एवम् अङ्गुल्यादिवाक्यजनितशाब्दविभ्रमाणाम् अपि सन्निधिदोषदूषिता एव पदार्थाः कारणम् इत्य् आह -- कारणत्वम् इति। यस् तर्ह्य् अत्यन्ताननुभूतपूर्वः २,६६ प्रधानादिर् अर्थो बुद्ध्या साङ्ख्यादिभिः कल्प्यते, तत्र न किञ्चिज् ज्ञानस्यालम्बनम् उपलभ्यते। विषाणादिर् हि क्वचिद् अदृष्टः क्वचित् तूपलभ्यत इति युक्तम्। स्वरूपासतस् तु कथं कुत्र वा कल्पनम् अत आह -- अत्यन्तेति। पृथिव्यादि सूक्ष्मम् एव हि तैः प्रधानम् इति कल्प्यते। स्थूलस्य हि जगतो नाकस्मान् निष्पत्तिर् उपपद्यत इति प्रधानं कल्प्यते। न च तदन्यत् परमाणुभ्यो घटत इति कथञ्चित् सूक्ष्मरूपावस्थिताः पृथिव्यादय एव प्रधानबुद्ध्या गृह्यन्ते। सो ऽयं सूक्ष्मरूपतया तेषाम् अग्रहणात् तद्व्यतिरिक्तः प्रधानभ्रमः। परमार्थतस् तु तत्स्थाने प्रधानपरिकल्पनाद् एव तदालम्बनं प्रकल्प्यत इति। अतः प्रकृतं विपरिणतं प्रकल्पनं तस्येति परामृश्यत इति
evam aṅgulyādivākyajanitaśābdavibhramāṇām api sannidhidoṣadūṣitā eva padārthāḥ kāraṇam ity āha -- kāraṇatvam iti. yas tarhy atyantānanubhūtapūrvaḥ 2,66 pradhānādir artho buddhyā sāṅkhyādibhiḥ kalpyate, tatra na kiñcij jñānasyālambanam upalabhyate. viṣāṇādir hi kvacid adṛṣṭaḥ kvacit tūpalabhyata iti yuktam. svarūpāsatas tu kathaṃ kutra vā kalpanam ata āha -- atyanteti. pṛthivyādi sūkṣmam eva hi taiḥ pradhānam iti kalpyate. sthūlasya hi jagato nākasmān niṣpattir upapadyata iti pradhānaṃ kalpyate. na ca tadanyat paramāṇubhyo ghaṭata iti kathañcit sūkṣmarūpāvasthitāḥ pṛthivyādaya eva pradhānabuddhyā gṛhyante. so 'yaṃ sūkṣmarūpatayā teṣām agrahaṇāt tadvyatiriktaḥ pradhānabhramaḥ. paramārthatas tu tatsthāne pradhānaparikalpanād eva tadālambanaṃ prakalpyata iti. ataḥ prakṛtaṃ vipariṇataṃ prakalpanaṃ tasyeti parāmṛśyata iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.