Manjusrimulakalpa 53

करुणार्द्रेण मनसा इमां वाचामभाषत । किं दुःखं भवतां लोके सम्प्रभाषथ मा चिरम्

karuṇārdreṇa manasā imāṃ vācāmabhāṣata / kiṃ duḥkhaṃ bhavatāṃ loke samprabhāṣatha mā ciram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते ऊचुर्दीनमनसा बुभुक्षास्मत् सम्प्रबाधते । त्रिषिताः प्रेतलोके ऽस्मिं चिरं कालं महात्मनः

te ūcurdīnamanasā bubhukṣāsmat samprabādhate / triṣitāḥ pretaloke 'smiṃ ciraṃ kālaṃ mahātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाकारुणिको भिक्षुस्तेषामेव प्रददौ घटम् । ततस्ते तुष्टमनसाः सत्त्वरामालयं गताः । तेषां चिन्तितमात्रेण अन्नपानं भवेद् घटे

mahākāruṇiko bhikṣusteṣāmeva pradadau ghaṭam / tataste tuṣṭamanasāḥ sattvarāmālayaṃ gatāḥ / teṣāṃ cintitamātreṇa annapānaṃ bhaved ghaṭe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भविता चन्दनमाले ऽस्मिं भिक्षुर्नन्दको भुवि । तस्मिं कालाधमे प्राप्ते जीवेद् वर्षशतत्रयम् । महात्मा बोधिनिम्नस्तु क्षिप्रं प्राप्स्यति दुर्लभाम्

bhavitā candanamāle 'smiṃ bhikṣurnandako bhuvi / tasmiṃ kālādhame prāpte jīved varṣaśatatrayam / mahātmā bodhinimnastu kṣipraṃ prāpsyati durlabhām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भविष्यन्ति न सन्देहः तस्मिं काले युगाधमे । राजा गोमिमुख्यस्तु शासनान्तर्धापको मम

bhaviṣyanti na sandehaḥ tasmiṃ kāle yugādhame / rājā gomimukhyastu śāsanāntardhāpako mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राचिं दिशिमुपादाय कश्मीरे द्वारमेव तु । नाशयिष्यति तदा मूढः विहारां धातुवरांस्तथा

prāciṃ diśimupādāya kaśmīre dvārameva tu / nāśayiṣyati tadā mūḍhaḥ vihārāṃ dhātuvarāṃstathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिक्षवः शीलसम्पन्नां घातयिष्यति दुर्मतिः । उत्तरां दिशमाशृत्य मृत्युस्तस्य भविष्यति

bhikṣavaḥ śīlasampannāṃ ghātayiṣyati durmatiḥ / uttarāṃ diśamāśṛtya mṛtyustasya bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमानुषेणैव क्रुद्धेन सराष्ट्रा पशुबान्धवः । आक्रान्तो ऽद्रिखण्डेन पातालं यास्यति दुर्मति

amānuṣeṇaiva kruddhena sarāṣṭrā paśubāndhavaḥ / ākrānto 'drikhaṇḍena pātālaṃ yāsyati durmati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधो अथ गतिस्तस्य नरकान्नरकतरं भृशम् । दुःखा दुःखतरं तीव्रं सम्प्रपत्स्यति दारुणम्

adho atha gatistasya narakānnarakataraṃ bhṛśam / duḥkhā duḥkhataraṃ tīvraṃ samprapatsyati dāruṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवीचिर्नाम विख्यातं नरकं पापकर्मिणा । मुच्यते ऽसौ महाकल्पं गोमिषण्डो दुरात्मनः । अकल्याणमित्रमागम्य कृतं पापसुदारुणम्

avīcirnāma vikhyātaṃ narakaṃ pāpakarmiṇā / mucyate 'sau mahākalpaṃ gomiṣaṇḍo durātmanaḥ / akalyāṇamitramāgamya kṛtaṃ pāpasudāruṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शासने ऽस्मिं तथागते । प्रसाद्यमखिलं चित्तं सम्प्रभोक्ष्यथ सम्पदाम्

tasmāt sarvaprayatnena śāsane 'smiṃ tathāgate / prasādyamakhilaṃ cittaṃ samprabhokṣyatha sampadām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बुद्धत्वनियतं मार्गम् अष्टाङ्गपथयायिनम् । गमिष्यथ सदा सर्वे अशोकं निर्जरसं पुरम्

buddhatvaniyataṃ mārgam aṣṭāṅgapathayāyinam / gamiṣyatha sadā sarve aśokaṃ nirjarasaṃ puram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यानन्तरे महीपालः बुद्धपक्ष इति श्रुतः । महायक्षो महात्यागी बुद्धानां शासने रतः

tasyānantare mahīpālaḥ buddhapakṣa iti śrutaḥ / mahāyakṣo mahātyāgī buddhānāṃ śāsane rataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भविष्यति न सन्देहः तस्मिं काले युगाधमे । अतिप्रीतो हि नृपतिः शास्तुः शासनतत्परः । विहारारामचैत्यांश्च शास्तुर्बिम्बाननुत्तमाम्

bhaviṣyati na sandehaḥ tasmiṃ kāle yugādhame / atiprīto hi nṛpatiḥ śāstuḥ śāsanatatparaḥ / vihārārāmacaityāṃśca śāsturbimbānanuttamām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाप्यः कूपाश्च + + + + + + अनेकधाः । कारयित्वा महाराजा दिवं गच्छेद् गतायुषः

vāpyaḥ kūpāśca + + + + + + anekadhāḥ / kārayitvā mahārājā divaṃ gacched gatāyuṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य सिद्धो महावीर्यः अब्जकेतुर्महीतले । पृथिवां पालनां प्रार्थे बोधिसत्त्वस्य महात्मने

tasya siddho mahāvīryaḥ abjaketurmahītale / pṛthivāṃ pālanāṃ prārthe bodhisattvasya mahātmane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य मन्त्रप्रभावेन जीवेद् वर्षशतत्रयम् । तेन कर्मावशेषेण क्षिप्रं बोधिमवाप्नुयात्

tasya mantraprabhāvena jīved varṣaśatatrayam / tena karmāvaśeṣeṇa kṣipraṃ bodhimavāpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यापि च सुतो राजा महासैन्यो महाबलः । गम्भीरयक्षो विख्यातः पृथिवीमखिलोदिताम्

tasyāpi ca suto rājā mahāsainyo mahābalaḥ / gambhīrayakṣo vikhyātaḥ pṛthivīmakhiloditām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपि राजाथ युक्तात्मा तस्मिं काले भविष्यति । विहारावसथचैत्यांश्च वापीकूपांश्च नैकधा । कारयिष्यति न सन्देहो भूपतिः स महाद्युतिः

so 'pi rājātha yuktātmā tasmiṃ kāle bhaviṣyati / vihārāvasathacaityāṃśca vāpīkūpāṃśca naikadhā / kārayiṣyati na sandeho bhūpatiḥ sa mahādyutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनापि साधितं मन्त्रं मञ्जुघोषस्य धीमतः । षडक्षरं नाम यद् वाक्यं महार्थं भोगवर्धनम्

tenāpi sādhitaṃ mantraṃ mañjughoṣasya dhīmataḥ / ṣaḍakṣaraṃ nāma yad vākyaṃ mahārthaṃ bhogavardhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य मन्त्रप्रभावेन महाभोगी भवे ह्यसौ । अनुपूर्वेण मेधावी क्षिप्रं बोधिपरायणः । विविधाकारकारांस्तु शासने ऽस्मिं तथागते

tasya mantraprabhāvena mahābhogī bhave hyasau / anupūrveṇa medhāvī kṣipraṃ bodhiparāyaṇaḥ / vividhākārakārāṃstu śāsane 'smiṃ tathāgate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भविष्यति तदा काले उत्तरां दिशिमाशृतः । नेपालमण्डले ख्याते हिमाद्रेः कुक्षिमाश्रिते

bhaviṣyati tadā kāle uttarāṃ diśimāśṛtaḥ / nepālamaṇḍale khyāte himādreḥ kukṣimāśrite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा मानवेन्द्रस्तु लिच्छवीनां कुलोद्भवः । सो ऽपि मन्त्रार्थसिद्धस्तु महाभोगी भविष्यति

rājā mānavendrastu licchavīnāṃ kulodbhavaḥ / so 'pi mantrārthasiddhastu mahābhogī bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्या भोगवती नाम तस्य सिद्धा नराधिपे । अशीतिवर्षाणि कृत्वासौ राज्यं तस्करवर्जितम्

vidyā bhogavatī nāma tasya siddhā narādhipe / aśītivarṣāṇi kṛtvāsau rājyaṃ taskaravarjitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्राणात्यये नृपतौ स्वर्गलोके जजग्मसु । तत्र मन्त्राशु सिध्यन्ति शीतला शान्तिकपौष्टिका

tataḥ prāṇātyaye nṛpatau svargaloke jajagmasu / tatra mantrāśu sidhyanti śītalā śāntikapauṣṭikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तारा च लोकविख्याता देवी पण्डरवासिनी । महाश्वेता परहितोद्युक्ता अखिन्नमनसां सदा

tārā ca lokavikhyātā devī paṇḍaravāsinī / mahāśvetā parahitodyuktā akhinnamanasāṃ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येवमादयो प्रोक्ता बहुधा नृपतयोस्तदा । अनेकधा बहुधाश्चैव नानारूपविवर्णिताः

ityevamādayo proktā bahudhā nṛpatayostadā / anekadhā bahudhāścaiva nānārūpavivarṇitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शास्तुपूजकास्ते ऽपि म्लेच्छराजा न है । वविषः सुवृषश्चैव भावसु शुभसुस्तथा

śāstupūjakāste 'pi mleccharājā na hai / vaviṣaḥ suvṛṣaścaiva bhāvasu śubhasustathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भाक्रमः पदक्रमश्चैव कमलश्चैव कीर्त्यते । भागुप्तः वत्सकश्चैव + + + + + पश्चिमः

bhākramaḥ padakramaścaiva kamalaścaiva kīrtyate / bhāguptaḥ vatsakaścaiva + + + + + paścimaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदयः जिह्नुनो ह्यन्ते म्लेच्छानां विविधास्तथा । अम्भोधेः भ्रष्टमर्यादा बहिः प्राज्ञोपभोजिनः

udayaḥ jihnuno hyante mlecchānāṃ vividhāstathā / ambhodheḥ bhraṣṭamaryādā bahiḥ prājñopabhojinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शस्त्रसम्पातविध्वस्ता नेपालाधिपतिस्तदा । विद्यालुप्ता लुप्तराजानो म्लेच्छतस्करसेविनः

śastrasampātavidhvastā nepālādhipatistadā / vidyāluptā luptarājāno mlecchataskarasevinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेका भूपतयो प्रोक्ता नाना चैव द्विजप्रिया । भविष्यन्ति तदा काले चीनं प्राप्य समन्ततः

anekā bhūpatayo proktā nānā caiva dvijapriyā / bhaviṣyanti tadā kāle cīnaṃ prāpya samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा हिरण्यगर्भस्तु महासैन्यो महाबलः । विस्तीर्णश्च तन्त्रश्च प्रभूतजनबान्धवः

rājā hiraṇyagarbhastu mahāsainyo mahābalaḥ / vistīrṇaśca tantraśca prabhūtajanabāndhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

म्लेच्छप्रणतो विजयी च शास्तुः शासनतत्परः । तेनापि साधितो मन्त्रः कुमारस्येव महाद्युतेः

mlecchapraṇato vijayī ca śāstuḥ śāsanatatparaḥ / tenāpi sādhito mantraḥ kumārasyeva mahādyuteḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

॥॥॥॥॥॥ विद्याराजामष्ट अक्षरम् । महावीरं नाम विख्यातं सम्पदानां महास्पदम्

............ vidyārājāmaṣṭa akṣaram / mahāvīraṃ nāma vikhyātaṃ sampadānāṃ mahāspadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन बालधियो राजा राज्यहेतोः समाहितः । यस्य स्मरितमात्रेण बुद्धत्वं नियतं पदम्

tena bāladhiyo rājā rājyahetoḥ samāhitaḥ / yasya smaritamātreṇa buddhatvaṃ niyataṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽल्पकार्यनियुञ्जानः राज्यहेतो नराधिपः । आकांक्षमानयद्येवं वरदानमनुत्तमम्

so 'lpakāryaniyuñjānaḥ rājyaheto narādhipaḥ / ākāṃkṣamānayadyevaṃ varadānamanuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्माद्या देवतां कृत्स्नामाज्ञापयति सर्वदा । किं पुनर्मानुषां लोके इतरां भावकुत्सिताम्

brahmādyā devatāṃ kṛtsnāmājñāpayati sarvadā / kiṃ punarmānuṣāṃ loke itarāṃ bhāvakutsitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवित्वा वर्षशतं सार्धं दिवं गच्छन्महानृपः । सो ऽनुपूर्वेण धर्मात्मा उत्तमां बोधिमाप्नुयात्

jīvitvā varṣaśataṃ sārdhaṃ divaṃ gacchanmahānṛpaḥ / so 'nupūrveṇa dharmātmā uttamāṃ bodhimāpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिं देश इमा विद्या ये कुमारेण भाषिता । सत्वरा ते ऽपि सिद्ध्यन्ते नान्ये विद्या कदाचन

tasmiṃ deśa imā vidyā ye kumāreṇa bhāṣitā / satvarā te 'pi siddhyante nānye vidyā kadācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बोधिसत्त्वो महाधीरः मञ्जुघोषो महाद्युतिः । तस्मिं देशे तु साक्षाद् वै तिष्ठते बालरूपिणः

bodhisattvo mahādhīraḥ mañjughoṣo mahādyutiḥ / tasmiṃ deśe tu sākṣād vai tiṣṭhate bālarūpiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिद्धिक्षेत्रा ऽथ परं दिव्यं मानुष्यैः साधयिष्यति । तुरुष्कनामा वै राजा उत्तरापथमाशृत

siddhikṣetrā 'tha paraṃ divyaṃ mānuṣyaiḥ sādhayiṣyati / turuṣkanāmā vai rājā uttarāpathamāśṛta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महासैन्यो महावीर्यः तस्मिं स्थाने भविष्यति । कश्मीरद्वारपर्यन्तं बष्कलोद्यं सकाविशम् योजनशतसप्तं तु राजा भुङ्क्ते ऽथ भूतलम् । सप्तसप्ततिसहस्राणि लक्षौ द्वौ तस्य भूपतेः । भविष्यति न सन्देहो तस्मिं काले युगाधमे

mahāsainyo mahāvīryaḥ tasmiṃ sthāne bhaviṣyati / kaśmīradvāraparyantaṃ baṣkalodyaṃ sakāviśam yojanaśatasaptaṃ tu rājā bhuṅkte 'tha bhūtalam / saptasaptatisahasrāṇi lakṣau dvau tasya bhūpateḥ / bhaviṣyati na sandeho tasmiṃ kāle yugādhame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपि सिद्धमन्त्रस्तु जीवेद् वर्षशतत्रयम् । साधिता केशिनी विद्या नराध्यक्षेण धीमता

so 'pi siddhamantrastu jīved varṣaśatatrayam / sādhitā keśinī vidyā narādhyakṣeṇa dhīmatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मना श्रेयसार्थं तु विहारां कारयेद् बहून् । षडाशीतिसहस्राणि कुर्यात् स्तूपवरांस्तथा

ātmanā śreyasārthaṃ tu vihārāṃ kārayed bahūn / ṣaḍāśītisahasrāṇi kuryāt stūpavarāṃstathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महायानाग्रधर्मं तु बुद्धानां जननीस्तथा । प्रज्ञापारमिता लोके तस्मिं देशे प्रतिष्ठिता

mahāyānāgradharmaṃ tu buddhānāṃ jananīstathā / prajñāpāramitā loke tasmiṃ deśe pratiṣṭhitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स राजा भिन्नदेहस्तु स्वर्गलोकं गमिष्यति । सो ऽनुपूर्वेण क्षितीपेशः बोधिं प्राप्स्यति मुत्तमाम्

sa rājā bhinnadehastu svargalokaṃ gamiṣyati / so 'nupūrveṇa kṣitīpeśaḥ bodhiṃ prāpsyati muttamām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यान्तरे क्षितिपतेः महातुरुष्को नाम नामतः । धीमतः बहुमतः ख्यातो गुरुपूजकतत्परः । सदा सो ऽपि साधे स मन्त्रं वै तारादेवीं महर्द्धिकाम्

tasyāntare kṣitipateḥ mahāturuṣko nāma nāmataḥ / dhīmataḥ bahumataḥ khyāto gurupūjakatatparaḥ / sadā so 'pi sādhe sa mantraṃ vai tārādevīṃ maharddhikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपि प्रसिद्धमन्त्रस्तु राज्यहेतो थ भूतले । महायक्षा महासैन्यः महेशाक्षो ऽथ भूपतिः

so 'pi prasiddhamantrastu rājyaheto tha bhūtale / mahāyakṣā mahāsainyaḥ maheśākṣo 'tha bhūpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्मतो बन्धुवर्गाणां राजा सो ऽपि भविष्यति । अष्टौ सहस्रविहाराणां तस्मिं काले भविष्यति

sammato bandhuvargāṇāṃ rājā so 'pi bhaviṣyati / aṣṭau sahasravihārāṇāṃ tasmiṃ kāle bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य मन्त्रप्रभावेन जीवेद् वर्षशतद्वयम् । यदासौ भिन्नदेहस्तु तुषितेभ्योपपद्यते । सोन्मत्तो देवपुत्राणां बोधिसत्त्वो महर्द्धिकः

tasya mantraprabhāvena jīved varṣaśatadvayam / yadāsau bhinnadehastu tuṣitebhyopapadyate / sonmatto devaputrāṇāṃ bodhisattvo maharddhikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽनुपूर्वेण धर्मात्मा बोध्यङ्ग समभिपूरतः । प्राप्नुयामतुलां बोधिं सो ऽनुपूर्वेण यत्नतः

so 'nupūrveṇa dharmātmā bodhyaṅga samabhipūrataḥ / prāpnuyāmatulāṃ bodhiṃ so 'nupūrveṇa yatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र देशे सदा कालं तिष्ठते प्रवरं बहु । जिनैस्तु कथितं पूर्वं अधुना चर्यया भुवि । वीतरागैः समाक्रान्तं नागैश्चापि महर्द्धिकैः

tatra deśe sadā kālaṃ tiṣṭhate pravaraṃ bahu / jinaistu kathitaṃ pūrvaṃ adhunā caryayā bhuvi / vītarāgaiḥ samākrāntaṃ nāgaiścāpi maharddhikaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोकपालाअस्तथा यक्षाः शास्तु शासनरक्षकाः । भविष्यन्ति तदा काले सद्धर्मा रक्षका भुवि

lokapālāastathā yakṣāḥ śāstu śāsanarakṣakāḥ / bhaviṣyanti tadā kāle saddharmā rakṣakā bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं बहुविधाः प्रोक्ताः भूपाला लोकविश्रुताः । कथिताः कथयिष्यन्ति तस्मिं काले सुदारुणे

evaṃ bahuvidhāḥ proktāḥ bhūpālā lokaviśrutāḥ / kathitāḥ kathayiṣyanti tasmiṃ kāle sudāruṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चाद्देशपर्यन्तं उज्जयन्यामतः परे । समुद्रतीरपर्यन्तं लाडानां जनपदे तथा

paścāddeśaparyantaṃ ujjayanyāmataḥ pare / samudratīraparyantaṃ lāḍānāṃ janapade tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीलाह्वो नाम नृपतिः बुद्धानां शासने रतः । पुरीं वलभ्य सम्प्राप्तो धर्मराजा भविष्यति

śīlāhvo nāma nṛpatiḥ buddhānāṃ śāsane rataḥ / purīṃ valabhya samprāpto dharmarājā bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विहारां धातुवरां चित्रां श्रेयसां प्राणिनांस्तथा । कारयिष्यति युक्तात्मा भूपतिर्धर्मवत्सलः

vihārāṃ dhātuvarāṃ citrāṃ śreyasāṃ prāṇināṃstathā / kārayiṣyati yuktātmā bhūpatirdharmavatsalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजां च विविधाकारां जिनबिम्बां मनोरमाम् । पूजयेद्धातुवरां अग्र्यां लोकनाथेभ्यो यशस्विषु । नासौ मन्त्रसिद्धस्तु केवलं कर्मजोत्तमः

pūjāṃ ca vividhākārāṃ jinabimbāṃ manoramām / pūjayeddhātuvarāṃ agryāṃ lokanāthebhyo yaśasviṣu / nāsau mantrasiddhastu kevalaṃ karmajottamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र देशे समाख्यातो भिक्षुः पिण्डचारिकः । शीलवां बुद्धिसम्पन्नो बुद्धानां शासने रतः

tatra deśe samākhyāto bhikṣuḥ piṇḍacārikaḥ / śīlavāṃ buddhisampanno buddhānāṃ śāsane rataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालचारी महात्मासौ प्रविष्टो पिण्डराचिकम् । पश्यते राजकुलं श्रेष्ठं विस्तीर्णं च जनावृतम्

kālacārī mahātmāsau praviṣṭo piṇḍarācikam / paśyate rājakulaṃ śreṣṭhaṃ vistīrṇaṃ ca janāvṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविष्टो तत्र भिक्षार्थी क्षुधया च समन्वितः । तृषितो क्लान्तमनसो न लेभे पिण्डकं तदा

praviṣṭo tatra bhikṣārthī kṣudhayā ca samanvitaḥ / tṛṣito klāntamanaso na lebhe piṇḍakaṃ tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहीत्वासौ पुरुषैः क्षिप्रं निर्ययुः तद्गृहात् परम् । ततो सौद्विग्नमनसो रक्षितो राजभटैस्तदा

gṛhītvāsau puruṣaiḥ kṣipraṃ niryayuḥ tadgṛhāt param / tato saudvignamanaso rakṣito rājabhaṭaistadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्ययुर्नगरात् तस्मात् स्वालयं तत्क्षणाद् गतः । क्षुधितो तृषितश्चैव दुःखी च दुर्मतिं गतः

niryayurnagarāt tasmāt svālayaṃ tatkṣaṇād gataḥ / kṣudhito tṛṣitaścaiva duḥkhī ca durmatiṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽसौ भक्तच्छिन्नस्तु अर्धरात्रे समुपस्थिते । प्राणत्यागं तदा चक्रुः यती सौ लघुचेतसः । प्रणिधिं च तदा चक्रे लाडानामधिपतिर्भवेत्

tato 'sau bhaktacchinnastu ardharātre samupasthite / prāṇatyāgaṃ tadā cakruḥ yatī sau laghucetasaḥ / praṇidhiṃ ca tadā cakre lāḍānāmadhipatirbhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽसौ कालगतो भिक्षुर्धराख्ये नृपतौ कुले । उत्पद्येत महात्मासौ शास्तुः शासनपूजकः

tato 'sau kālagato bhikṣurdharākhye nṛpatau kule / utpadyeta mahātmāsau śāstuḥ śāsanapūjakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशवर्षाणि विंशं च राज्यं कृत्वा मकण्टकम् । लुब्धः स्वजनप्रयोगेण अजीर्णयतिमूर्छितः

daśavarṣāṇi viṃśaṃ ca rājyaṃ kṛtvā makaṇṭakam / lubdhaḥ svajanaprayogeṇa ajīrṇayatimūrchitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिन्नदेहो ततो राजा कालं कृत्वा दिविं गतः । देवा तुषितवरा नाम मैत्रेयो यत्र तिष्ठति

bhinnadeho tato rājā kālaṃ kṛtvā diviṃ gataḥ / devā tuṣitavarā nāma maitreyo yatra tiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मश्रावी महात्मासौ तत्रासौ उपपत्स्यते । धर्मं शृण्वन्ति सत्कृत्य मैत्रेयस्य महाद्युतेः

dharmaśrāvī mahātmāsau tatrāsau upapatsyate / dharmaṃ śṛṇvanti satkṛtya maitreyasya mahādyuteḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽनुपूर्वेण बोधिं च ॥॥ प्राप्स्यति दुर्लभाम् । शीलाख्ये नृपतौ वृत्ते चपलस्तत्र भविष्यति

so 'nupūrveṇa bodhiṃ ca .... prāpsyati durlabhām / śīlākhye nṛpatau vṛtte capalastatra bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्षार्धपक्षमेकं तु पञ्च मासां तथैव तु । राज्यं कृत्वा विभिन्नो ऽसौ शस्त्रिभिः शस्त्रजीविभिः

varṣārdhapakṣamekaṃ tu pañca māsāṃ tathaiva tu / rājyaṃ kṛtvā vibhinno 'sau śastribhiḥ śastrajīvibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रीकृतेनैव तु दोषेण शस्त्रभिन्नो अधो गतः । तस्याप्यनुजो ध्रुवाख्यस्तु ध्रुवः स्थावरतां गतः

strīkṛtenaiva tu doṣeṇa śastrabhinno adho gataḥ / tasyāpyanujo dhruvākhyastu dhruvaḥ sthāvaratāṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सेवक कृपणो मूर्खः लाडानामधिपतिर्भवेत् । शेषा नराधिपाः सर्वे मूर्धान्तास्तु सेवकाः

sevaka kṛpaṇo mūrkhaḥ lāḍānāmadhipatirbhavet / śeṣā narādhipāḥ sarve mūrdhāntāstu sevakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां च पूर्वजा वंशाः शीलाह्वोपरते तदा । भविता भूपतयः सर्वे अम्भोजे तीरपर्षगाः

teṣāṃ ca pūrvajā vaṃśāḥ śīlāhvoparate tadā / bhavitā bhūpatayaḥ sarve ambhoje tīraparṣagāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृपः इन्द्रो सुचन्द्रश्च धनुः केतुस्तथैव च । पुष्पनामो ततः प्रोक्ता वारवत्यां पुरोद्भवः

nṛpaḥ indro sucandraśca dhanuḥ ketustathaiva ca / puṣpanāmo tataḥ proktā vāravatyāṃ purodbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलभ्यां पुरिमागम्य आद्यमस्यानुपूर्वका । प्रभनामा सहस्राणि विष्णुनामा तथैव च

balabhyāṃ purimāgamya ādyamasyānupūrvakā / prabhanāmā sahasrāṇi viṣṇunāmā tathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनन्ता नृपतयो प्रोक्ता यादवानां कुलोद्भवाः । तेषामपश्चिमो राजा विष्णुनामा भविष्यति

anantā nṛpatayo proktā yādavānāṃ kulodbhavāḥ / teṣāmapaścimo rājā viṣṇunāmā bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋषिशापाभिभूतस्तु सपौरजनबान्धवः । अस्तं गते नृपो धीमां उदके प्लाविता पुरी

ṛṣiśāpābhibhūtastu sapaurajanabāndhavaḥ / astaṃ gate nṛpo dhīmāṃ udake plāvitā purī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वारवत्या तदा तस्य महोदधिसमाश्रिता । उत्तरां दिशि सर्वत्र नानारम्भनितम्बयोः

dvāravatyā tadā tasya mahodadhisamāśritā / uttarāṃ diśi sarvatra nānārambhanitambayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनन्ता नृपतयः प्रोक्ता नानाजातिसमाशृताः । शकवंश तदा त्रिंशत् मनुजेशा निबोधता

anantā nṛpatayaḥ proktā nānājātisamāśṛtāḥ / śakavaṃśa tadā triṃśat manujeśā nibodhatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशाष्ट भूपतयः ख्याता सार्धभूतिकमध्यमा । अन्ते नागसेना तु विलुप्ता ते परे तदा

daśāṣṭa bhūpatayaḥ khyātā sārdhabhūtikamadhyamā / ante nāgasenā tu viluptā te pare tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो विष्णुहरश्चैव कुन्तनामाजितः परः । ईशानसर्वपङ्क्तिश्च ग्रहसुव्र तथापरः

tato viṣṇuharaścaiva kuntanāmājitaḥ paraḥ / īśānasarvapaṅktiśca grahasuvra tathāparaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्ते विलुप्तराजानः भ्रष्टमर्याद सर्वदा । विष्णुप्रभवौ तत्र महाभोगो धनिनो तदा

tataste viluptarājānaḥ bhraṣṭamaryāda sarvadā / viṣṇuprabhavau tatra mahābhogo dhanino tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्यमात् तौ भकाराद्यौ मन्त्रिमुख्यौ उभौ तदा । धनिनौ श्रीमतौ ख्यातौ शासने ऽस्मिं हिते रतौ । जप्तमन्त्रौ तथा मन्त्रे कुमारस्त्वयि मन्त्रराट्

madhyamāt tau bhakārādyau mantrimukhyau ubhau tadā / dhaninau śrīmatau khyātau śāsane 'smiṃ hite ratau / japtamantrau tathā mantre kumārastvayi mantrarāṭ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः परेण भूपालो जाताना मनुजेश्वरौ । सप्तमष्टशता त्रीणि श्रीकण्ठावासिनस्तदा

tataḥ pareṇa bhūpālo jātānā manujeśvarau / saptamaṣṭaśatā trīṇi śrīkaṇṭhāvāsinastadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदित्यनामा वैश्यास्तु स्थानमीश्वरवासिनः । भविष्यति न सन्देहो अन्ते सर्वत्र भूपतिः । हकाराख्यो नामतः प्रोक्तो सार्वभूमिनराधिपः

ādityanāmā vaiśyāstu sthānamīśvaravāsinaḥ / bhaviṣyati na sandeho ante sarvatra bhūpatiḥ / hakārākhyo nāmataḥ prokto sārvabhūminarādhipaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र देशे इमे मन्त्रा सिद्धिं गच्छेयु वै तदा । धर्मराजेन ये प्रोक्ता विद्या शान्तिकपौष्टिका

tatra deśe ime mantrā siddhiṃ gaccheyu vai tadā / dharmarājena ye proktā vidyā śāntikapauṣṭikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विविधां भोगविषयां सम्पदां विविधांस्तथा । नाना च रूपधारिण्यो यक्षिण्यश्च महर्द्धिकाः

vividhāṃ bhogaviṣayāṃ sampadāṃ vividhāṃstathā / nānā ca rūpadhāriṇyo yakṣiṇyaśca maharddhikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भविष्यन्ति तत्र वै सिद्धा तस्मिं काले युगाधमे । दक्षिणां दिशिमाश्रित्य ससमुद्रां वसुन्धराम्

bhaviṣyanti tatra vai siddhā tasmiṃ kāle yugādhame / dakṣiṇāṃ diśimāśritya sasamudrāṃ vasundharām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा श्वेतसुचन्द्रश्च सातवाहन एव तु । महेन्द्रं शङ्करश्चैव वल्लभो ऽथ महीपतिः

rājā śvetasucandraśca sātavāhana eva tu / mahendraṃ śaṅkaraścaiva vallabho 'tha mahīpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुकेशिकेशिश्च विख्याता दक्षिणां दिशि । मङ्गलो वल्लभः प्रोक्तो गोविन्दः बृन्दखेतुः

sukeśikeśiśca vikhyātā dakṣiṇāṃ diśi / maṅgalo vallabhaḥ prokto govindaḥ bṛndakhetuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुत्पातः पोतश्चैव महेन्द्रः चन्द्र एव तु । गोपेन्द्रो इन्द्रसेनश्च प्रद्युम्नो माधवस्तदा

mutpātaḥ potaścaiva mahendraḥ candra eva tu / gopendro indrasenaśca pradyumno mādhavastadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गणशङ्करश्चैव व्याघ्रं सिंहो तथा बुधः । बुधः शुद्धस्तथा कुम्भः निकुम्भश्चैव कीर्त्यते

gaṇaśaṅkaraścaiva vyāghraṃ siṃho tathā budhaḥ / budhaḥ śuddhastathā kumbhaḥ nikumbhaścaiva kīrtyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मथितः सुमितश्चैव ॥॥॥॥॥ । बलः पुलिनश्चैव सुकेशिः केशिनस्तथा

mathitaḥ sumitaścaiva .......... / balaḥ pulinaścaiva sukeśiḥ keśinastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनन्ता बहवो ख्याता भूपाला दक्षिणां दिशि । अतीतानागता चापि वर्त्तमाना निबोधिता

anantā bahavo khyātā bhūpālā dakṣiṇāṃ diśi / atītānāgatā cāpi varttamānā nibodhitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानामृत्युभवे ह्येते नानाव्याधिसमाप्लुता । शस्त्रसम्पातदुर्भिक्षैः मृताः केचिद् दिविं गताः

nānāmṛtyubhave hyete nānāvyādhisamāplutā / śastrasampātadurbhikṣaiḥ mṛtāḥ kecid diviṃ gatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येते नृपतयः सर्वे कथिता विपुखस्तथा । महेन्द्रान्त नृपोताख्यातः तथासहतिस्तथा

ityete nṛpatayaḥ sarve kathitā vipukhastathā / mahendrānta nṛpotākhyātaḥ tathāsahatistathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

॥॥॥॥ भविष्यन्ति तदा अभूत् । तस्मिं काले तदा देशे मन्त्राणां सिद्धिमिच्छताम्

........ bhaviṣyanti tadā abhūt / tasmiṃ kāle tadā deśe mantrāṇāṃ siddhimicchatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साधनीया इमा मन्त्राः क्रोधाद्याः कुलिशोचिताः । आभिचारुककर्मेषु वश्यार्त्थे च तथा हितम्

sādhanīyā imā mantrāḥ krodhādyāḥ kuliśocitāḥ / ābhicārukakarmeṣu vaśyārtthe ca tathā hitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मञ्जुश्रियो ऽथ माहात्मा वै कुमारो बालरूपिणः । सिध्यते च तदा देशे कलिप्राप्ते च तदा युगे

mañjuśriyo 'tha māhātmā vai kumāro bālarūpiṇaḥ / sidhyate ca tadā deśe kaliprāpte ca tadā yuge

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्वतविन्ध्यमाशृतं सागरे लवणोदके । कार्तिकेयेति समाख्यातः सत्त्वानां वरदायकः

parvatavindhyamāśṛtaṃ sāgare lavaṇodake / kārtikeyeti samākhyātaḥ sattvānāṃ varadāyakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आज्ञां भो बोधिसत्त्वेन मञ्जुघोषेण धीमता । सत्त्वानां हितकाम्यर्थं निवसेद् दक्षिणां दिशि

ājñāṃ bho bodhisattvena mañjughoṣeṇa dhīmatā / sattvānāṃ hitakāmyarthaṃ nivased dakṣiṇāṃ diśi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्तिकेयस्य ये मन्त्राः कथिता मञ्जुभाणिना । तस्मिं देशे तदा सिद्धिः भविष्यति न संशयः

kārtikeyasya ye mantrāḥ kathitā mañjubhāṇinā / tasmiṃ deśe tadā siddhiḥ bhaviṣyati na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीपर्वते तदा देशे विन्ध्यकुक्षिनितम्बयोः । द्वीपेष्वेव च सर्वत्र कलिङ्गोद्रेषु कीर्त्यते

śrīparvate tadā deśe vindhyakukṣinitambayoḥ / dvīpeṣveva ca sarvatra kaliṅgodreṣu kīrtyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रैगुण्या म्लेच्छदेशेषु ॥॥॥ समन्ततः । अम्भोधेः कुक्षितीरान्ताः नृपा ख्याता अनन्तकाः

traiguṇyā mlecchadeśeṣu ...... samantataḥ / ambhodheḥ kukṣitīrāntāḥ nṛpā khyātā anantakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामरूपकलाख्या हि हिमाद्रेः कुक्षिमाश्रिताः । बहवो नृपतयो प्रोक्ता उद्रसन्धिषु सर्वदा

kāmarūpakalākhyā hi himādreḥ kukṣimāśritāḥ / bahavo nṛpatayo proktā udrasandhiṣu sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानाम्लेच्छगणाध्यक्षा शास्तुपूजकतत्पराः । इन्द्रो सुचन्द्रमहेन्द्रश्च भूपाल म्लेच्छवासिनः

nānāmlecchagaṇādhyakṣā śāstupūjakatatparāḥ / indro sucandramahendraśca bhūpāla mlecchavāsinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्ष्मापालौ उभौ तत्र षोअडशार्द्धा शासने रता । पूजकाः शास्तुबिम्बानां त्वत्प्रसादा ॥॥॥॥

kṣmāpālau ubhau tatra ṣoaḍaśārddhā śāsane ratā / pūjakāḥ śāstubimbānāṃ tvatprasādā ........

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भविष्यन्ति न सन्देहो प्रसन्ना शासने जिने । बहवो नृपवराः प्रोक्ताः पूर्वायां दिशिमाशृताः । अतीतानागता ये तु वर्त्तमानाश्च सर्वदा

bhaviṣyanti na sandeho prasannā śāsane jine / bahavo nṛpavarāḥ proktāḥ pūrvāyāṃ diśimāśṛtāḥ / atītānāgatā ye tu varttamānāśca sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्यं नृपवरं वक्ष्ये गौडानां वंशजो भुवि । जातो ऽसौ नगरे रम्ये वर्धमाने यशस्विनः

ādyaṃ nṛpavaraṃ vakṣye gauḍānāṃ vaṃśajo bhuvi / jāto 'sau nagare ramye vardhamāne yaśasvinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोकाख्यो नाम सौ राजा भवति गौडवर्धनः । मामानुत्पन्नलोके ऽस्मिं भवितासौ धर्मचिन्तकः

lokākhyo nāma sau rājā bhavati gauḍavardhanaḥ / māmānutpannaloke 'smiṃ bhavitāsau dharmacintakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहवः क्षितिपाः क्रान्ता विविधा जीवकर्मिणः । मध्यकाले समास्वासा मध्यमा मध्यधर्मिणः । अनन्ते व युगे नृपेन्द्रा शृणु तत्त्वतः

bahavaḥ kṣitipāḥ krāntā vividhā jīvakarmiṇaḥ / madhyakāle samāsvāsā madhyamā madhyadharmiṇaḥ / anante va yuge nṛpendrā śṛṇu tattvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समुद्राख्यो नृपश्चैव विक्रमश्चैव कीर्त्तितः । महेन्द्रनृपवरो मुख्य सकाराद्यो मतः परम्

samudrākhyo nṛpaścaiva vikramaścaiva kīrttitaḥ / mahendranṛpavaro mukhya sakārādyo mataḥ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवराजाख्यनामासौ ॥॥॥। युगाधमे । निर्द्धाख्ये नृपः श्रेष्ठः बुद्धिमान् धर्मवत्सलः

devarājākhyanāmāsau ....... yugādhame / nirddhākhye nṛpaḥ śreṣṭhaḥ buddhimān dharmavatsalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याप्यनुजो बलाध्यक्षः शासने च हिते रतः । प्राचीं समुद्रपर्यन्तां चैत्यालङ्कृतशोभनाम्

tasyāpyanujo balādhyakṣaḥ śāsane ca hite rataḥ / prācīṃ samudraparyantāṃ caityālaṅkṛtaśobhanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करिष्यति न सन्देहः कृत्स्नां वसुमतीं तदा । विहारारामवापीश्च उद्याना मण्डवकां सदा

kariṣyati na sandehaḥ kṛtsnāṃ vasumatīṃ tadā / vihārārāmavāpīśca udyānā maṇḍavakāṃ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करिष्यति तदा श्रीमां सङ्क्रमां सेतुकारकः । शास्तुर्बिम्बान् तदा पूजेत् तत्प्रसन्नांश्च पूजयेत्

kariṣyati tadā śrīmāṃ saṅkramāṃ setukārakaḥ / śāsturbimbān tadā pūjet tatprasannāṃśca pūjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वा राज्यं महीपालो निःसपत्नमकण्टकम् । जीवेद् वर्षां षट्तृंशत्तृंशाहं प्रव्रजेनृपः

kṛtvā rājyaṃ mahīpālo niḥsapatnamakaṇṭakam / jīved varṣāṃ ṣaṭtṛṃśattṛṃśāhaṃ pravrajenṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततोत्मानं घातयेद् राजा ध्यायन्तः सम्प्रमूर्च्छितः । पुत्रशोकाभिसन्तप्तः यतिवृत्तिसमाशृतः

tatotmānaṃ ghātayed rājā dhyāyantaḥ sampramūrcchitaḥ / putraśokābhisantaptaḥ yativṛttisamāśṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽसौ भिन्नदेहस्तु नरकेभ्योपपद्यत । त्रीणि एकं च दिवसानि उषित्वा नरकं गतिम्

tato 'sau bhinnadehastu narakebhyopapadyata / trīṇi ekaṃ ca divasāni uṣitvā narakaṃ gatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.