नन्वत्र सूत्रगृहीततया परेणोपात्तानां श्रुतीनामनुपपत्त्यादिकं प्रथमता वक्तव्यम् । सत्यम् । तथाप्येकजीवाज्ञानपरिकल्पितत्वे समस्तस्य, न प्रमाणमस्तीत्यनन्तरमेवोक्तम् । अस्यां च तदापाततः प्रतीयते । "अनादिमायया सुप्तो यदा जीवः प्रबुद्धयतेऽ; इत्युक्तत्वात् । अत उभयानुगुण्यादस्याः प्रथमप्राप्तिः । इत्यत्र श्लोकद्वये यदिशब्दद्वयं निवर्तेतेति लिङ्प्रयोगद्वयं च । उपलक्षणं चैतत् । विद्येतेत्यपि ग्राह्यम् । तथा केनचिदिति । सत्यतामित्युपलक्षणम् । अनादितां चेति ग्राह्यम् । आहुरित्यवगमयन्तीत्यर्थः । तथाच विश्वमिथ्यात्वपरतया व्याख्याने तदनुपपत्तिरिति शेषः । यद्यत्र प्रपञ्चमिथ्यात्वमभि(सं)धित्सितं स्यात्तदा यो ऽयं प्रपञ्चो विद्यत इव दृश्यते स निवर्तिष्यते । अज्ञानेन कल्पितो विकल्पो विनिवर्तिष्यत इति वक्तव्यम् । यद्याद्यास्तुशब्दा विगतार्था विरुद्धार्थाश्च । तत्प्रयोगे हि प्रसङ्गद्वयपरमेतद्वाक्यद्वयमिति विज्ञायते । यदि पर्वतो निरग्निको भवेत् तर्हि निर्धूमो ऽपि स्यादिति यथा । *४,५९७* प्रसङ्गस्य च विपर्यये पर्यवसानादनिवृत्त्यादिकमेव वाक्यसामर्थ्याल्लभ्यत इति परकीयमर्थमपाकुर्वतैव श्रुतितात्पर्यं सूचितम् । तत्स्पष्टीकुर्वन्विद्येतेत्यस्यार्थं तावदाह विद्येतेति ॥ ॥। विद्येतोत्पत्तिमेव च
nanvatra sūtragṛhītatayā pareṇopāttānāṃ śrutīnāmanupapattyādikaṃ prathamatā vaktavyam / satyam / tathāpyekajīvājñānaparikalpitatve samastasya, na pramāṇamastītyanantaramevoktam / asyāṃ ca tadāpātataḥ pratīyate / "anādimāyayā supto yadā jīvaḥ prabuddhayate'; ityuktatvāt / ata ubhayānuguṇyādasyāḥ prathamaprāptiḥ / ityatra ślokadvaye yadiśabdadvayaṃ nivarteteti liṅprayogadvayaṃ ca / upalakṣaṇaṃ caitat / vidyetetyapi grāhyam / tathā kenaciditi / satyatāmityupalakṣaṇam / anāditāṃ ceti grāhyam / āhurityavagamayantītyarthaḥ / tathāca viśvamithyātvaparatayā vyākhyāne tadanupapattiriti śeṣaḥ / yadyatra prapañcamithyātvamabhi(saṃ)dhitsitaṃ syāttadā yo 'yaṃ prapañco vidyata iva dṛśyate sa nivartiṣyate / ajñānena kalpito vikalpo vinivartiṣyata iti vaktavyam / yadyādyāstuśabdā vigatārthā viruddhārthāśca / tatprayoge hi prasaṅgadvayaparametadvākyadvayamiti vijñāyate / yadi parvato niragniko bhavet tarhi nirdhūmo 'pi syāditi yathā / *4,597* prasaṅgasya ca viparyaye paryavasānādanivṛttyādikameva vākyasāmarthyāllabhyata iti parakīyamarthamapākurvataiva śrutitātparyaṃ sūcitam / tatspaṣṭīkurvanvidyetetyasyārthaṃ tāvadāha vidyeteti // ... vidyetotpattimeva ca
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.