हि तत्र पुरुषाः प्रवर्तन्ते, अत आह -- साध्येति उभयोरन्तेन। अयम् अभिप्रायः -- सत्यम्। साध्यसाधनाङ्गगोचरम् एव विधेः प्रवर्तनम्। तथापि विधिप्रमाणकम् एव स्वर्गयागादीनां साध्यसाधनसम्बन्ध इति औत्पत्तिकसूत्रे (१।१।५) वक्ष्यते। यथा यागादीनां साधनभावश् चोदनालक्षणः, एवं स्वर्गादीनां यागादिसाध्यत्वावगतिर् अपीति तेन रूपेण ते ऽपि चोदनालक्षणा भवन्त्य् एव, यद्य् अपि तेषु स्वयं प्रवृत्तः पुरुषो न चोदनया प्रवर्त्यत इति। यदि साध्यसाधनाभिप्रायम् उभयत्वं, तर्हि अर्थो ऽनर्थ इति केन सम्बध्यते, अत आह -- द्विविधम् इति। अयम् अर्थः -- फलसाधनात्मकम् उभयं चोदनालक्षणम् इत्य् उक्तम्। तत्रेदम् उच्यते फलम् अर्थानर्थात्मकत्वेन द्विविधं क्रतूनाम् इति
tatra pratiṣiddhā hīty etat tāvad anupapannam ity āha -- vihitatvād iti. vihitā hiṃsāsādhanatayā śyenādayaḥ. na teṣu pratiṣedho 'vakāśaṃ 1,176 labhata ityākṣepe varṇitam evaitat pradarśanārtham uktam. anye 'py ākṣepoktā evānupapattiprakārā anusandheyā iti. evaṃ tāvad vidhiniṣedhātmikā codanetyāśrityobhayam ityādigrantho vyākhyātaḥ. idānīṃ pravartikā codanety atrāpi pakṣe śakyata eva bhāṣyaṃ vyākhyātum ity āha -- yadeti. ubhayaṃ vidhāyikayā codanayā lakṣyate sādhyaṃ sādhanaṃ cety arthaḥ. kathaṃ punaḥ sādhyasādhanātmakam ubhayaṃ codanayā lakṣyate. na hi sādhyaṃ vidhīyate, svayam eva hi tatra puruṣāḥ pravartante, ata āha -- sādhyeti ubhayorantena. ayam abhiprāyaḥ -- satyam. sādhyasādhanāṅgagocaram eva vidheḥ pravartanam. tathāpi vidhipramāṇakam eva svargayāgādīnāṃ sādhyasādhanasambandha iti autpattikasūtre (1.1.5) vakṣyate. yathā yāgādīnāṃ sādhanabhāvaś codanālakṣaṇaḥ, evaṃ svargādīnāṃ yāgādisādhyatvāvagatir apīti tena rūpeṇa te 'pi codanālakṣaṇā bhavanty eva, yady api teṣu svayaṃ pravṛttaḥ puruṣo na codanayā pravartyata iti. yadi sādhyasādhanābhiprāyam ubhayatvaṃ, tarhi artho 'nartha iti kena sambadhyate, ata āha -- dvividham iti. ayam arthaḥ -- phalasādhanātmakam ubhayaṃ codanālakṣaṇam ity uktam. tatredam ucyate phalam arthānarthātmakatvena dvividhaṃ kratūnām iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.