भावे ऽप्यभावस्तु कर्तृकरणादिवैगुण्यनिमित्तो भवति । नहि सामग्रीवैकल्येन साध्यं व्यभिचरन् हेतुरहेतुः स्यात् । कर्त्रादिसाद्गुण्ये वा प्रबलप्रतिबन्धकसद्भावः कल्प्यते । नहि प्रतिबद्धं कार्यं अजनयत् कारणमकारणं भवति । वह्नेरपि स्फोटं प्रत्यकारणत्वप्रसङ्गात् । नचैवं सामग्रीवैगुण्यशङ्कयाः सर्वत्र सौलभ्येन सकलप्रवृत्तिविलयापातादिति । सममेतत्सकलं प्रकृते ऽपि । *१,१८३* मङ्गलाचरणस्याविघ्नपरिसमाप्त्यादिहेतुत्वस्यापि अविगीतशिष्याचारानुमितश्रुतिसिद्धत्वात् । न तावत्प्रेक्षावत्प्रवृत्तिर्विफला सम्भाविनी । नापि प्रयोजनान्तरार्था । दृष्टपरित्यागादृष्टकल्पनाप्रसङ्गात् । कार्यमारिप्सुः खलु तत्समाप्त्यादिकं कामयत इत्यनुभवसिद्धम् । नच फलान्तरानुसन्धाने प्रमाणमस्ति । नचैतेषामिमं साध्यसाधनभावप्रतीतिभ्रान्तिः । तथा सत्यविगानानुपपत्तेः । नच प्रत्यक्षादेरत्रावकाश इति श्रुतिरेव शिष्याचारमूलं कल्प्यते । नच विघ्नहेतुसद्भावानिश्चयादिदमननुष्ठेयम् । तत्सन्देहे ऽप्यनुष्ठानस्य"पाक्षिको ऽपि दोषः परिहतर्व्यःऽ; इति न्यायप्राप्तत्वात् । नच भगवतः सूत्रकारस्य विघ्ना एव न सन्तीति तत्परिहारार्थाननुष्ठानं न दोषायेति युक्तम् । शिष्यार्थमपि कर्तव्यत्वात् । यतो मङ्गलाचरणपुरःसराणि शास्त्राणि वीर्यवन्ति भवन्त्यायुष्मत्पुरुषकाणि च । अन्यथा भारतादावपि न कुर्यात् । एतेन सूत्रकृता कृतमेव मङ्गलाचरणम् । किं नाम ग्रन्थादौ न निवेशितमित्यपि निरस्तम् । ग्रन्थे निवेशनस्यापि शिष्याचारप्राप्तत्वात् । शिष्यार्थत्वाच्च । अत एवान्यत्किमपि विघ्नविघाताद्यर्थमनुष्ठितं सूत्रकारेणेति निरस्तम् । अत्रोच्यते । कर्तव्यमेव कार्यारम्भे मङ्गलाचरणम् । कृतं च भगवता सूत्रकारेण । निवेशितं च ग्रन्थादौ । यदयमोङ्काराथशब्दावादितः कृतवान् । तयोर्माङ्गलिकत्वात् । यथोक्तम् । "ॐकारश्चाथशब्दश्च द्वावेतौ ब्रह्मणः पुरा । कण्ठं भित्वा विनिर्यातौ तस्मान्माङ्गलिकावुभौऽ; इति । *१,१९२* अथशब्दो मङ्गलार्थः तत्र ताराथमूलत्वं सर्वशशस्त्रस्य चेष्यते । सर्वत्रानुगतत्वेन पृथगोङ्क्रियते ऽखिलैः
bhāve 'pyabhāvastu kartṛkaraṇādivaiguṇyanimitto bhavati / nahi sāmagrīvaikalyena sādhyaṃ vyabhicaran heturahetuḥ syāt / kartrādisādguṇye vā prabalapratibandhakasadbhāvaḥ kalpyate / nahi pratibaddhaṃ kāryaṃ ajanayat kāraṇamakāraṇaṃ bhavati / vahnerapi sphoṭaṃ pratyakāraṇatvaprasaṅgāt / nacaivaṃ sāmagrīvaiguṇyaśaṅkayāḥ sarvatra saulabhyena sakalapravṛttivilayāpātāditi / samametatsakalaṃ prakṛte 'pi / *1,183* maṅgalācaraṇasyāvighnaparisamāptyādihetutvasyāpi avigītaśiṣyācārānumitaśrutisiddhatvāt / na tāvatprekṣāvatpravṛttirviphalā sambhāvinī / nāpi prayojanāntarārthā / dṛṣṭaparityāgādṛṣṭakalpanāprasaṅgāt / kāryamāripsuḥ khalu tatsamāptyādikaṃ kāmayata ityanubhavasiddham / naca phalāntarānusandhāne pramāṇamasti / nacaiteṣāmimaṃ sādhyasādhanabhāvapratītibhrāntiḥ / tathā satyavigānānupapatteḥ / naca pratyakṣāderatrāvakāśa iti śrutireva śiṣyācāramūlaṃ kalpyate / naca vighnahetusadbhāvāniścayādidamananuṣṭheyam / tatsandehe 'pyanuṣṭhānasya"pākṣiko 'pi doṣaḥ parihatarvyaḥ'; iti nyāyaprāptatvāt / naca bhagavataḥ sūtrakārasya vighnā eva na santīti tatparihārārthānanuṣṭhānaṃ na doṣāyeti yuktam / śiṣyārthamapi kartavyatvāt / yato maṅgalācaraṇapuraḥsarāṇi śāstrāṇi vīryavanti bhavantyāyuṣmatpuruṣakāṇi ca / anyathā bhāratādāvapi na kuryāt / etena sūtrakṛtā kṛtameva maṅgalācaraṇam / kiṃ nāma granthādau na niveśitamityapi nirastam / granthe niveśanasyāpi śiṣyācāraprāptatvāt / śiṣyārthatvācca / ata evānyatkimapi vighnavighātādyarthamanuṣṭhitaṃ sūtrakāreṇeti nirastam / atrocyate / kartavyameva kāryārambhe maṅgalācaraṇam / kṛtaṃ ca bhagavatā sūtrakāreṇa / niveśitaṃ ca granthādau / yadayamoṅkārāthaśabdāvāditaḥ kṛtavān / tayormāṅgalikatvāt / yathoktam / "oṃkāraścāthaśabdaśca dvāvetau brahmaṇaḥ purā / kaṇṭhaṃ bhitvā viniryātau tasmānmāṅgalikāvubhau'; iti / *1,192* athaśabdo maṅgalārthaḥ tatra tārāthamūlatvaṃ sarvaśaśastrasya ceṣyate / sarvatrānugatatvena pṛthagoṅkriyate 'khilaiḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.