नन्व् असत्य् अपि दोषदर्शने बाह्यहिंसानाम् अनर्थत्वदर्शनाच् चोदितास्व् अपि विचिकित्सा जायत एव, अत आह -- बाह्ये ऽपीति। अयम् अभिप्रायः -- नात्र विचिकित्सायां किञ्चित् कारणम्। शास्त्राद् एव बाह्ये ऽपि विचिकित्सा। अङ्गहिंसापि शास्त्रविहितैवेति निर्विचिकित्सम् अनुष्ठातव्येति। ननु प्रत्यक्षम् एव हिंस्यमानस्य दुःखितत्वम् उपलभ्यते। अतः कर्तुर् अपि ततो दुःखित्वम् अनुमास्यामहे। क्रियानुरूपं हि कर्तॄणां फलम् इति महाजनप्रसिद्धम्। यथा चाहुः -- तथा च नारीष्व् अपि सिद्धम् एतत् करोति यो यल्लभते ऽप्य् असौ तत् । यत् कर्मबीजं वपते मनुष्यस् तस्यानुरूपाणि फलानि भुङ्क्ते ॥ इति। अतः क्रियानुरूप्येणैव हिंसानर्थकरीत्य् अनुमास्यते, अत आह -- हिंस्यमानस्येति स्यादन्तेन। अयम् अभिप्रायः -- यद् एतद् हिंस्यमानस्य दुःखित्वदर्शनं, तेन कर्तुः दुःखित्वानुमानम् अयुक्तम्। व्याप्तलिङ्गदर्शनाभावात्। न हि हिंस्यमानस्य दुःखिता कर्तुर् भविष्यता दुःखेन व्याप्तावगतेति। प्रत्यक्षदर्शनानुसारेण तु विपर्यय एव तावदनुमातुं शक्यते, तदानीं हि कर्तुः १,१८३ स्फुटं सुखम् एवोपलभ्यते। अतः कालान्तरे ऽपि हिंसा सुखकरी, हिंसात्वाद् अद्यवद् इति शक्यते प्रयोगो वक्तुम् इत्य् अभिप्रायेणाह -- तदानीम् इति
nanv asaty api doṣadarśane bāhyahiṃsānām anarthatvadarśanāc coditāsv api vicikitsā jāyata eva, ata āha -- bāhye 'pīti. ayam abhiprāyaḥ -- nātra vicikitsāyāṃ kiñcit kāraṇam. śāstrād eva bāhye 'pi vicikitsā. aṅgahiṃsāpi śāstravihitaiveti nirvicikitsam anuṣṭhātavyeti. nanu pratyakṣam eva hiṃsyamānasya duḥkhitatvam upalabhyate. ataḥ kartur api tato duḥkhitvam anumāsyāmahe. kriyānurūpaṃ hi kartṝṇāṃ phalam iti mahājanaprasiddham. yathā cāhuḥ -- tathā ca nārīṣv api siddham etat karoti yo yallabhate 'py asau tat | yat karmabījaṃ vapate manuṣyas tasyānurūpāṇi phalāni bhuṅkte || iti. ataḥ kriyānurūpyeṇaiva hiṃsānarthakarīty anumāsyate, ata āha -- hiṃsyamānasyeti syādantena. ayam abhiprāyaḥ -- yad etad hiṃsyamānasya duḥkhitvadarśanaṃ, tena kartuḥ duḥkhitvānumānam ayuktam. vyāptaliṅgadarśanābhāvāt. na hi hiṃsyamānasya duḥkhitā kartur bhaviṣyatā duḥkhena vyāptāvagateti. pratyakṣadarśanānusāreṇa tu viparyaya eva tāvadanumātuṃ śakyate, tadānīṃ hi kartuḥ 1,183 sphuṭaṃ sukham evopalabhyate. ataḥ kālāntare 'pi hiṃsā sukhakarī, hiṃsātvād adyavad iti śakyate prayogo vaktum ity abhiprāyeṇāha -- tadānīm iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.