Library·Sucaritamisra: Mimamsaslokavarttikakasika·8·8.122

Sucaritamisra: Mimamsaslokavarttikakasika 8.122

Mima 8.122

कथम् अनवसरो ऽअत आह -- विधिरूपेति। तदभावाद् अवृत्तेर् इति यद् उक्तं तस्यायम् अर्थः -- भावे प्रतिज्ञाते विधिरूपेणाभावो विपक्षो भवति। तदभावे च विपक्षे ऽभावस्य निस्स्वभावत्वान् न हेतोर् वृत्तिः सम्भवतीति न वैधर्म्यं वचनीयम् इति। एतद् अपि बौद्धा वक्तुम् अशक्ता एव। न हि तेषां क्वचिद् अपि प्रत्यक्षवद् विधिरूपेण हेतुः प्रकाशकः। व्यतिरेकप्रधानवादिनो हि ते। सर्वत्र साध्यान्वितहेतुसंविदो दुर्लभत्वात्। अतो विपक्षव्यावृत्तिमुखेनैव सर्वत्र हेतोर् गमकत्वम् आश्रितम्। न चासति वैधर्म्यवचने विपक्षव्यावृत्तिः शक्यते दर्शयितुम्। अतः सर्वत्रैव त्वन्मते वैधर्म्यदृष्टान्त एव वाच्यः। तद् एतद् उपेत्यापि तावद् उच्यते। भवतु विधिरूपप्रतिज्ञास्वभावस्य विपक्षत्वात् तदभावाद् अवृत्तिः। आलम्बनाभावात्मकत्वे तु निरालम्बनत्वे वस्तुनि साध्ये प्रतिज्ञाते वस्त्वात्मकं सालम्बनम् एव विपक्षः। तत्र च हेतोर् वृत्तिसम्भावनायां व्यतिरेको[७१५]वक्तुम् उचित एव। अतो वैधर्म्यन्यूनता सूक्तेति

katham anavasaro 'ata āha -- vidhirūpeti. tadabhāvād avṛtter iti yad uktaṃ tasyāyam arthaḥ -- bhāve pratijñāte vidhirūpeṇābhāvo vipakṣo bhavati. tadabhāve ca vipakṣe 'bhāvasya nissvabhāvatvān na hetor vṛttiḥ sambhavatīti na vaidharmyaṃ vacanīyam iti. etad api bauddhā vaktum aśaktā eva. na hi teṣāṃ kvacid api pratyakṣavad vidhirūpeṇa hetuḥ prakāśakaḥ. vyatirekapradhānavādino hi te. sarvatra sādhyānvitahetusaṃvido durlabhatvāt. ato vipakṣavyāvṛttimukhenaiva sarvatra hetor gamakatvam āśritam. na cāsati vaidharmyavacane vipakṣavyāvṛttiḥ śakyate darśayitum. ataḥ sarvatraiva tvanmate vaidharmyadṛṣṭānta eva vācyaḥ. tad etad upetyāpi tāvad ucyate. bhavatu vidhirūpapratijñāsvabhāvasya vipakṣatvāt tadabhāvād avṛttiḥ. ālambanābhāvātmakatve tu nirālambanatve vastuni sādhye pratijñāte vastvātmakaṃ sālambanam eva vipakṣaḥ. tatra ca hetor vṛttisambhāvanāyāṃ vyatireko[715]vaktum ucita eva. ato vaidharmyanyūnatā sūkteti

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Mima/8.122

Cite as: Sucaritamisra: Mimamsaslokavarttikakasika 8.122, in HREEM (hreem.cc/library/Mima/8.122), after GRETIL, Sucaritamisra: Mimamsaslokavarttikakasika Based on the ed.

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/3_phil/mimamsa/mimsvtku.htm — Sucaritamisra: Mimamsaslokavarttikakasika Based on the ed. by K. Sāmbaśiva Śāstrī. The Mimāṃsāślokavārt[t]ika with the Commentary Kāśikā of Sucaritamiśra. Trivandrum 1926, 1929, 1943. (Trivandrum Sanskrit Series, 90, 99, 150) Provided by Helmut Krasser, Wien { | NOTE: the file numbers verses only within chapters; chapter numbers were inferred from each restart at 1 — verify against a printed edition before citing formally.

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text