नन्व् एवम् अपि यन्नित्यम् आत्मानं मीमांसका मन्यन्ते, तन् न सिध्येत्। ज्ञानजन्मनि विकारापत्त्या चर्मवदनित्यत्वप्रसक्तेः। ज्ञानजन्मना त्व् अविकृतस्य पूर्वावस्थायाम् इवाप्रमातृत्वप्रसङ्गः, अत आह -- विक्रियेति। एवं हि मन्यन्ते -- न किञ्चिद् विकार्मात्रेण वस्तु नश्यति, तत्प्रत्यभिज्ञानात्। एतच् चात्मवाद एव भाष्यकारेण वक्ष्यते। अतो दुरुक्तं परैः बुद्धिजन्मनि पुंसश् च विकृतिर् यद्य् अनित्यता । अथाविकृतिर् आत्मायं प्रमातेति न युज्यते ॥ इति। अत्र बुद्धिजन्म प्रत्यक्षम् इत्य् उच्यते। तस्य को ऽर्थः। किं बुद्धेर् जन्मातिरिक्तम् अनतिरिक्तं वा, यद्य् अतिरिक्तं तद् वाच्यं कीदृशम् इति। न च स्वमते जन्मस्वरूपम् अभिहितम्। यदि वैशेषिकोक्तस्वकारणसमवायो जन्माभिधीयते, तस्य नित्यत्वेनाक्षानधीनत्वात् प्रत्यक्षशब्दाभिधेयत्वानुपपत्तिः। अनतिरिक्तत्वे तु पुनरुक्ततैव दोषः, अत आह -- बुद्धिजन्मेति। अयम् अर्थः -- नायं बुद्धिजन्मेति षष्ठीसमासः। किन् तु बुद्धिश् चासौ जन्म चेति कर्मधारयः। जन्मशब्दश् च कर्तरि मनिन्प्रत्ययान्तः। तेन जायमाना बुद्धिः १,२२९ प्रमाणम् इत्य् उक्तं भवति। न पुनर्वैशेषिकादिवन्नित्यम् अत्यन्तभिन्नं समवायम् आचक्ष्महे। कारणदशाविशेष एव कार्यजन्मेत्य् उच्यते। नासाव् अत्यन्तं कार्यकारणाभ्यां व्यतिरिच्यते। अतः किम् अन्यदोषोद्भावनेनेति
nanv evam api yannityam ātmānaṃ mīmāṃsakā manyante, tan na sidhyet. jñānajanmani vikārāpattyā carmavadanityatvaprasakteḥ. jñānajanmanā tv avikṛtasya pūrvāvasthāyām ivāpramātṛtvaprasaṅgaḥ, ata āha -- vikriyeti. evaṃ hi manyante -- na kiñcid vikārmātreṇa vastu naśyati, tatpratyabhijñānāt. etac cātmavāda eva bhāṣyakāreṇa vakṣyate. ato duruktaṃ paraiḥ buddhijanmani puṃsaś ca vikṛtir yady anityatā | athāvikṛtir ātmāyaṃ pramāteti na yujyate || iti. atra buddhijanma pratyakṣam ity ucyate. tasya ko 'rthaḥ. kiṃ buddher janmātiriktam anatiriktaṃ vā, yady atiriktaṃ tad vācyaṃ kīdṛśam iti. na ca svamate janmasvarūpam abhihitam. yadi vaiśeṣikoktasvakāraṇasamavāyo janmābhidhīyate, tasya nityatvenākṣānadhīnatvāt pratyakṣaśabdābhidheyatvānupapattiḥ. anatiriktatve tu punaruktataiva doṣaḥ, ata āha -- buddhijanmeti. ayam arthaḥ -- nāyaṃ buddhijanmeti ṣaṣṭhīsamāsaḥ. kin tu buddhiś cāsau janma ceti karmadhārayaḥ. janmaśabdaś ca kartari maninpratyayāntaḥ. tena jāyamānā buddhiḥ 1,229 pramāṇam ity uktaṃ bhavati. na punarvaiśeṣikādivannityam atyantabhinnaṃ samavāyam ācakṣmahe. kāraṇadaśāviśeṣa eva kāryajanmety ucyate. nāsāv atyantaṃ kāryakāraṇābhyāṃ vyatiricyate. ataḥ kim anyadoṣodbhāvaneneti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.