नन्वत्रैवं प्रयोक्तव्यम्, ईश्वरः किञ्चिज्ज्ञः पंरत्वाद्देवदत्तवदिति । तत्रेश्वरः प्रमितो वा न वा । आद्ये येन प्र(यत्प्र)माणेन सिद्धस्तेनैव तस्य सार्वज्ञसिद्धेर्धर्मिग्राहक(प्रमाण)विरोधः । द्वितीये त्वाश्रयासिद्धिः । तत्कथमुच्यते ईशितुः किञ्चिज्ज्ञत्वं च पुंस्त्वेन साधयितुं शक्यं हीति तत्राह सुखमिति ॥ तत्कथमित्यत उक्तं वनकृत्त्वादिरूपेण पक्षभूतस्येति ॥ प्रसिद्धकर्तृरहितं वनं सकर्तृकं कार्यत्वादित्यादिना यो वनादिकर्ता सिद्धः तेनैवाकारेण तं पक्षीकृत्य प्रयोगे न को ऽपि दोष इत्याशयः । वनकृत्त्वं पर्वताधारकत्वमित्यादिरूपो धर्मस्तेनोपेतस्य । नहि वनकर्तेत्येतावता सर्वज्ञ इति लभ्यते । प्रसिद्धवनकर्तुरसर्वज्ञत्वात् । स एवक्षित्यादिकर्तेति कथं न सार्वज्ञ्यमिति चेन्न । तद्भावे प्रमाणाभावात् । नहि कार्यत्वादिहेतुः कर्तारमिव तस्य सर्वत्रैकत्वं गमयितुं शक्नोति । लाघवादेकत्वमाश्रीयत इति चेत्(न) । लोकदर्शनानुसारेण कर्तारं कल्पयतो गौरवाश्रयणस्यैवो(स्यो)चितत्वात् । लोके हि गजगवयगर्दभादीनां घटादीनां च निर्मातारो विजातीया एवोपलभ्यन्ते । नच वनकर्ता किञ्चिज्ज्ञ इति साधने किमीश्वरस्येति वाच्यम् । तस्य चेश्वरतायाः परेण । अन्यथा वनकर्तरि सिद्धे किमीश्वरसिद्धावायातमित्यपि स्यात् । *३,१२५* न केवलं किञ्चिज्ज्ञत्वसाधनं सुकरम् । किन्तु स्वकृतकार्याज्ञत्वमपि शक्यसाधनमित्याशयेनाह वृक्षकृदिति ॥ वृक्षकृन्नाखिलं वृक्षं वेत्ति पुंस्त्वाद्धि चैत्रवत् आदिशब्दः प्रकारवचनः । परेशितुः सत्यसङ्कल्पत्वाद्युपेतस्य । *३,१२८* आभाससमानयोगक्षेमं चेश्वरानुमानजातमित्याह चातिप्रसङ्ग इति ॥ ॥। चातिप्रसङ्गो ऽनुमयेदृशा
nanvatraivaṃ prayoktavyam, īśvaraḥ kiñcijjñaḥ paṃratvāddevadattavaditi / tatreśvaraḥ pramito vā na vā / ādye yena pra(yatpra)māṇena siddhastenaiva tasya sārvajñasiddherdharmigrāhaka(pramāṇa)virodhaḥ / dvitīye tvāśrayāsiddhiḥ / tatkathamucyate īśituḥ kiñcijjñatvaṃ ca puṃstvena sādhayituṃ śakyaṃ hīti tatrāha sukhamiti // tatkathamityata uktaṃ vanakṛttvādirūpeṇa pakṣabhūtasyeti // prasiddhakartṛrahitaṃ vanaṃ sakartṛkaṃ kāryatvādityādinā yo vanādikartā siddhaḥ tenaivākāreṇa taṃ pakṣīkṛtya prayoge na ko 'pi doṣa ityāśayaḥ / vanakṛttvaṃ parvatādhārakatvamityādirūpo dharmastenopetasya / nahi vanakartetyetāvatā sarvajña iti labhyate / prasiddhavanakarturasarvajñatvāt / sa evakṣityādikarteti kathaṃ na sārvajñyamiti cenna / tadbhāve pramāṇābhāvāt / nahi kāryatvādihetuḥ kartāramiva tasya sarvatraikatvaṃ gamayituṃ śaknoti / lāghavādekatvamāśrīyata iti cet(na) / lokadarśanānusāreṇa kartāraṃ kalpayato gauravāśrayaṇasyaivo(syo)citatvāt / loke hi gajagavayagardabhādīnāṃ ghaṭādīnāṃ ca nirmātāro vijātīyā evopalabhyante / naca vanakartā kiñcijjña iti sādhane kimīśvarasyeti vācyam / tasya ceśvaratāyāḥ pareṇa / anyathā vanakartari siddhe kimīśvarasiddhāvāyātamityapi syāt / *3,125* na kevalaṃ kiñcijjñatvasādhanaṃ sukaram / kintu svakṛtakāryājñatvamapi śakyasādhanamityāśayenāha vṛkṣakṛditi // vṛkṣakṛnnākhilaṃ vṛkṣaṃ vetti puṃstvāddhi caitravat ādiśabdaḥ prakāravacanaḥ / pareśituḥ satyasaṅkalpatvādyupetasya / *3,128* ābhāsasamānayogakṣemaṃ ceśvarānumānajātamityāha cātiprasaṅga iti // ... cātiprasaṅgo 'numayedṛśā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.