विमुखा बान्धवा यान्ति धर्मस् तम् अनुगच्छति ॥ म्न् ४।२४१[२४२म्] ॥ तस्माद् धर्मं सहायार्थं नित्यं संचिनुयाच् छनैः & धर्मेण हि सहायेन तमस् तरति दुस्तरम् ॥ म्न् ४।२४२[२४३म्] ॥ धर्म-प्रधानं पुरुषं तपसा हत-किल्बिषम् & परलोकं नयत्य् आशु भास्वन्तं ख-शरीरिणम् ॥ म्न् ४।२४३[२४४म्] ॥ उत्तमैर् उत्तमैर् नित्यं संबन्धान् आचरेत् सह [म्: संभन्धान्] & निनीषुः कुलम् उत्कर्षम् अधमान् अधमांस् त्यजेत् ॥ म्न् ४।२४४[२४५म्] ॥ उत्तमान् उत्तमान् एव गच्छन् हीनांस् तु वर्जयन् & ब्राह्मणः श्रेष्ठताम् एति प्रत्यवायेन शूद्रताम् ॥ म्न् ४।२४५[२४६म्] ॥ दृढकारी मृदुर् दान्तः क्रूरा३चारैर् असंवसन् & अहिंस्रो दम-दानाभ्यां जयेत् स्वर्गं तथा-व्रतः ॥ म्न् ४।२४६[२४७म्] ॥ एधो१दकं मूल-फलम् अन्नम् अभ्युद्यतं च यत् & सर्वतः प्रतिगृह्णीयान् मध्व् अथा७भयदक्षिणाम् ॥ म्न् ४।२४७[२४८म्] ॥ आहृता१भ्युद्यतां भिक्षां पुरस्ताद् अप्रचोदिताम् & मेने प्रजापतिर् ग्राह्याम् अपि दुष्कृत-कर्मणः ॥ म्न् ४।२४८[२४९म्] ॥ ना७श्नन्ति पितरस् तस्य दशवर्षाणि पञ्च च & न च हव्यं वहत्य् अग्निर् यस् ताम् अभ्यवमन्यते ॥ म्न् ४।२४९[२५०म्] ॥ शय्यां गृहान् कुशान् गन्धान् अपः पुष्पं मणीन् दधि & धाना मत्स्यान् पयो मांसं शाकं चै७व न निर्णुदेत् ॥ म्न् ४।२५०[२५१म्] ॥ गुरून् भृत्यांश् चो७ज्जिहीर्षन्न् अर्चिष्यन् देवता२तिथीन् & सर्वतः प्रतिगृह्णीयान् न तु तृप्येत् स्वयं ततः ॥ म्न् ४।२५१[२५२म्] ॥ गुरुषु त्व् अभ्यतीतेषु विना वा तैर् गृहे वसन् & आत्मनो वृत्तिम् अन्विच्छन् गृह्णीयात् साधुतः सदा ॥ म्न् ४।२५२[२५३म्] ॥ आर्धिकः कुलमित्रं च गोपालो दास-नापितौ & एते शूद्रेषु भोज्या१न्ना याश् चा८त्मानं निवेदयेत् ॥ म्न् ४।२५३[२५४म्] ॥ यादृशो ऽस्य भवेद् आत्मा यादृशं च चिकीर्षितम् & यथा चो७पचरेद् एनं तथा०त्मानं निवेदयेत् ॥ म्न् ४।२५४[२५५म्] ॥ यो ऽन्यथा सन्तम् आत्मानम् अन्यथा सत्सु भाषते & स पापकृत्तमो लोके स्तेन आत्मा१पहारकः ॥ म्न् ४।२५५[२५६म्] ॥ वाच्य् अर्था नियताः सर्वे वाङ्-गूला वाग्-विनिःसृताः & तांस् तु यः स्तेनयेद् वाचं स सर्वस्तेयकृन् नरः [म्: तान् तु?] ॥ म्न् ४।२५६[२५७म्] ॥ महर्षि-पितृ-देवानां गत्वा०नृण्यं यथाविधि & पुत्रे सर्वं समासज्य वसेन् माध्यस्थ्यम् आश्रितः [म्: आस्थितः] ॥ म्न् ४।२५७[२५८म्] ॥ एकाकी चिन्तयेन् नित्यं विविक्ते हितम् आत्मनः [म्: हितम् आत्मनि] & एकाकी चिन्तयानो हि परं श्रेयो ऽधिगच्छति ॥ म्न् ४।२५८[२५९म्] ॥ एषो९दिता गृहस्थस्य वृत्तिर् विप्रस्य शाश्वती & स्नातकव्रतकल्पश् च सत्त्ववृद्धिकरः शुभः ॥ म्न् ४।२५९[२६०म्] ॥ अनेन विप्रो वृत्तेन वर्तयन् वेद-शास्त्रवित् & व्यपेत-कल्मषो नित्यं ब्रह्मलोके महीयते ॥ म्न् ४।२६०[२६१म्] ॥ श्रुत्वै९तान् ऋषयो धर्मान् स्नातकस्य यथो२दितान् & इदम् ऊचुर् महात्मानम् अनल-प्रभवं भृगुम्
vimukhā bāndhavā yānti dharmas tam anugacchati // Mn 4.241[242M] // tasmād dharmaṃ sahāyārthaṃ nityaṃ saṃcinuyāc chanaiḥ & dharmeṇa hi sahāyena tamas tarati dustaram // Mn 4.242[243M] // dharma-pradhānaṃ puruṣaṃ tapasā hata-kilbiṣam & paralokaṃ nayaty āśu bhāsvantaṃ kha-śarīriṇam // Mn 4.243[244M] // uttamair uttamair nityaṃ saṃbandhān ācaret saha [M: saṃbhandhān] & ninīṣuḥ kulam utkarṣam adhamān adhamāṃs tyajet // Mn 4.244[245M] // uttamān uttamān eva gacchan hīnāṃs tu varjayan & brāhmaṇaḥ śreṣṭhatām eti pratyavāyena śūdratām // Mn 4.245[246M] // dṛḍhakārī mṛdur dāntaḥ krūrā3cārair asaṃvasan & ahiṃsro dama-dānābhyāṃ jayet svargaṃ tathā-vrataḥ // Mn 4.246[247M] // edho1dakaṃ mūla-phalam annam abhyudyataṃ ca yat & sarvataḥ pratigṛhṇīyān madhv athā7bhayadakṣiṇām // Mn 4.247[248M] // āhṛtā1bhyudyatāṃ bhikṣāṃ purastād apracoditām & mene prajāpatir grāhyām api duṣkṛta-karmaṇaḥ // Mn 4.248[249M] // nā7śnanti pitaras tasya daśavarṣāṇi pañca ca & na ca havyaṃ vahaty agnir yas tām abhyavamanyate // Mn 4.249[250M] // śayyāṃ gṛhān kuśān gandhān apaḥ puṣpaṃ maṇīn dadhi & dhānā matsyān payo māṃsaṃ śākaṃ cai7va na nirṇudet // Mn 4.250[251M] // gurūn bhṛtyāṃś co7jjihīrṣann arciṣyan devatā2tithīn & sarvataḥ pratigṛhṇīyān na tu tṛpyet svayaṃ tataḥ // Mn 4.251[252M] // guruṣu tv abhyatīteṣu vinā vā tair gṛhe vasan & ātmano vṛttim anvicchan gṛhṇīyāt sādhutaḥ sadā // Mn 4.252[253M] // ārdhikaḥ kulamitraṃ ca gopālo dāsa-nāpitau & ete śūdreṣu bhojyā1nnā yāś cā8tmānaṃ nivedayet // Mn 4.253[254M] // yādṛśo 'sya bhaved ātmā yādṛśaṃ ca cikīrṣitam & yathā co7pacared enaṃ tathā0tmānaṃ nivedayet // Mn 4.254[255M] // yo 'nyathā santam ātmānam anyathā satsu bhāṣate & sa pāpakṛttamo loke stena ātmā1pahārakaḥ // Mn 4.255[256M] // vācy arthā niyatāḥ sarve vāṅ-gūlā vāg-viniḥsṛtāḥ & tāṃs tu yaḥ stenayed vācaṃ sa sarvasteyakṛn naraḥ [M: tān tu?] // Mn 4.256[257M] // maharṣi-pitṛ-devānāṃ gatvā0nṛṇyaṃ yathāvidhi & putre sarvaṃ samāsajya vasen mādhyasthyam āśritaḥ [M: āsthitaḥ] // Mn 4.257[258M] // ekākī cintayen nityaṃ vivikte hitam ātmanaḥ [M: hitam ātmani] & ekākī cintayāno hi paraṃ śreyo 'dhigacchati // Mn 4.258[259M] // eṣo9ditā gṛhasthasya vṛttir viprasya śāśvatī & snātakavratakalpaś ca sattvavṛddhikaraḥ śubhaḥ // Mn 4.259[260M] // anena vipro vṛttena vartayan veda-śāstravit & vyapeta-kalmaṣo nityaṃ brahmaloke mahīyate // Mn 4.260[261M] // śrutvai9tān ṛṣayo dharmān snātakasya yatho2ditān & idam ūcur mahātmānam anala-prabhavaṃ bhṛgum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं यथो२क्तं विप्राणां स्वधर्मम् अनुतिष्ठताम् & कथं मृत्युः प्रभवति वेद-शास्त्रविदां प्रभो
evaṃ yatho2ktaṃ viprāṇāṃ svadharmam anutiṣṭhatām & kathaṃ mṛtyuḥ prabhavati veda-śāstravidāṃ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तान् उवाच धर्मा३त्मा महर्षीन् मानवो भृगुः & श्रूयतां येन दोषेण मृत्युर् विप्रान् जिघांसति
sa tān uvāca dharmā3tmā maharṣīn mānavo bhṛguḥ & śrūyatāṃ yena doṣeṇa mṛtyur viprān jighāṃsati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनभ्यासेन वेदानाम् आचारस्य च वर्जनात् & आलस्याद् अन्नदोषाच् च मृत्युर् विप्राञ् जिघांसति [म्: विप्रान्]
anabhyāsena vedānām ācārasya ca varjanāt & ālasyād annadoṣāc ca mṛtyur viprāñ jighāṃsati [M: viprān]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लशुनं गृञ्जनं चै७व पलाण्डुं कवकानि च & अभक्ष्याणि द्विजातीनाम् अमेध्य-प्रभवानि च
laśunaṃ gṛñjanaṃ cai7va palāṇḍuṃ kavakāni ca & abhakṣyāṇi dvijātīnām amedhya-prabhavāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोहितान् वृक्षनिर्यासान् वृश्चन-प्रभवांस् तथा [म्: व्रश्चन-प्रभवांस्] & शेलुं गव्यं च पेयूषं प्रयत्नेन विवर्जयेत् [म्: पीयूषं]
lohitān vṛkṣaniryāsān vṛścana-prabhavāṃs tathā [M: vraścana-prabhavāṃs] & śeluṃ gavyaṃ ca peyūṣaṃ prayatnena vivarjayet [M: pīyūṣaṃ]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृथा कृसर-संयावं पायसा१पूपम् एव च & अनुपाकृतमांसानि देवान्नानि हवींषि च
vṛthā kṛsara-saṃyāvaṃ pāyasā1pūpam eva ca & anupākṛtamāṃsāni devānnāni havīṃṣi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनिर्दशाया गोः क्षीरम् औष्ट्रम् ऐकशफं तथा & आविकं संधिनीक्षीरं वि-वत्सायाश् च गोः पयः [म्: सन्धिनीक्षीरं]
anirdaśāyā goḥ kṣīram auṣṭram aikaśaphaṃ tathā & āvikaṃ saṃdhinīkṣīraṃ vi-vatsāyāś ca goḥ payaḥ [M: sandhinīkṣīraṃ]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरण्यानां च सर्वेषां मृगाणां माहिषं विना & स्त्रीक्षीरं चै७व वर्ज्यानि सर्वशुक्तानि चै७व हि
āraṇyānāṃ ca sarveṣāṃ mṛgāṇāṃ māhiṣaṃ vinā & strīkṣīraṃ cai7va varjyāni sarvaśuktāni cai7va hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दधि भक्ष्यं च शुक्तेषु सर्वं च दधि-संभवम् [म्: दधि-संभवम्] & यानि चै७वा७भिषूयन्ते पुष्प-मूल-फलैः शुभैः
dadhi bhakṣyaṃ ca śukteṣu sarvaṃ ca dadhi-saṃbhavam [M: dadhi-saṃbhavam] & yāni cai7vā7bhiṣūyante puṣpa-mūla-phalaiḥ śubhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रव्यादाञ् शकुनान् सर्वांस् तथा ग्रामनिवासिनः [म्: क्रव्यादः शकुनीन्] & अनिर्दिष्टांश् चै७कशफांष् टिट्टिभं च विवर्जयेत्
kravyādāñ śakunān sarvāṃs tathā grāmanivāsinaḥ [M: kravyādaḥ śakunīn] & anirdiṣṭāṃś cai7kaśaphāṃṣ ṭiṭṭibhaṃ ca vivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलविङ्कं प्लवं हंसं चक्राह्वं ग्रामकुक्कुटम् & सारसं रज्जुवालं च दात्यूहं शुक-सारिके [म्: रज्जुदालं]
kalaviṅkaṃ plavaṃ haṃsaṃ cakrāhvaṃ grāmakukkuṭam & sārasaṃ rajjuvālaṃ ca dātyūhaṃ śuka-sārike [M: rajjudālaṃ]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतुदाञ् जालपादांश् च कोयष्टि-नखविष्किरान् [म्: प्रतुदान्] & निमज्जतश् च मत्स्यादान् सौनं वल्लूरम् एव च
pratudāñ jālapādāṃś ca koyaṣṭi-nakhaviṣkirān [M: pratudān] & nimajjataś ca matsyādān saunaṃ vallūram eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बकं चै७व बलाकां च काकोलं खञ्जरीटकम् & मत्स्यादान् विड्वराहांश् च मत्स्यान् एव च सर्वशः
bakaṃ cai7va balākāṃ ca kākolaṃ khañjarīṭakam & matsyādān viḍvarāhāṃś ca matsyān eva ca sarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो यस्य मांसम् अश्नाति स तन्मांसाद उच्यते & मत्स्यादः सर्वमांसादस् तस्मान् मत्स्यान् विवर्जयेत्
yo yasya māṃsam aśnāti sa tanmāṃsāda ucyate & matsyādaḥ sarvamāṃsādas tasmān matsyān vivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाठीन-रोहिताव् आद्यौ नियुक्तौ हव्य-कव्ययोः & राजीवान् सिंहतुण्डाश् च स-शल्काश् चै७व सर्वशः [म्: राजीवाः]
pāṭhīna-rohitāv ādyau niyuktau havya-kavyayoḥ & rājīvān siṃhatuṇḍāś ca sa-śalkāś cai7va sarvaśaḥ [M: rājīvāḥ]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न भक्षयेद् एकचरान् अज्ञातांश् च मृग-द्विजान् & भक्ष्येष्व् अपि समुद्दिष्टान् सर्वान् पञ्चनखांस् तथा
na bhakṣayed ekacarān ajñātāṃś ca mṛga-dvijān & bhakṣyeṣv api samuddiṣṭān sarvān pañcanakhāṃs tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वाविधं शल्यकं गोधां खड्ग-कूर्म-शशांस् तथा & भक्ष्यान् पञ्चनखेष्व् आहुर् अनुष्ट्रांश् चै७कतोदतह्
śvāvidhaṃ śalyakaṃ godhāṃ khaḍga-kūrma-śaśāṃs tathā & bhakṣyān pañcanakheṣv āhur anuṣṭrāṃś cai7katodatah
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छत्राकं विड्वराहं च लशुनं ग्रामकुक्कुटम् & पलाण्डुं गृञ्जनं चै७व मत्या जग्ध्वा पतेद् द्विजः
chatrākaṃ viḍvarāhaṃ ca laśunaṃ grāmakukkuṭam & palāṇḍuṃ gṛñjanaṃ cai7va matyā jagdhvā pated dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमत्यै९तानि षड् जग्ध्वा कृच्छ्रं सान्तपनं चरेत् & यतिचान्द्रायाणं वा९पि शेषेषू७पवसेद् अहः
amatyai9tāni ṣaḍ jagdhvā kṛcchraṃ sāntapanaṃ caret & yaticāndrāyāṇaṃ vā9pi śeṣeṣū7pavased ahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संवत्सरस्यै७कम् अपि चरेत् कृच्छ्रं द्विजोत्तमः & अज्ञातभुक्तशुद्ध्य्-अर्थं ज्ञातस्य तु विषेशतः
saṃvatsarasyai7kam api caret kṛcchraṃ dvijottamaḥ & ajñātabhuktaśuddhy-arthaṃ jñātasya tu viṣeśataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञार्थं ब्राह्मणैर् वध्याः प्रशस्ता मृग-पक्षिणः & भृत्यानां चै७व वृत्त्य्-अर्थम् अगस्त्यो ह्य् आचरत् पुरा
yajñārthaṃ brāhmaṇair vadhyāḥ praśastā mṛga-pakṣiṇaḥ & bhṛtyānāṃ cai7va vṛtty-artham agastyo hy ācarat purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बभूवुर् हि पुरोडाशा भक्ष्याणां मृग-पक्षिणाम् & पुराणेष्व् अपि यज्ञेषु ब्रह्म-क्षत्रसवेषु च [[म्: पुराणेष्व् ऋषियज्ञेषु]
babhūvur hi puroḍāśā bhakṣyāṇāṃ mṛga-pakṣiṇām & purāṇeṣv api yajñeṣu brahma-kṣatrasaveṣu ca [[M: purāṇeṣv ṛṣiyajñeṣu]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् किं चित् स्नेहसंयुक्तं भक्ष्यं भोज्यम् अगर्हितम् & तत् पर्युषितम् अप्य् आद्यं हविःशेषं च यद् भवेत्
yat kiṃ cit snehasaṃyuktaṃ bhakṣyaṃ bhojyam agarhitam & tat paryuṣitam apy ādyaṃ haviḥśeṣaṃ ca yad bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिरस्थितम् अपि त्व् आद्यम् अस्नेहाक्तं द्विजातिभिः & यव-गोधूमजं सर्वं पयसश् चै७व विक्रिया
cirasthitam api tv ādyam asnehāktaṃ dvijātibhiḥ & yava-godhūmajaṃ sarvaṃ payasaś cai7va vikriyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् उक्तं द्विजातीनां भक्ष्या१भक्ष्यम् अशेषतः & मांसस्या७तः प्रवक्ष्यामि विधिं भक्षणवर्जने
etad uktaṃ dvijātīnāṃ bhakṣyā1bhakṣyam aśeṣataḥ & māṃsasyā7taḥ pravakṣyāmi vidhiṃ bhakṣaṇavarjane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रोक्षितं भक्षयेन् मांसं ब्राह्मणानां च काम्यया & यथाविधि नियुक्तस् तु प्राणानाम् एव चा७त्यये
prokṣitaṃ bhakṣayen māṃsaṃ brāhmaṇānāṃ ca kāmyayā & yathāvidhi niyuktas tu prāṇānām eva cā7tyaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणस्या७न्नम् इदं सर्वं प्रजापतिर् अकल्पयत् & स्थावरं जङ्गमं चै७व सर्वं प्राणस्य भोजनम्
prāṇasyā7nnam idaṃ sarvaṃ prajāpatir akalpayat & sthāvaraṃ jaṅgamaṃ cai7va sarvaṃ prāṇasya bhojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चराणाम् अन्नम् अचरा दंष्ट्रिणाम् अप्य् अदंष्ट्रिणः & अहस्ताश् च स-हस्तानां शूराणां चै७व भीरवः
carāṇām annam acarā daṃṣṭriṇām apy adaṃṣṭriṇaḥ & ahastāś ca sa-hastānāṃ śūrāṇāṃ cai7va bhīravaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ना७त्ता दुष्यत्य् अदन्न् आद्यान् प्राणिनो ऽहन्य्-अहन्य् अपि & धात्रै९व सृष्टा ह्य् आद्याश् च प्राणिनो ऽत्तार एव च
nā7ttā duṣyaty adann ādyān prāṇino 'hany-ahany api & dhātrai9va sṛṣṭā hy ādyāś ca prāṇino 'ttāra eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञाय जग्धिर् मांसस्ये७त्य् एष दैवो विधिः स्मृतः & अतो ऽन्यथा प्रवृत्तिस् तु राक्षसो विधिर् उच्यते
yajñāya jagdhir māṃsasye7ty eṣa daivo vidhiḥ smṛtaḥ & ato 'nyathā pravṛttis tu rākṣaso vidhir ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रीत्वा स्वयं वा९प्य् उत्पाद्य परो१पकृतम् एव वा & देवान् पितॄंश् चा७र्चयित्वा खादन् मांसं न दुष्यति
krītvā svayaṃ vā9py utpādya paro1pakṛtam eva vā & devān pitṝṃś cā7rcayitvā khādan māṃsaṃ na duṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ना७द्याद् अविधिना मांसं विधिज्ञो ऽनापदि द्विजः & जग्ध्वा ह्य् अविधिना मांसं प्रेतस् तैर् अद्यते ऽवशः
nā7dyād avidhinā māṃsaṃ vidhijño 'nāpadi dvijaḥ & jagdhvā hy avidhinā māṃsaṃ pretas tair adyate 'vaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तादृशं भवत्य् एनो मृगहन्तुर् धनार्थिनः & यादृशं भवति प्रेत्य वृथामांसानि खादतः
na tādṛśaṃ bhavaty eno mṛgahantur dhanārthinaḥ & yādṛśaṃ bhavati pretya vṛthāmāṃsāni khādataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नियुक्तस् तु यथान्यायं यो मांसं ना७त्ति मानवः & स प्रेत्य पशुतां याति संभवान् एकविंशतिम्
niyuktas tu yathānyāyaṃ yo māṃsaṃ nā7tti mānavaḥ & sa pretya paśutāṃ yāti saṃbhavān ekaviṃśatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असंस्कृतान् पशून् मन्त्रैर् ना७द्याद् विप्रः कदा चन & मन्त्रैस् तु संस्कृतान् अद्याच् छाश्वतं विधिम् आस्थितः
asaṃskṛtān paśūn mantrair nā7dyād vipraḥ kadā cana & mantrais tu saṃskṛtān adyāc chāśvataṃ vidhim āsthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्याद् घृतपशुं सङ्गे कुर्यात् पिष्टपशुं तथा & न त्व् एव तु वृथा हन्तुं पशुम् इच्छेत् कदा चन
kuryād ghṛtapaśuṃ saṅge kuryāt piṣṭapaśuṃ tathā & na tv eva tu vṛthā hantuṃ paśum icchet kadā cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावन्ति पशुरोमाणि तावत्कृत्वो ह मारणम् & वृथापशुघ्नः प्राप्नोति प्रेत्य जन्मनि जन्मनि
yāvanti paśuromāṇi tāvatkṛtvo ha māraṇam & vṛthāpaśughnaḥ prāpnoti pretya janmani janmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञार्थं पशवः सृष्टाः स्वयम् एव स्वयंभुवा & यज्ञो ऽस्य भूत्यै सर्वस्य तस्माद् यज्ञे वधो ऽवधः
yajñārthaṃ paśavaḥ sṛṣṭāḥ svayam eva svayaṃbhuvā & yajño 'sya bhūtyai sarvasya tasmād yajñe vadho 'vadhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओषध्यः पशवो वृक्षास् तिर्यञ्चः पक्षिणस् तथा & यज्ञार्थं निधनं प्राप्ताः प्राप्नुवन्त्य् उत्सृतीः पुनः [म्: उच्छ्रितीः]
oṣadhyaḥ paśavo vṛkṣās tiryañcaḥ pakṣiṇas tathā & yajñārthaṃ nidhanaṃ prāptāḥ prāpnuvanty utsṛtīḥ punaḥ [M: ucchritīḥ]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुपर्के च यज्ञे च पितृ-दैवतकर्मणि & अत्रै७व पशवो हिंस्या ना७न्यत्रे७त्य् अब्रवीन् मनुः
madhuparke ca yajñe ca pitṛ-daivatakarmaṇi & atrai7va paśavo hiṃsyā nā7nyatre7ty abravīn manuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष्व् अर्थेषु पशून् हिंसन् वेदतत्त्वार्थविद् द्विजः & आत्मानं च पशुं चै७व गमयत्य् उत्तमं गतिम्
eṣv artheṣu paśūn hiṃsan vedatattvārthavid dvijaḥ & ātmānaṃ ca paśuṃ cai7va gamayaty uttamaṃ gatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहे गुराव् अरण्ये वा निवसन्न् आत्मवान् द्विजः & ना७वेदविहितां हिंसाम् आपद्य् अपि समाचरेत्
gṛhe gurāv araṇye vā nivasann ātmavān dvijaḥ & nā7vedavihitāṃ hiṃsām āpady api samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या वेदविहिता हिंसा नियता९स्मिंश् चरा१चरे & अहिंसाम् एव तां विद्याद् वेदाद् धर्मो हि निर्बभौ
yā vedavihitā hiṃsā niyatā9smiṃś carā1care & ahiṃsām eva tāṃ vidyād vedād dharmo hi nirbabhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ऽहिंसकानि भूतानि हिनस्त्य् आत्मसुखे१च्छया & स जीवांश् च मृतश् चै७व न क्व चित् सुखम् एधते
yo 'hiṃsakāni bhūtāni hinasty ātmasukhe1cchayā & sa jīvāṃś ca mṛtaś cai7va na kva cit sukham edhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो बन्धनवधक्लेशान् प्राणिनां न चिकीर्षति & स सर्वस्य हितप्रेप्सुः सुखम् अत्यन्तम् अश्नुते
yo bandhanavadhakleśān prāṇināṃ na cikīrṣati & sa sarvasya hitaprepsuḥ sukham atyantam aśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् ध्यायति यत् कुरुते रतिं बध्नाति यत्र च & तद् अवाप्नोत्य् अयत्नेन यो हिनस्ति न किं चन
yad dhyāyati yat kurute ratiṃ badhnāti yatra ca & tad avāpnoty ayatnena yo hinasti na kiṃ cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ना७कृत्वा प्राणिनां हिंसां मांसम् उत्पद्यते क्व चित् & न च प्राणिवधः स्वर्ग्यस् तस्मान् मांसं विवर्जयेत्
nā7kṛtvā prāṇināṃ hiṃsāṃ māṃsam utpadyate kva cit & na ca prāṇivadhaḥ svargyas tasmān māṃsaṃ vivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुत्पत्तिं च मांसस्य वध-बन्धौ च देहिनाम् & प्रसमीक्ष्य निवर्तेत सर्वमांसस्य भक्षणात्
samutpattiṃ ca māṃsasya vadha-bandhau ca dehinām & prasamīkṣya nivarteta sarvamāṃsasya bhakṣaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न भक्षयति यो मांसं विधिं हित्वा पिशाचवत् & न लोके प्रियतां याति व्याधिभिश् च न पीड्यते
na bhakṣayati yo māṃsaṃ vidhiṃ hitvā piśācavat & na loke priyatāṃ yāti vyādhibhiś ca na pīḍyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुमन्ता विशसिता निहन्ता क्रय-विक्रयी & संस्कर्ता चो७पहर्ता च खादकश् चे७ति घातकाः
anumantā viśasitā nihantā kraya-vikrayī & saṃskartā co7pahartā ca khādakaś ce7ti ghātakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वमांसं परमांसेन यो वर्धयितुम् इच्छति & अनभ्यर्च्य पितॄन् देवांस् ततो ऽन्यो ना७स्त्य् अपुण्यकृत्
svamāṃsaṃ paramāṃsena yo vardhayitum icchati & anabhyarcya pitṝn devāṃs tato 'nyo nā7sty apuṇyakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षे वर्षे ऽश्वमेधेन यो यजेत शतं समाः & मांसानि च न खादेद् यस् तयोः पुण्यफलं समम्
varṣe varṣe 'śvamedhena yo yajeta śataṃ samāḥ & māṃsāni ca na khāded yas tayoḥ puṇyaphalaṃ samam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फल-मूला१शनैर् मेध्यैर् मुन्य्-अन्नानां च भोजनैः & न तत् फलम् अवाप्नोति यन् मांसपरिवर्जनात्
phala-mūlā1śanair medhyair muny-annānāṃ ca bhojanaiḥ & na tat phalam avāpnoti yan māṃsaparivarjanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मां स भक्षयिता९मुत्र यस्य मांसम् इहा७द्म्य् अहम् & एतन् मांसस्य मांसत्वं प्रवदन्ति मनीषिणः
māṃ sa bhakṣayitā9mutra yasya māṃsam ihā7dmy aham & etan māṃsasya māṃsatvaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न मांसभक्षणे दोषो न मद्ये न च मैथुने & प्रवृत्तिर् एषा भूतानां निवृत्तिस् तु महाफला
na māṃsabhakṣaṇe doṣo na madye na ca maithune & pravṛttir eṣā bhūtānāṃ nivṛttis tu mahāphalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रेतशुद्धिं प्रवक्ष्यामि द्रव्यशुद्धिं तथै९व च & चतुर्णाम् अपि वर्णानां यथावद् अनुपूर्वशः
pretaśuddhiṃ pravakṣyāmi dravyaśuddhiṃ tathai9va ca & caturṇām api varṇānāṃ yathāvad anupūrvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दन्तजाते ऽनुजाते च कृत-चूडे च संस्थिते & अशुद्धा बान्धवाः सर्वे सूतके च तथो९च्यते
dantajāte 'nujāte ca kṛta-cūḍe ca saṃsthite & aśuddhā bāndhavāḥ sarve sūtake ca tatho9cyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशाहं शावम् आशौचं सपिण्डेषु विधीयते & अर्वाक् संचयनाद् अस्थ्नां त्र्यहम् एकाहम् एव वा
daśāhaṃ śāvam āśaucaṃ sapiṇḍeṣu vidhīyate & arvāk saṃcayanād asthnāṃ tryaham ekāham eva vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सपिण्डता तु पुरुषे सप्तमे विनिवर्तते & समानोदकभावस् तु जन्म-नाम्नोर् अवेदने
sapiṇḍatā tu puruṣe saptame vinivartate & samānodakabhāvas tu janma-nāmnor avedane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथे९दं शावम् आशौचं सपिण्डेषु विधीयते [नोत् इन् म्] & जनने ऽप्य् एवम् एव स्यान् निपुणं शुद्धिम् इच्छताम् [नोत् इन् म्]
yathe9daṃ śāvam āśaucaṃ sapiṇḍeṣu vidhīyate [not in M] & janane 'py evam eva syān nipuṇaṃ śuddhim icchatām [not in M]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नात्वा सचैलः स्पृष्ट्वाग्निं घृतं प्राश्य विशुध्यति ॥ म्न् ५।१०३[१०२म्] ॥ न विप्रं स्वेषु तिष्ठत्सु मृतं शूद्रेण नाययेत् । अस्वर्ग्या ह्य् आहुतिः सा स्याच् छूद्रसंस्पर्शदूषिता ॥ म्न् ५।१०४[१०३म्] ॥ ज्ञानं तपो ऽग्निर् आहारो मृन् मनो वार्य् उपाञ्जनम् । वायुः कर्मार्ककालौ च शुद्धेः कर्तॄणि देहिनाम् ॥ म्न् ५।१०५[१०४म्] ॥ सर्वेषाम् एव शौचानाम् अर्थशौचं परं स्मृतं । यो ऽर्थे शुचिर् हि स शुचिर् न मृद्वारिशुचिः शुचिः ॥ म्न् ५।१०६[१०५म्] ॥ क्षान्त्या शुध्यन्ति विद्वांसो दानेनाकार्यकारिणः । प्रच्छन्नपापा जप्येन तपसा वेदवित्तमाः ॥ म्न् ५।१०७[१०६म्] ॥ मृत्तोयैः शुध्यते शोध्यं नदी वेगेन शुध्यति । रजसा स्त्री मनोदुष्टा संन्यासेन द्विजोत्तमाः ॥ म्न् ५।१०८[१०७म्] ॥ अद्भिर् गात्राणि शुध्यन्ति मनः सत्येन शुध्यति । विद्यातपोभ्यां भूतात्मा बुद्धिर् ज्ञानेन शुध्यति ॥ म्न् ५।१०९[१०८म्] ॥ एष शौचस्य वः प्रोक्तः शरीरस्य विनिर्णयः । नानाविधानां द्रव्याणां शुद्धेः शृणुत निर्णयम् ॥ म्न् ५।११०[१०९म्] ॥ तैजसानां मणीनां च सर्वस्याश्ममयस्य च । भस्मनाद्भिर् मृदा चैव शुद्धिर् उक्ता मनीषिभिः ॥ म्न् ५।१११[११०म्] ॥ निर्लेपं काञ्चनं भाण्डम् अद्भिर् एव विशुध्यति । अब्जम् अश्ममयं चैव राजतं चानुपस्कृतम् ॥ म्न् ५।११२[१११म्] ॥ अपाम् अग्नेश् च संयोगाद् धैमं रौप्यं च निर्बभौ । तस्मात् तयोः स्वयोन्यैव निर्णेको गुणवत्तरः ॥ म्न् ५।११३[११२म्] ॥ ताम्रायःकांस्यरैत्यानां त्रपुणः सीसकस्य च । शौचं यथार्हं कर्तव्यं क्षाराम्लोदकवारिभिः ॥ म्न् ५।११४[११३म्] ॥ द्रवाणां चैव सर्वेषां शुद्धिर् उत्पवनं स्मृतम् । प्रोक्षणं संहतानां च दारवाणां च तक्षणम् ॥ म्न् ५।११५[११४म्] ॥ मार्जनं यज्ञपात्राणां पाणिना यज्ञकर्मणि । चमसानां ग्रहाणां च शुद्धिः प्रक्षालनेन तु ॥ म्न् ५।११६[११५म्] ॥ चरूणां स्रुक्स्रुवाणां च शुद्धिर् उष्णेन वारिणा । स्फ्यशूर्पशकटानां च मुसलोलूखलस्य च ॥ म्न् ५।११७[११६म्] ॥ अद्भिस् तु प्रोक्षणं शौचं बहूनां धान्यवाससाम् । प्रक्षालनेन त्व् अल्पानाम् अद्भिः शौचं विधीयते ॥ म्न् ५।११८[११७म्] ॥ चैलवच् चर्मणां शुद्धिर् वैदलानां तथैव च । शाकमूलफलानां च धान्यवच् छुद्धिर् इष्यते ॥ म्न् ५।११९[११८म्] ॥ कौशेयाविकयोर् ऊषैः कुतपानाम् अरिष्टकैः । श्रीफलैर् अंशुपट्टानां क्षौमाणां गौरसर्षपैः ॥ म्न् ५।१२०[११९म्] ॥ क्षौमवच् छङ्खशृङ्गाणाम् अस्थिदन्तमयस्य च । शुद्धिर् विजानता कार्या गोमूत्रेणोदकेन वा ॥ म्न् ५।१२१[१२०म्] ॥ प्रोक्षणात् तृणकाष्ठं च पलालं चैव शुध्यति । मार्जनोपाञ्जनैर् वेश्म पुनःपाकेन मृन्मयम् ॥ म्न् ५।१२२[१२१म्] ॥ मद्यैर् मूत्रैः पुरीषैर् वा ष्ठीवनैह् पूयशोणितैः । संस्पृष्टं नैव शुद्ध्येत पुनःपाकेन मृन्मयम्
snātvā sacailaḥ spṛṣṭvāgniṃ ghṛtaṃ prāśya viśudhyati // Mn 5.103[102M] // na vipraṃ sveṣu tiṣṭhatsu mṛtaṃ śūdreṇa nāyayet / asvargyā hy āhutiḥ sā syāc chūdrasaṃsparśadūṣitā // Mn 5.104[103M] // jñānaṃ tapo 'gnir āhāro mṛn mano vāry upāñjanam / vāyuḥ karmārkakālau ca śuddheḥ kartṝṇi dehinām // Mn 5.105[104M] // sarveṣām eva śaucānām arthaśaucaṃ paraṃ smṛtaṃ / yo 'rthe śucir hi sa śucir na mṛdvāriśuciḥ śuciḥ // Mn 5.106[105M] // kṣāntyā śudhyanti vidvāṃso dānenākāryakāriṇaḥ / pracchannapāpā japyena tapasā vedavittamāḥ // Mn 5.107[106M] // mṛttoyaiḥ śudhyate śodhyaṃ nadī vegena śudhyati / rajasā strī manoduṣṭā saṃnyāsena dvijottamāḥ // Mn 5.108[107M] // adbhir gātrāṇi śudhyanti manaḥ satyena śudhyati / vidyātapobhyāṃ bhūtātmā buddhir jñānena śudhyati // Mn 5.109[108M] // eṣa śaucasya vaḥ proktaḥ śarīrasya vinirṇayaḥ / nānāvidhānāṃ dravyāṇāṃ śuddheḥ śṛṇuta nirṇayam // Mn 5.110[109M] // taijasānāṃ maṇīnāṃ ca sarvasyāśmamayasya ca / bhasmanādbhir mṛdā caiva śuddhir uktā manīṣibhiḥ // Mn 5.111[110M] // nirlepaṃ kāñcanaṃ bhāṇḍam adbhir eva viśudhyati / abjam aśmamayaṃ caiva rājataṃ cānupaskṛtam // Mn 5.112[111M] // apām agneś ca saṃyogād dhaimaṃ raupyaṃ ca nirbabhau / tasmāt tayoḥ svayonyaiva nirṇeko guṇavattaraḥ // Mn 5.113[112M] // tāmrāyaḥkāṃsyaraityānāṃ trapuṇaḥ sīsakasya ca / śaucaṃ yathārhaṃ kartavyaṃ kṣārāmlodakavāribhiḥ // Mn 5.114[113M] // dravāṇāṃ caiva sarveṣāṃ śuddhir utpavanaṃ smṛtam / prokṣaṇaṃ saṃhatānāṃ ca dāravāṇāṃ ca takṣaṇam // Mn 5.115[114M] // mārjanaṃ yajñapātrāṇāṃ pāṇinā yajñakarmaṇi / camasānāṃ grahāṇāṃ ca śuddhiḥ prakṣālanena tu // Mn 5.116[115M] // carūṇāṃ sruksruvāṇāṃ ca śuddhir uṣṇena vāriṇā / sphyaśūrpaśakaṭānāṃ ca musalolūkhalasya ca // Mn 5.117[116M] // adbhis tu prokṣaṇaṃ śaucaṃ bahūnāṃ dhānyavāsasām / prakṣālanena tv alpānām adbhiḥ śaucaṃ vidhīyate // Mn 5.118[117M] // cailavac carmaṇāṃ śuddhir vaidalānāṃ tathaiva ca / śākamūlaphalānāṃ ca dhānyavac chuddhir iṣyate // Mn 5.119[118M] // kauśeyāvikayor ūṣaiḥ kutapānām ariṣṭakaiḥ / śrīphalair aṃśupaṭṭānāṃ kṣaumāṇāṃ gaurasarṣapaiḥ // Mn 5.120[119M] // kṣaumavac chaṅkhaśṛṅgāṇām asthidantamayasya ca / śuddhir vijānatā kāryā gomūtreṇodakena vā // Mn 5.121[120M] // prokṣaṇāt tṛṇakāṣṭhaṃ ca palālaṃ caiva śudhyati / mārjanopāñjanair veśma punaḥpākena mṛnmayam // Mn 5.122[121M] // madyair mūtraiḥ purīṣair vā ṣṭhīvanaih pūyaśoṇitaiḥ / saṃspṛṣṭaṃ naiva śuddhyeta punaḥpākena mṛnmayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.