शिर आदेर्भवेज्जीवशिर आदौ व्यवस्थितेः इदमिति निर्देशो ऽप्रत्यक्षे ऽपि परमेश्वरशिरःप्रभृतौ लक्षणया भवेदेव । विभोः शिरआदेर्जीवशिरआदौ प्रत्यक्षे व्यवस्थितेरिति लक्षणाबीजसम्बन्धं दर्शयति । ननु मुख्यप्रयोगं परित्यज्य लाक्षणिकं प्रयुञ्जानस्य प्रयोजनं वाच्यम् । दृष्टं हि गङ्गायां घोष इत्यादौ पावितृयादिज्ञानमिति चेन्न । प्रकृते रूढलक्षणत्वादिति भावेनोक्तम् वस्त्रप्रावृत्तवदिति ॥ सप्तम्यर्थे वतिः । यथाप्रत्यक्षे ऽपि जानुनि प्रत्यक्षवस्त्रप्रावृते प्रत्यक्षवस्त्रसन्निधानादिदमिति निर्देशस्तथा प्रकृते ऽपीत्यर्थः । ननु मुख्ये बाधकाभावात्कुतो लक्षणाश्रयणमिति चेन्न । शरीरपरिग्रहे वैयर्थ्यस्य स्फुटत्वात् । *३,४२८* किञ्च सर्वमेव त आयुर्यन्तीति प्राण(अन्न)मयज्ञानान्मोक्षः श्रूयते । कदापि मरणाभावो हि सर्वमायुः । नचासौ विना मोक्षाद्युज्यते । नच शरीरपरिग्रहे तद्युज्यते । तमेवंविद्वानि(त्यादि)श्रुतिविरोधादित्याह तमिति ॥ तं विदित्वास्य मुक्तिः स्यान्नान्यज्ञानात् कथञ्चन
śira āderbhavejjīvaśira ādau vyavasthiteḥ idamiti nirdeśo 'pratyakṣe 'pi parameśvaraśiraḥprabhṛtau lakṣaṇayā bhavedeva / vibhoḥ śiraāderjīvaśiraādau pratyakṣe vyavasthiteriti lakṣaṇābījasambandhaṃ darśayati / nanu mukhyaprayogaṃ parityajya lākṣaṇikaṃ prayuñjānasya prayojanaṃ vācyam / dṛṣṭaṃ hi gaṅgāyāṃ ghoṣa ityādau pāvitṛyādijñānamiti cenna / prakṛte rūḍhalakṣaṇatvāditi bhāvenoktam vastraprāvṛttavaditi // saptamyarthe vatiḥ / yathāpratyakṣe 'pi jānuni pratyakṣavastraprāvṛte pratyakṣavastrasannidhānādidamiti nirdeśastathā prakṛte 'pītyarthaḥ / nanu mukhye bādhakābhāvātkuto lakṣaṇāśrayaṇamiti cenna / śarīraparigrahe vaiyarthyasya sphuṭatvāt / *3,428* kiñca sarvameva ta āyuryantīti prāṇa(anna)mayajñānānmokṣaḥ śrūyate / kadāpi maraṇābhāvo hi sarvamāyuḥ / nacāsau vinā mokṣādyujyate / naca śarīraparigrahe tadyujyate / tamevaṃvidvāni(tyādi)śrutivirodhādityāha tamiti // taṃ viditvāsya muktiḥ syānnānyajñānāt kathañcana
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.