यदि तु तत्र व्यवस्थावान्तरभेदाश्रयाभिधीयते, सेहापि समानेत्य् आह -- भेदाद् इति। ननु विहिता नामाङ्गहिंसा। तथापि किं नानर्थः। न विधिनानर्थफलेन न भवितव्यम् इति राजाज्ञा। अत आह -- विधीनाम् इति। अयम् अभिप्रायः -- नेयं राजाज्ञा। शब्दशक्तिर् एव। विधिर् हि कर्तव्यताबुद्धेर् हेतुः। इष्टाभ्युपायं च कर्तव्यतया लोको बुध्यते। अतो ऽवश्यम् एव साक्षाद् व्यवहितो[५७४]ऽपि वा विधेयानां पुरुषार्थः फलम् इत्य् अवसीयते। साक्षात् प्रधानानां, व्यवहितो ऽङ्गानाम्। तस्मान् नातो विधेर् अनर्थफलत्वम् अवसीयते। विधिबलाद् अवगम्यमानं विधीनां फलम् इत्य् आहेति। अपि च, अनर्थकर्यङ्गहिंसेति नेदं सान्दृष्टिकम्। न चानर्थसमभिव्याहारो ऽस्याः श्रूयते। अतः कथम् अनर्थसाधनम् इत्य् आह -- न चैष्व् इति। नन्व् अश्रूयमाणो ऽपि कलञ्जभक्षणादिवत् कल्पयिष्यते, अत आह -- निषेधाद् इति। तत्र निषेधः कल्पनायां कारणं, नासाव् इह सम्भवति। अभावाद् एव विधानदर्शनाद् इति
yadi tu tatra vyavasthāvāntarabhedāśrayābhidhīyate, sehāpi samānety āha -- bhedād iti. nanu vihitā nāmāṅgahiṃsā. tathāpi kiṃ nānarthaḥ. na vidhinānarthaphalena na bhavitavyam iti rājājñā. ata āha -- vidhīnām iti. ayam abhiprāyaḥ -- neyaṃ rājājñā. śabdaśaktir eva. vidhir hi kartavyatābuddher hetuḥ. iṣṭābhyupāyaṃ ca kartavyatayā loko budhyate. ato 'vaśyam eva sākṣād vyavahito[574]'pi vā vidheyānāṃ puruṣārthaḥ phalam ity avasīyate. sākṣāt pradhānānāṃ, vyavahito 'ṅgānām. tasmān nāto vidher anarthaphalatvam avasīyate. vidhibalād avagamyamānaṃ vidhīnāṃ phalam ity āheti. api ca, anarthakaryaṅgahiṃseti nedaṃ sāndṛṣṭikam. na cānarthasamabhivyāhāro 'syāḥ śrūyate. ataḥ katham anarthasādhanam ity āha -- na caiṣv iti. nanv aśrūyamāṇo 'pi kalañjabhakṣaṇādivat kalpayiṣyate, ata āha -- niṣedhād iti. tatra niṣedhaḥ kalpanāyāṃ kāraṇaṃ, nāsāv iha sambhavati. abhāvād eva vidhānadarśanād iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.