अन्येषां क्रमशो ज्ञानं मितवस्तुगतं सदा पूर्णम् अशेषार्थविषयम् । तुशब्दो ऽवधारणे, विष्णोरेवेति सम्बध्यते । स्पष्टातिस्पष्टविषयमिति । निरतिशयस्पष्टमित्यर्थः । ननु स्पष्टता नाम ज्ञानस्य विशेषविषयता । सा च पूर्णमित्यनेनैव गता । मैवम् । अपरोक्षत्वादिवत्स्पष्टताया विषयानपेक्षज्ञानधर्मत्वाङ्गीकारात् । तस्य चानुभवसिद्धत्वात् । ब्रह्मणो हिरण्यगर्भस्य । अशेषवस्तुगं परब्रह्मातिरिक्ताशेषवस्तुविषयम् । अत्राप्येवेति सम्बद्धयते । नतु सर्वार्थविषयत्वाद्युक्तविशेषणोपेतमित्यर्थः । अत्र ब्रह्मसंवेदनस्य पृथगुक्तिः कैमुत्यार्थम् । विष्णुसंवेदनोक्तिस्तु सर्वविषयत्वस्य विष्णुज्ञानलक्षणत्वेनेतरेषां तदसम्भावितमिति सूचयितुम् । मितवस्तुगतं परमेश्वरातिरिक्तकतिपयार्थविषयम् । एतेन भावमिति सूत्रं व्याख्यातं भवति । अत्र च"यावत्सेवाऽ; इत्यादिभाष्योदाहृतं वचनं प्रमाणमिति । ननु जैमिनिभगवन्मतयोरविरोध इति न युक्तम् । जैमिनिर्हि श्रुतफलाद्यतिरिक्तं फलादिकं विद्यानामस्तीति वा मन्यते नास्तीति वा । आद्ये कथमनधिकारं ब्रूयात् । द्वितीये तु कथं न विरोध इति चेन्न । भगवतः सूत्रकारस्याशेषविशेषज्ञत्वेन विशदं वचनम् । जैमिनिस्तु सामान्यवेदी फलान्तरादिकमजानन्न निराकुवर्न्यथाश्रुतमङ्गीकृत्यानधिकारमुक्तवानित्यविरोधोपपत्तेरित्याह इत्यादय इति ॥ इत्यादयो विशेषास्तु सदा विद्यापतेर्हृदि
anyeṣāṃ kramaśo jñānaṃ mitavastugataṃ sadā pūrṇam aśeṣārthaviṣayam / tuśabdo 'vadhāraṇe, viṣṇoreveti sambadhyate / spaṣṭātispaṣṭaviṣayamiti / niratiśayaspaṣṭamityarthaḥ / nanu spaṣṭatā nāma jñānasya viśeṣaviṣayatā / sā ca pūrṇamityanenaiva gatā / maivam / aparokṣatvādivatspaṣṭatāyā viṣayānapekṣajñānadharmatvāṅgīkārāt / tasya cānubhavasiddhatvāt / brahmaṇo hiraṇyagarbhasya / aśeṣavastugaṃ parabrahmātiriktāśeṣavastuviṣayam / atrāpyeveti sambaddhayate / natu sarvārthaviṣayatvādyuktaviśeṣaṇopetamityarthaḥ / atra brahmasaṃvedanasya pṛthaguktiḥ kaimutyārtham / viṣṇusaṃvedanoktistu sarvaviṣayatvasya viṣṇujñānalakṣaṇatvenetareṣāṃ tadasambhāvitamiti sūcayitum / mitavastugataṃ parameśvarātiriktakatipayārthaviṣayam / etena bhāvamiti sūtraṃ vyākhyātaṃ bhavati / atra ca"yāvatsevā'; ityādibhāṣyodāhṛtaṃ vacanaṃ pramāṇamiti / nanu jaiminibhagavanmatayoravirodha iti na yuktam / jaiminirhi śrutaphalādyatiriktaṃ phalādikaṃ vidyānāmastīti vā manyate nāstīti vā / ādye kathamanadhikāraṃ brūyāt / dvitīye tu kathaṃ na virodha iti cenna / bhagavataḥ sūtrakārasyāśeṣaviśeṣajñatvena viśadaṃ vacanam / jaiministu sāmānyavedī phalāntarādikamajānanna nirākuvarnyathāśrutamaṅgīkṛtyānadhikāramuktavānityavirodhopapatterityāha ityādaya iti // ityādayo viśeṣāstu sadā vidyāpaterhṛdi
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.