अत्रोच्यते -- उक्तम् इदं लोकप्रसिद्धस्य प्रत्यक्षस्यायं धर्मः यत् सत्सम्प्रयोगजत्वं नाम विद्यमानोपलम्भनत्वसिद्धौ हेतुर् उक्तः। लोके च ग्राह्येणैव सति सम्प्रयोगे प्रत्यक्षम् इति सिद्धम्। न ह्य्[६१८]अन्यसम्प्रयुक्तचक्षुषो ऽन्यत् प्रत्यक्षम् इति दृष्टम्। तद् इह ग्राह्येणैव वर्तमानसम्प्रयोगजत्वं विद्यमानोपलम्भनत्वे हेतुर् उक्तः। न च तद् अनुमानादिषु सम्भवति। न हि तत्र ग्राह्येण वृष्ट्यादिनेन्द्रियसन्निकर्षो वर्तते। लक्षणपक्षे तु यावच्छ्रुतमात्रपरतन्त्रत्वाद् आपद्येतैव भ्रान्त्यादि प्रत्यक्षम्। तत्रापि तु लोकपारतन्त्र्ये वृथा लक्षण[६१९]करणम् इति। ननु प्रत्यक्षम् अनिमित्तं विद्यमानोपलम्भनत्वाद् इत्य् अत्र को दृष्टान्तः। १,२१२ यदि प्रत्यक्षम् एव, तन् न। पक्षसपक्षयोर् अभेदापातात्। तच् चायुक्तं सिद्धसाध्ययोर् भेदात्। साध्यो हि पक्षः सिद्धश् च सपक्षः। न चैकम् एव सिद्धसाध्यस्वभावम् इत्य् उपपद्यते। सिद्धं चास्मदादिप्रत्यक्षस्य धर्मे ऽनिमित्तत्वं, किं[६२०]तत्साधनेन। अत आह -- अस्मदादाव् इति। अयम् अभिप्रायः -- प्रत्यक्षविशेषं पक्षीकृत्य प्रत्यक्षान्तरं सपक्षीक्रियते इति न पक्षसपक्षयोर् एकता। नापि सिद्धसाध्यतेति
atrocyate -- uktam idaṃ lokaprasiddhasya pratyakṣasyāyaṃ dharmaḥ yat satsamprayogajatvaṃ nāma vidyamānopalambhanatvasiddhau hetur uktaḥ. loke ca grāhyeṇaiva sati samprayoge pratyakṣam iti siddham. na hy[618]anyasamprayuktacakṣuṣo 'nyat pratyakṣam iti dṛṣṭam. tad iha grāhyeṇaiva vartamānasamprayogajatvaṃ vidyamānopalambhanatve hetur uktaḥ. na ca tad anumānādiṣu sambhavati. na hi tatra grāhyeṇa vṛṣṭyādinendriyasannikarṣo vartate. lakṣaṇapakṣe tu yāvacchrutamātraparatantratvād āpadyetaiva bhrāntyādi pratyakṣam. tatrāpi tu lokapāratantrye vṛthā lakṣaṇa[619]karaṇam iti. nanu pratyakṣam animittaṃ vidyamānopalambhanatvād ity atra ko dṛṣṭāntaḥ. 1,212 yadi pratyakṣam eva, tan na. pakṣasapakṣayor abhedāpātāt. tac cāyuktaṃ siddhasādhyayor bhedāt. sādhyo hi pakṣaḥ siddhaś ca sapakṣaḥ. na caikam eva siddhasādhyasvabhāvam ity upapadyate. siddhaṃ cāsmadādipratyakṣasya dharme 'nimittatvaṃ, kiṃ[620]tatsādhanena. ata āha -- asmadādāv iti. ayam abhiprāyaḥ -- pratyakṣaviśeṣaṃ pakṣīkṛtya pratyakṣāntaraṃ sapakṣīkriyate iti na pakṣasapakṣayor ekatā. nāpi siddhasādhyateti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.