Library·Manjusrimulakalpa·53

Manjusrimulakalpa 53

अतिक्रान्ते तदा काले कनकाह्वे शास्तुसम्भवे । वाराणस्यां महानगर्यां श्रेष्ठिरासीन्महाधनः

atikrānte tadā kāle kanakāhve śāstusambhave / vārāṇasyāṃ mahānagaryāṃ śreṣṭhirāsīnmahādhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वणिजः स सुतो बालः बालिशैस्तु समावृतः । पांसुक्रीडनमर्थाय रथ्यायां प्रतिपद्यते

vaṇijaḥ sa suto bālaḥ bāliśaistu samāvṛtaḥ / pāṃsukrīḍanamarthāya rathyāyāṃ pratipadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वगृहे स्तूपवरं दृष्ट्वा पितामात्राभिपूजितम् । तदेव मनसा वर्ते स्तूपं कृत्वा तु पांसुना

svagṛhe stūpavaraṃ dṛṣṭvā pitāmātrābhipūjitam / tadeva manasā varte stūpaṃ kṛtvā tu pāṃsunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजां च कारयामास निर्माल्यकुसुमैस्तदा । संस्तवामास तं स्तूपं बुद्धत्वं श्राद्धगतिस्मृतिः

pūjāṃ ca kārayāmāsa nirmālyakusumaistadā / saṃstavāmāsa taṃ stūpaṃ buddhatvaṃ śrāddhagatismṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रीडते बालस्तत्र शिशुभिः परिवारितः । जिने कनकशास्तुस्य श्रावकाग्रो तदैककः

krīḍate bālastatra śiśubhiḥ parivāritaḥ / jine kanakaśāstusya śrāvakāgro tadaikakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीतदोषस्तु युक्तात्मा त्रैधातुकमुक्तधीः । तदासौ वीतदोषस्तु पिण्डपातमहिण्डत

vītadoṣastu yuktātmā traidhātukamuktadhīḥ / tadāsau vītadoṣastu piṇḍapātamahiṇḍata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविशते च तदा नगरीं वारणस्यां सुशोभनाम् । वीतरागस्तदादेशं यत्र ते बालिशा भुवि

praviśate ca tadā nagarīṃ vāraṇasyāṃ suśobhanām / vītarāgastadādeśaṃ yatra te bāliśā bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र ते शैशवः सर्वे समन्तात् परिवारिताः । एहि भिक्षु इहागच्छ वन्द स्त्वं शास्तुचैत्यकम् । अस्माभिः कारितं यत्नात् न त्वं पश्यसि शोभनम्

yatra te śaiśavaḥ sarve samantāt parivāritāḥ / ehi bhikṣu ihāgaccha vanda stvaṃ śāstucaityakam / asmābhiḥ kāritaṃ yatnāt na tvaṃ paśyasi śobhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः श्रेष्ठिसुतो बालः गृहीत्वा तृणवर्तितम् । क्रीडया बन्धयामास वीतरागं महर्द्धिकम्

tataḥ śreṣṭhisuto bālaḥ gṛhītvā tṛṇavartitam / krīḍayā bandhayāmāsa vītarāgaṃ maharddhikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समन्वाहरति तत्रासौ वीतरागो महर्द्धिकः । पश्यते भुवि तत्रस्थं चैत्यं कारितकं हि तैः । बालिशं मूर्ध्नि मासृज्य एवं वोच महात्मधीः

samanvāharati tatrāsau vītarāgo maharddhikaḥ / paśyate bhuvi tatrasthaṃ caityaṃ kāritakaṃ hi taiḥ / bāliśaṃ mūrdhni māsṛjya evaṃ voca mahātmadhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुञ्च दारक गच्छामो यत्र त्वं कारितं कृतिः । आगता च ततः सर्वे यत्र धातुधरं भुवि

muñca dāraka gacchāmo yatra tvaṃ kāritaṃ kṛtiḥ / āgatā ca tataḥ sarve yatra dhātudharaṃ bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वन्दित्वा वीतरागा महात्मासौ शिशुभिश्चैतदासमैः । पुनरेव प्रस्थितो वीरः पिण्डकार्थं यथेप्सतः

vanditvā vītarāgā mahātmāsau śiśubhiścaitadāsamaiḥ / punareva prasthito vīraḥ piṇḍakārthaṃ yathepsataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः श्रेष्ठिसुतो बालः गृहीत्वा चीवरान्तिकम् । स्वगृहं नीतवां ह्यासीद् भोजनार्थं च कारयेत्

tataḥ śreṣṭhisuto bālaḥ gṛhītvā cīvarāntikam / svagṛhaṃ nītavāṃ hyāsīd bhojanārthaṃ ca kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः श्रेष्ठिमुख्यो ऽसौ दृष्ट्वा तं बालिशम् ॥॥ । गृहीत्वा चीवरान्ते तु वीतरागं महर्द्धिकम्

tataḥ śreṣṭhimukhyo 'sau dṛṣṭvā taṃ bāliśam .... / gṛhītvā cīvarānte tu vītarāgaṃ maharddhikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीतो हृष्टरोमश्च गृहं मे आगतो ऽग्रजः । पादयोर्निपतितं क्षिप्रं मुञ्चापयति बालकम्

bhīto hṛṣṭaromaśca gṛhaṃ me āgato 'grajaḥ / pādayornipatitaṃ kṣipraṃ muñcāpayati bālakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहीत्वा तु सुतं तस्य क्षमापयामास यत्नतः । पात्रं तु गृहीत्वा वै जिने अग्रजिते हिते

gṛhītvā tu sutaṃ tasya kṣamāpayāmāsa yatnataḥ / pātraṃ tu gṛhītvā vai jine agrajite hite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूरयामास तं पात्रं शालिव्यञ्जनभक्षकैः । सुतं चामन्त्रयामास गृह्य मन्त्र प्रयच्छ भोः

pūrayāmāsa taṃ pātraṃ śālivyañjanabhakṣakaiḥ / sutaṃ cāmantrayāmāsa gṛhya mantra prayaccha bhoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो वालो ऽथ सप्रज्ञो हस्तो प्रक्षाल्य यत्नतः । गृहीत्वा पात्रपूरं तु वीतरागाय नामयेत्

tato vālo 'tha saprajño hasto prakṣālya yatnataḥ / gṛhītvā pātrapūraṃ tu vītarāgāya nāmayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नामयित्वा तु तं क्षिप्रं पादयोर्निपतितो भुवि । वीतरागो गृहीत्वा तु ॥॥ भुक्तवाम् । वीतरागो तदा ह्यासीत् सुखसंस्पर्शं च लब्धवाम्

nāmayitvā tu taṃ kṣipraṃ pādayornipatito bhuvi / vītarāgo gṛhītvā tu .... bhuktavām / vītarāgo tadā hyāsīt sukhasaṃsparśaṃ ca labdhavām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपरस्तत्र बालो वै मात्सर्याविष्टमानसः । केवलं रोषचित्तेन वीतरागो परे ऽहनि । प्रभूतं खाद्यभोज्यं च गृहीत्वा तं प्रयच्छत

aparastatra bālo vai mātsaryāviṣṭamānasaḥ / kevalaṃ roṣacittena vītarāgo pare 'hani / prabhūtaṃ khādyabhojyaṃ ca gṛhītvā taṃ prayacchata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्यस्ति कुशलं किञ्चित् त्वयि दत्वा तु पिण्डकम् । अनेन श्रेष्ठिसुतस्याहं भविता आढ्यतमो भुवि

yadyasti kuśalaṃ kiñcit tvayi datvā tu piṇḍakam / anena śreṣṭhisutasyāhaṃ bhavitā āḍhyatamo bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्ते तीर्थिकाः सर्वे द्विजातिवनिता तदा । सन्निपत्य तदा सर्वे कलहं निन्दकं कृत्वा

tataste tīrthikāḥ sarve dvijātivanitā tadā / sannipatya tadā sarve kalahaṃ nindakaṃ kṛtvā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालिशस्त्वं न जानासि मुण्डकानां कुतो गतिः । आत्मना अस्थिता ह्येते परेषां कुत्र निर्वृतिः

bāliśastvaṃ na jānāsi muṇḍakānāṃ kuto gatiḥ / ātmanā asthitā hyete pareṣāṃ kutra nirvṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य बालकसत्त्वस्य द्वेषमुत्पन्न तादृशम् । नाशयामास एतेषां शास्तारेणोपवर्णिताम्

tasya bālakasattvasya dveṣamutpanna tādṛśam / nāśayāmāsa eteṣāṃ śāstāreṇopavarṇitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मसेतु सदा कीर्त्ति विहारां चैत्यवरां भुवि । श्रेष्ठिमुख्यसुतस्यैव आघात चैव कारयेत्

dharmasetu sadā kīrtti vihārāṃ caityavarāṃ bhuvi / śreṣṭhimukhyasutasyaiva āghāta caiva kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतेषां कुण्डकानां तु दत्त्वा दानं कुतो गतिः । कुगतिग्रस्तचित्तानां विघातं कारयाम्यहम्

eteṣāṃ kuṇḍakānāṃ tu dattvā dānaṃ kuto gatiḥ / kugatigrastacittānāṃ vighātaṃ kārayāmyaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो सौ वाद्यतमो बालो सोमाख्यो ऽपि नृपो ह्यसौ । अनुभूय चिरं दुःखं विपाकः तस्य नैष्ठिकम्

yo sau vādyatamo bālo somākhyo 'pi nṛpo hyasau / anubhūya ciraṃ duḥkhaṃ vipākaḥ tasya naiṣṭhikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रेष्ठिमुख्यस्य पुत्रो ऽसौ भिन्नदेहो दिविं गतः । अनुभूय चिरं सौख्यं दिवौकसानां तदा तदा

śreṣṭhimukhyasya putro 'sau bhinnadeho diviṃ gataḥ / anubhūya ciraṃ saukhyaṃ divaukasānāṃ tadā tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

च्युतो ऽसौ देवलोके ऽस्मिम् ॥॥॥ । ॥॥॥ तदाजन्मे बन्धं सेत्स्यति सर्वदा

cyuto 'sau devaloke 'smim ...... / ...... tadājanme bandhaṃ setsyati sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृजन्मोपगतो मर्त्यः क्ष्मापतिः भविता पुनः । पुनश्च पतितः कर्मेण तत्र तत्र तदा तदा

tṛjanmopagato martyaḥ kṣmāpatiḥ bhavitā punaḥ / punaśca patitaḥ karmeṇa tatra tatra tadā tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भविता जन्मलोके ऽस्मिं नृपतित्वं कारयेद् भुवि । निर्माल्यदानं यस्स्तूपे निवेद्य सौ बालचापलात्

bhavitā janmaloke 'smiṃ nṛpatitvaṃ kārayed bhuvi / nirmālyadānaṃ yasstūpe nivedya sau bālacāpalāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनास्य भोगा क्लिष्टा वै क्लिष्टादानस्य तत् फलम् । दुःखेन भोगांस्तु प्राप्तस्तु नग्नसन्धीव सौ नृपः

tenāsya bhogā kliṣṭā vai kliṣṭādānasya tat phalam / duḥkhena bhogāṃstu prāptastu nagnasandhīva sau nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्थैर्या बालवत्त्वच्च चलचित्ततया च सदा । कुर्वीत महतीं पूजां शास्तुर्धातुवरे भुवि

asthairyā bālavattvacca calacittatayā ca sadā / kurvīta mahatīṃ pūjāṃ śāsturdhātuvare bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन कर्मविपाकेन राज्यैश्वर्यं चलतां व्रजेत् । भूत्वा भवति राजा अभूत्वा प्रतिगच्छति

tena karmavipākena rājyaiśvaryaṃ calatāṃ vrajet / bhūtvā bhavati rājā abhūtvā pratigacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदीच्यप्रतीच्यमध्यौ सो नृपतित्वं कारयेद् भुवि । यो सौ मुक्तधीबन्धः पुनर्मुक्तश्च बालकः

udīcyapratīcyamadhyau so nṛpatitvaṃ kārayed bhuvi / yo sau muktadhībandhaḥ punarmuktaśca bālakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन कर्मविपाकेन बद्धो मुक्तश्च बालकः । पञ्चजन्मशतानैव बद्धो मुक्तश्च बालकः

tena karmavipākena baddho muktaśca bālakaḥ / pañcajanmaśatānaiva baddho muktaśca bālakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपश्चिमे तु तदा जन्मे बन्धं छेत्स्यति सर्वदा । पञ्चपञ्चाशवर्षस्तु सप्तसप्ततिको ऽपि वा । प्राचीं समुद्रपर्यन्तां राजासौ भविता भुवि

apaścime tu tadā janme bandhaṃ chetsyati sarvadā / pañcapañcāśavarṣastu saptasaptatiko 'pi vā / prācīṃ samudraparyantāṃ rājāsau bhavitā bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विन्ध्यकुक्षिनिविष्टास्तु प्रत्यन्तम्लेच्छतस्कराः । सर्वे ते वशवर्ति स्यात् पकाराख्ये नृपतौ भुवि

vindhyakukṣiniviṣṭāstu pratyantamlecchataskarāḥ / sarve te vaśavarti syāt pakārākhye nṛpatau bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिमाद्रिकुक्षिसन्निविष्टा तु उत्तरां दिशिमाशृताम् । सर्वां जनपदां भुङ्क्ते राजासौ क्षत्रियस्तदा

himādrikukṣisanniviṣṭā tu uttarāṃ diśimāśṛtām / sarvāṃ janapadāṃ bhuṅkte rājāsau kṣatriyastadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पांसुना कृत्वा स्तूपं अज्ञानाद् बालभावतः । मागधेषु भवेद् राजा निःसपत्नमकण्टकः । सैमामटवीपर्यन्तां प्राचीसमुद्रमाशृतः

pāṃsunā kṛtvā stūpaṃ ajñānād bālabhāvataḥ / māgadheṣu bhaved rājā niḥsapatnamakaṇṭakaḥ / saimāmaṭavīparyantāṃ prācīsamudramāśṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लौहित्यापरतो धीमां उत्तरे हिमवांस्तथा । पश्चात् काशिपुरी रम्यां शृङ्गाख्ये पुर एव वा

lauhityāparato dhīmāṃ uttare himavāṃstathā / paścāt kāśipurī ramyāṃ śṛṅgākhye pura eva vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रान्तरे महीपालः शास्तुशासनदायकः । पञ्चकेसरिनामानौ जित्वा नृपतिनौ सौ

atrāntare mahīpālaḥ śāstuśāsanadāyakaḥ / pañcakesarināmānau jitvā nṛpatinau sau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

॥॥॥। स्वं राज्यमकारयत् । सर्वांस्तां सिंहजास्ते ऽपि ध्वस्तोन्मूलिता तदा

....... svaṃ rājyamakārayat / sarvāṃstāṃ siṃhajāste 'pi dhvastonmūlitā tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिमाद्रिकुक्षिप्राच्यां भो दशानूपः तीरमाश्रयेत् । सत्त्वा जनपदां भुङ्क्ते राजासौ क्षैत्रियस्तदा

himādrikukṣiprācyāṃ bho daśānūpaḥ tīramāśrayet / sattvā janapadāṃ bhuṅkte rājāsau kṣaitriyastadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिवर्धमानजन्मस्तु भोगास्तस्य च वर्द्धताम् । वार्धिक्ये च तदा प्रोक्ते भोगां निश्चलतां व्रजेत्

abhivardhamānajanmastu bhogāstasya ca varddhatām / vārdhikye ca tadā prokte bhogāṃ niścalatāṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशीतिवर्षाणि जीवेयुः सप्त सप्त तथा पराम् । ततो जीर्णाभिभूतस्तु कालं कृत्वा दिविं गतः

aśītivarṣāṇi jīveyuḥ sapta sapta tathā parām / tato jīrṇābhibhūtastu kālaṃ kṛtvā diviṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवलोके ऽस्मिं चिरसौख्यमनुभूय तथा नृपः । पुनश्चवति कर्मेण पूर्वसङ्क्लेशितेन तु । तिर्यक्षु न्वसे मासं नागराजमहर्द्धिकः

devaloke 'smiṃ cirasaukhyamanubhūya tathā nṛpaḥ / punaścavati karmeṇa pūrvasaṅkleśitena tu / tiryakṣu nvase māsaṃ nāgarājamaharddhikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽसौ भिन्नदेहस्तु मानुषेभ्योपपद्यते । क्षत्रियो धीमतो जतो वणिग्जीवी विशारदः

tato 'sau bhinnadehastu mānuṣebhyopapadyate / kṣatriyo dhīmato jato vaṇigjīvī viśāradaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्याणमित्रमागम्य भोक्तासौ जिनशासने । साधयेद् विद्याराज्ञीं तारादेविं महर्द्धिकाम्

kalyāṇamitramāgamya bhoktāsau jinaśāsane / sādhayed vidyārājñīṃ tārādeviṃ maharddhikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिद्धमन्त्रस्तु जिनो नासौ यथेष्टगतिचारिणः । विद्याधराणां तदा राजा भविता सुगतस्तदा

siddhamantrastu jino nāsau yatheṣṭagaticāriṇaḥ / vidyādharāṇāṃ tadā rājā bhavitā sugatastadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चक्रवर्तिस्तदा ख्यातो नाम्नासौ चित्रकेतवः । विद्याधराणां तदा कर्म ख्यातो ऽसौ मतिमांस्तथा

cakravartistadā khyāto nāmnāsau citraketavaḥ / vidyādharāṇāṃ tadā karma khyāto 'sau matimāṃstathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशीतिवर्षकोट्यानि नवसप्तानि चैतदा । दिव्यमानुष्यमाद्येन भविता चक्रवर्त्तिनः । परिवारस्तस्य कन्यानां षष्टिकोट्यो मजायत

aśītivarṣakoṭyāni navasaptāni caitadā / divyamānuṣyamādyena bhavitā cakravarttinaḥ / parivārastasya kanyānāṃ ṣaṣṭikoṭyo majāyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽसौ भिन्नदेहस्तु तारादेव्यानुचोदितः । देवानामधिपतिं गच्छेत् तत्र धर्मं च देशयेत्

tato 'sau bhinnadehastu tārādevyānucoditaḥ / devānāmadhipatiṃ gacchet tatra dharmaṃ ca deśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽनुपूर्वेण महीपाल क्षिप्रं बोधिपरायणः । पकाराख्ये च नृपतौ वृत्ते तदा काले युगाधमे

so 'nupūrveṇa mahīpāla kṣipraṃ bodhiparāyaṇaḥ / pakārākhye ca nṛpatau vṛtte tadā kāle yugādhame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिन्नं परस्परं तत्र महाविगहमाशृताः । भृत्यस्तस्य तु सप्ताहं राज्यैश्वर्यमकारयेत्

bhinnaṃ parasparaṃ tatra mahāvigahamāśṛtāḥ / bhṛtyastasya tu saptāhaṃ rājyaiśvaryamakārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽनुपूर्वेण सप्ताहाद् वकाराख्यो नृपतिस्तथा । सो ऽप्यहतविध्वस्तः प्रक्रमेत दिशास्ततः

tato 'nupūrveṇa saptāhād vakārākhyo nṛpatistathā / so 'pyahatavidhvastaḥ prakrameta diśāstataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पकाराख्ये नृपतौ तत्र भकाराद्यो मतः परः । सो ऽपि त्रीणि वर्षाणि राज्यैश्वर्यमकारयेत्

pakārākhye nṛpatau tatra bhakārādyo mataḥ paraḥ / so 'pi trīṇi varṣāṇi rājyaiśvaryamakārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याप्यनुजो वकाराख्यो व्रतिना समधिष्ठितः । त्रीणि वर्षाणि एकं च भविता राज्यवर्द्धन

tasyāpyanujo vakārākhyo vratinā samadhiṣṭhitaḥ / trīṇi varṣāṇi ekaṃ ca bhavitā rājyavarddhana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजीर्णितौ उभावप्येतौ सद्यातीसारमूर्च्छितौ । ॥॥॥॥। कालगतौ लोके यक्षेभ्योपपद्यते । ते ऽनूपूर्वेण धर्मात्मानो प्रत्येकां बोधिमाप्नुयाम्

ajīrṇitau ubhāvapyetau sadyātīsāramūrcchitau / ......... kālagatau loke yakṣebhyopapadyate / te 'nūpūrveṇa dharmātmāno pratyekāṃ bodhimāpnuyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याप्यनुजो धकाराख्यः क्षत्रियो धर्मवत्सलः । भविता सो ऽपि राजा वै त्रीणि वर्षाणि ॥॥॥। । भवितासौ नराधिपः ॥॥॥॥

tasyāpyanujo dhakārākhyaḥ kṣatriyo dharmavatsalaḥ / bhavitā so 'pi rājā vai trīṇi varṣāṇi ....... / bhavitāsau narādhipaḥ ........

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यापि कन्यसो राजा धकाराख्यो ऽथ विश्रुतः । भविता तत्र देशे ऽस्मिं सार्वभूमिकभूपतिः

tasyāpi kanyaso rājā dhakārākhyo 'tha viśrutaḥ / bhavitā tatra deśe 'smiṃ sārvabhūmikabhūpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्त्यश्वरथयानानि नौयानानि समन्ततः । जेता रिपूणां सर्वेषां समरे प्रत्युपस्थिताम्

hastyaśvarathayānāni nauyānāni samantataḥ / jetā ripūṇāṃ sarveṣāṃ samare pratyupasthitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स इमां जनपदां सर्वां कृत्स्नां चैव वसुन्धराम् । शास्तुबिम्बैर्विहारैश्च जिनानां धातुधरैस्तथा । शोभापयति सर्वां वै कृत्स्नां चैव वसुन्धराम्

sa imāṃ janapadāṃ sarvāṃ kṛtsnāṃ caiva vasundharām / śāstubimbairvihāraiśca jinānāṃ dhātudharaistathā / śobhāpayati sarvāṃ vai kṛtsnāṃ caiva vasundharām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृपपूर्वी तथा तस्य द्विजातिः शाक्यजस्तथा । मानी तीक्ष्णो ऽथ स प्राज्ञः बोधिनिम्नो ऽथ मानधीः

nṛpapūrvī tathā tasya dvijātiḥ śākyajastathā / mānī tīkṣṇo 'tha sa prājñaḥ bodhinimno 'tha mānadhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सैवास्य सुखायतां याति तस्मिं काले युगाधमे । क्षत्रियः अग्रधीः प्रोक्तः राजा वै धर्मवत्सलः । जीवेद् वर्षशतं विंशत् सप्त चाष्टं च यत्नतः

saivāsya sukhāyatāṃ yāti tasmiṃ kāle yugādhame / kṣatriyaḥ agradhīḥ proktaḥ rājā vai dharmavatsalaḥ / jīved varṣaśataṃ viṃśat sapta cāṣṭaṃ ca yatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रीकृतेनैव दोषेण कालं कृत्वा दिविं गतः । सो ऽनुपूर्वेण मेधावी प्राप्नुयाद् बोधिमुत्तमाम्

strīkṛtenaiva doṣeṇa kālaṃ kṛtvā diviṃ gataḥ / so 'nupūrveṇa medhāvī prāpnuyād bodhimuttamām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः परेण विख्यातः श्रीनामाथ महीपतिः । गौडतन्त्रे महाराजा भविता धर्मवत्सलः

tataḥ pareṇa vikhyātaḥ śrīnāmātha mahīpatiḥ / gauḍatantre mahārājā bhavitā dharmavatsalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गौडानां च पुरे श्रेष्ठे बकाराद्ये च महाजने । कारयेत् तत्र राज्यं वै जितशु समन्ततः

gauḍānāṃ ca pure śreṣṭhe bakārādye ca mahājane / kārayet tatra rājyaṃ vai jitaśu samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विहारां कारयामास सप्त चाष्टौ च तत्र वै । द्विजमुख्या तथा युक्ते शाकजेति समाश्रिते

vihārāṃ kārayāmāsa sapta cāṣṭau ca tatra vai / dvijamukhyā tathā yukte śākajeti samāśrite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन साहाय्यतां याते कुर्याद् राज्यं समन्ततः । अशीतिरेकं च वर्षाणि जीवेद् तत्र नराधिपः

tena sāhāyyatāṃ yāte kuryād rājyaṃ samantataḥ / aśītirekaṃ ca varṣāṇi jīved tatra narādhipaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भृत्यदोषेण धर्मात्मा कालं कृत्वा दिविं गतः । अनुपूर्वेण तथा राज्यं देवानामपि कारयेत्

bhṛtyadoṣeṇa dharmātmā kālaṃ kṛtvā diviṃ gataḥ / anupūrveṇa tathā rājyaṃ devānāmapi kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽसौ भिन्नदेहस्तु स्वर्गात् स्वर्गतमं व्रजेत् । परिपूर्य कुशलात् धर्मां बोधि ये तस्य हेतवः

tato 'sau bhinnadehastu svargāt svargatamaṃ vrajet / paripūrya kuśalāt dharmāṃ bodhi ye tasya hetavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यैव भृत्यो राजा वै कुर्याद् राज्यमकण्टकम् । नाम्ना यकाराद्यस्तु महीपालो भविष्यति

tasyaiva bhṛtyo rājā vai kuryād rājyamakaṇṭakam / nāmnā yakārādyastu mahīpālo bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्त चैकं च वर्षाणि कुर्याद् राज्यं तदा युगे । सैव घात्यते स्त्रीभिः घातितश्च अधो गतः

sapta caikaṃ ca varṣāṇi kuryād rājyaṃ tadā yuge / saiva ghātyate strībhiḥ ghātitaśca adho gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनः पकारवंशास्तु राजा भविताथ क्षत्रियः । तेनासौ भृत्यवर्गस्तु घातितो ऽसौ निरन्तरः

punaḥ pakāravaṃśāstu rājā bhavitātha kṣatriyaḥ / tenāsau bhṛtyavargastu ghātito 'sau nirantaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकल्याणमित्रमागम्य कृतं प्राणिवधं बहून् । भविता सर्वलोके ऽस्मिं प्रतापोर्जितमूर्च्छितः

akalyāṇamitramāgamya kṛtaṃ prāṇivadhaṃ bahūn / bhavitā sarvaloke 'smiṃ pratāporjitamūrcchitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षिप्रकारी चपलस्तु मद्यपश्च शठप्रियः । मद्यप्रमादात् सम्मूढः तदासौ शयने भुवि

kṣiprakārī capalastu madyapaśca śaṭhapriyaḥ / madyapramādāt sammūḍhaḥ tadāsau śayane bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिन्नो ऽसौ शस्त्रघातैस्तु अरिभिश्च समुद्यतैः । ततो ऽसौ भिन्नदेहस्तु कालं कृत्वा अघोगतः

bhinno 'sau śastraghātaistu aribhiśca samudyataiḥ / tato 'sau bhinnadehastu kālaṃ kṛtvā aghogataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याप्यन्यतमो भ्राता रकाराद्यो नामतः स्मृतः । अष्टचत्वारिंशद्दिवसानि राज्यकर्त्ता सदा भुवि

tasyāpyanyatamo bhrātā rakārādyo nāmataḥ smṛtaḥ / aṣṭacatvāriṃśaddivasāni rājyakarttā sadā bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्वा द्रविणं द्विजातिभ्यः कालं कुर्यान्न संशयः । ततः परेण भूपालः स्वादाद्यो भविता तदा

datvā draviṇaṃ dvijātibhyaḥ kālaṃ kuryānna saṃśayaḥ / tataḥ pareṇa bhūpālaḥ svādādyo bhavitā tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एव शूद्रवर्णस्तु व्यङ्गः कुत्सित एव तु । अधर्मभूयिष्ठः दुःशीलो विग्रहे च सदा रतः

sa eva śūdravarṇastu vyaṅgaḥ kutsita eva tu / adharmabhūyiṣṭhaḥ duḥśīlo vigrahe ca sadā rataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विजातिगणसामन्तां संयतां प्रव्रजितांस्तथा । स हापयति सर्वा वै निग्रहे च सदा रतः

dvijātigaṇasāmantāṃ saṃyatāṃ pravrajitāṃstathā / sa hāpayati sarvā vai nigrahe ca sadā rataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीव्रशासनकर्ता च तस्करां घातकस्तथा । निषेद्धा सर्वदुष्टानां पाषण्डव्रतमाशृताम्

tīvraśāsanakartā ca taskarāṃ ghātakastathā / niṣeddhā sarvaduṣṭānāṃ pāṣaṇḍavratamāśṛtām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विनिर्मुक्ता च दाता च राज्यं कृत्वा तु वै तदा । दशवर्षाणि सप्तं च जीवेद् भूपतिस्तत्र वै

vinirmuktā ca dātā ca rājyaṃ kṛtvā tu vai tadā / daśavarṣāṇi saptaṃ ca jīved bhūpatistatra vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुष्ठदुःखाभिभूतस्तु कालं कृत्वाथ तिर्यत् । तिर्यग्भ्यो नागराजस्तु महाभोगी विशारदः

kuṣṭhaduḥkhābhibhūtastu kālaṃ kṛtvātha tiryat / tiryagbhyo nāgarājastu mahābhogī viśāradaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्त्तिमां परमबीभत्सी स्फुटाटोपी च वै तदा । अनुभूय चिरं दुःखं धर्मतस्तस्य नैष्ठिकम्

mūrttimāṃ paramabībhatsī sphuṭāṭopī ca vai tadā / anubhūya ciraṃ duḥkhaṃ dharmatastasya naiṣṭhikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम्प्रकाराः कथिता भूपाला लोकवर्द्धना । विदिता सर्वलोके ऽस्मिं प्राच्या च स्थितदेहिनी

evamprakārāḥ kathitā bhūpālā lokavarddhanā / viditā sarvaloke 'smiṃ prācyā ca sthitadehinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पकाराख्यस्य नृपतौ वंशाद् वंशजो ऽपरः । क्षत्रियः शूरविक्रान्तः त्रिसमुद्राधिपतिस्तदा

pakārākhyasya nṛpatau vaṃśād vaṃśajo 'paraḥ / kṣatriyaḥ śūravikrāntaḥ trisamudrādhipatistadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भविता प्राच्यदेशे ऽस्मिं महासैन्यो महाबलः । शास्तुधातुधरैर्दिव्यैर्विहारावसथमन्दिरैः

bhavitā prācyadeśe 'smiṃ mahāsainyo mahābalaḥ / śāstudhātudharairdivyairvihārāvasathamandiraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्यानविविधैर्वाप्यैः कूपमण्डपसङ्क्रमैः । सत्रागारतथानित्यं शोभापयति मेदिनीम्

udyānavividhairvāpyaiḥ kūpamaṇḍapasaṅkramaiḥ / satrāgāratathānityaṃ śobhāpayati medinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्तो ऽसौ जिनरवां श्रेष्ठां उत्तमं यानमाशृतः । शाक्यप्रव्रजितेनैव स तदा निष्ठितो ह्यसौ

bhakto 'sau jinaravāṃ śreṣṭhāṃ uttamaṃ yānamāśṛtaḥ / śākyapravrajitenaiva sa tadā niṣṭhito hyasau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्जयेद् दक्षिणां सर्वां दक्षिणां चैव प्रभावयेत् । नाम्ना ककारविख्यातः स्मृतिमांश्चैव विशारदः

varjayed dakṣiṇāṃ sarvāṃ dakṣiṇāṃ caiva prabhāvayet / nāmnā kakāravikhyātaḥ smṛtimāṃścaiva viśāradaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्यं कृत्वा तु भूपालः वर्षाण्येकविंशति । ततो ऽसौ विषूचिकाभिश्च कालं कृत्वा दिविं गतः

rājyaṃ kṛtvā tu bhūpālaḥ varṣāṇyekaviṃśati / tato 'sau viṣūcikābhiśca kālaṃ kṛtvā diviṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽनुपूर्वेण मेधावी क्षिप्रं बोधिपरायणः । तस्यैव शेषवंशास्तु पराधीनायतनवृत्तनः

so 'nupūrveṇa medhāvī kṣipraṃ bodhiparāyaṇaḥ / tasyaiva śeṣavaṃśāstu parādhīnāyatanavṛttanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः परेण भूपाला गोपाला दासजीविनः । भविष्यति न सन्देहो द्विजातिकृपणा जना

tataḥ pareṇa bhūpālā gopālā dāsajīvinaḥ / bhaviṣyati na sandeho dvijātikṛpaṇā janā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधर्मिष्ठ तदा काले निर्नष्टे शास्तुशासने । मन्त्रवादेन सत्त्वानां कुशलार्थां नियोजयेत्

adharmiṣṭha tadā kāle nirnaṣṭe śāstuśāsane / mantravādena sattvānāṃ kuśalārthāṃ niyojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुमारेण तु ये प्रोक्ता मन्त्रा भोगवर्द्धना । साधनीया तदा काले राज्यैश्वर्येण हेतुना

kumāreṇa tu ye proktā mantrā bhogavarddhanā / sādhanīyā tadā kāle rājyaiśvaryeṇa hetunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न साध्या उत्तमा सिद्धिः तस्मिं देशे तु वै तदा । धर्मचक्रे तथा रम्ये महाबोधिवने तथा

na sādhyā uttamā siddhiḥ tasmiṃ deśe tu vai tadā / dharmacakre tathā ramye mahābodhivane tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्रासौ भगवां शान्तिं निरोपधिं च प्रविष्टवां । तत्र साध्यौ इमौ मन्त्रौ तारा भृकुटी च देवता

yatrāsau bhagavāṃ śāntiṃ niropadhiṃ ca praviṣṭavāṃ / tatra sādhyau imau mantrau tārā bhṛkuṭī ca devatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समुद्रकूले तथा नित्यं विस्फूर्ज्यां सरितावरे । गङ्गातीरे तु सर्वत्र साधनीयाब्जसम्भवा

samudrakūle tathā nityaṃ visphūrjyāṃ saritāvare / gaṅgātīre tu sarvatra sādhanīyābjasambhavā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽसौ बोधिसत्त्वस्तु चन्द्रनामाथ विश्रुतः । स वै तारमिति प्रोक्ता विद्याराज्ञी महर्द्धिका

yo 'sau bodhisattvastu candranāmātha viśrutaḥ / sa vai tāramiti proktā vidyārājñī maharddhikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रीरूपधारिणी भूत्वा देवी विचेरुः सर्वतो जगतः । सत्त्वानां हितकाम्यार्थं करुणार्द्रेण चेतसा

strīrūpadhāriṇī bhūtvā devī viceruḥ sarvato jagataḥ / sattvānāṃ hitakāmyārthaṃ karuṇārdreṇa cetasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहां च लोकधातुस्थां तैम्भ्याख्यमिति वर्तते । महर्द्धिको बोधिसत्त्वस्तु दशभूम्यानन्तरप्रभुः

sahāṃ ca lokadhātusthāṃ taimbhyākhyamiti vartate / maharddhiko bodhisattvastu daśabhūmyānantaraprabhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विनेयः सर्वसत्त्वानां तारा देवी तु कीर्त्यते । अयत्नसिद्धिमेवास्य रक्षावरणगुप्तये

vineyaḥ sarvasattvānāṃ tārā devī tu kīrtyate / ayatnasiddhimevāsya rakṣāvaraṇaguptaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्नेन साध्यते देवी भोगैश्वर्यविवर्द्धना । बोधिसम्भारहेतुं च ॥॥॥॥।

yatnena sādhyate devī bhogaiśvaryavivarddhanā / bodhisambhārahetuṃ ca .........

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुबद्धा तदा देवी करुणाविष्टा हि देहिनाम् । मन्त्ररूपेण सत्त्वानां बोधिसम्भारकारणा

anubaddhā tadā devī karuṇāviṣṭā hi dehinām / mantrarūpeṇa sattvānāṃ bodhisambhārakāraṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषां तुष्टिपुष्ट्यर्थं पूर्वायां दिशिमाश्रितः । सहस्रार्धं पुनः कृत्वा आत्मनो बहुधा पुनः

sarveṣāṃ tuṣṭipuṣṭyarthaṃ pūrvāyāṃ diśimāśritaḥ / sahasrārdhaṃ punaḥ kṛtvā ātmano bahudhā punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रमते वसुमतीं कृत्स्नां चत्वारो दधि पर्ययाम् । पूर्वेण ततः सिद्धिः वाराणस्यां परेण वा

bhramate vasumatīṃ kṛtsnāṃ catvāro dadhi paryayām / pūrveṇa tataḥ siddhiḥ vārāṇasyāṃ pareṇa vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सक्षेत्रस्तस्य देव्या तु पूर्वदेशः प्रकीर्तितः । सिद्ध्यते यक्षराट् तत्र जम्भलस्तु महाद्युतिः

sakṣetrastasya devyā tu pūrvadeśaḥ prakīrtitaḥ / siddhyate yakṣarāṭ tatra jambhalastu mahādyutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोगकामैः तदा सत्त्वैः तस्मिं काले युगाधमे । यक्षराट् तारादेव्या तु साध्येतौ पुष्टिकामतः

bhogakāmaiḥ tadā sattvaiḥ tasmiṃ kāle yugādhame / yakṣarāṭ tārādevyā tu sādhyetau puṣṭikāmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रोधनास्तु तथा मन्त्राः साध्यतां दक्षिणापथे । म्लेच्छतस्करद्वीपेषु अम्भोधेर्मध्य एव वा

krodhanāstu tathā mantrāḥ sādhyatāṃ dakṣiṇāpathe / mlecchataskaradvīpeṣu ambhodhermadhya eva vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिध्यते च तदा तारा यक्षराट् चैव महाबलः । हरिकेले कर्मरङ्गे च कामरूपे कलशाह्वये

sidhyate ca tadā tārā yakṣarāṭ caiva mahābalaḥ / harikele karmaraṅge ca kāmarūpe kalaśāhvaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विविधा दूतिगणाः सर्वे यक्षिण्यश्च महर्द्धिकाः । मञ्जुघोषेण ये गीता मन्त्रा भोगहेतवः । तत्र देशे यथा सिद्धिः नान्यस्थानेषु तथा भवेत्

vividhā dūtigaṇāḥ sarve yakṣiṇyaśca maharddhikāḥ / mañjughoṣeṇa ye gītā mantrā bhogahetavaḥ / tatra deśe yathā siddhiḥ nānyasthāneṣu tathā bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वं दिशि विदिक्षुश्च मन्त्रा विविधहेतवः । कथितास्तु तदा काले साधनीयास्तु देहिभिः

pūrvaṃ diśi vidikṣuśca mantrā vividhahetavaḥ / kathitāstu tadā kāle sādhanīyāstu dehibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्यदेशे तथा मन्त्री भूपाला विविधास्तथा । विस्तरां सत्त्वदौर्बल्यां अल्पबुद्धिं निबोधताम् । संक्षेपो नृपतिमुख्यानां सङ्ख्या तेषां निगद्यते

madhyadeśe tathā mantrī bhūpālā vividhāstathā / vistarāṃ sattvadaurbalyāṃ alpabuddhiṃ nibodhatām / saṃkṣepo nṛpatimukhyānāṃ saṅkhyā teṣāṃ nigadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मकाराद्यो नकाराद्यः पकाराद्यश्च कीर्त्यते । दकाराद्यश्च इकाराद्यः सकाराद्यश्व अकाराद्य

makārādyo nakārādyaḥ pakārādyaśca kīrtyate / dakārādyaśca ikārādyaḥ sakārādyaśva akārādya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रहाख्यश्च कीर्त्याख्यः हकाराद्यश्च घुष्यते । ॥॥॥। शकाराद्यश्च भवेत् तदा

grahākhyaśca kīrtyākhyaḥ hakārādyaśca ghuṣyate / ....... śakārādyaśca bhavet tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जकाराद्यो बकाराद्यो लकाराद्यः सोमचिह्नितः । हकाराद्यश्चैव प्रख्यातः अकाराद्य पुनस्तथा

jakārādyo bakārādyo lakārādyaḥ somacihnitaḥ / hakārādyaścaiva prakhyātaḥ akārādya punastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सकारो लकाराद्यश्च स्त्र्याख्यया लोकविद्विषः । सकाराद्यो मकाराख्यः लोकानां प्रभविष्णवः

sakāro lakārādyaśca stryākhyayā lokavidviṣaḥ / sakārādyo makārākhyaḥ lokānāṃ prabhaviṣṇavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रमतः कृमिनः चिह्नः ब्राह्मणाश्च वैश्यवृत्तयः । अधर्मकर्मा भूयिष्ठाः विद्विष्टाः स्त्रीषु लोलुपाः

kramataḥ kṛminaḥ cihnaḥ brāhmaṇāśca vaiśyavṛttayaḥ / adharmakarmā bhūyiṣṭhāḥ vidviṣṭāḥ strīṣu lolupāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.