तदिति विज्ञानं परामृशति । अल्पबुद्धय इति षष्ठयर्थे चतुर्थी । "अहल्यायै जारःऽ; इति यथा । न वाक्यान्वयानुपपत्तिरिति शेषः । यथा खलु यूपाहवनीयादिवाक्यानि न निष्फले तावन्मात्रे पर्यवस्यन्ति । किन्तु ज्योतिष्योमादीतिकर्तव्यतापराणि । तथा सर्वमपि कर्मकाण्डं नाल्पास्थिरफले पर्यवस्यति, किन्तु ब्रह्मज्ञानार्थमेव । तत्प्रतिपादितस्य कर्मादेर्ब्रह्मज्ञानाथर्त्वात् । "विविदिषन्ति यज्ञेन दानेन तपसानाशकेनऽ; इत्यादिश्रुतेरिति भावः । ननु च यः कर्मकाण्डस्य ब्रह्मणि प्रतिपदसमन्वयो ऽभिहितः स युक्तो न वा । नेति पक्षे न व्युत्पादनीयः । आद्ये किमनेन वाक्यान्वयाङ्गीकारेणेत्यत उक्तम् अल्पबुद्धय इति ॥ प्रपञ्चयिष्यते चैतत् । अनेन"अन्यार्थम्ऽ; इत्यादिसूत्राणां तात्पर्यमुक्तं भवति । *४,१३३* नन्वल्पबुद्धीनामपि प्रतिपदान्वय एव ब्रह्मज्ञानहेतुर्भ(विष्यतीति)वतीति किं वाक्यान्वयेत्यत आह क इति ॥ कश्छन्दसां योगमिति श्रुतेर् ॥। "कच्छन्दसां योगमावेद धीरःऽ; इति श्रुतेर्वैदिकपदयोगवृत्तेरल्पबुद्धिभिरशक्यज्ञानत्वाद्यु(त्वेन)क्तं वाक्यान्वयव्युत्पादनमिति शेषः । नन्वेवं तर्हि योगवृत्त्या प्रतिपदसमन्वयव्युत्पादनं न कर्तव्यम् । को धीरश्छन्दसां योगं ब्रह्मणि योगवृत्तिम् आवेद न को ऽपीति निरधिकारिकत्वश्रवणात् । नहि गायमानो बधिरेषु गायतीत्यत आह योगार्थेति ॥ ॥। योगार्थतत्त्ववित् । ब्रह्मैको नैव चान्यो ऽस्ति ॥। योगस्यार्थो योगार्थः । तस्य तत्त्वं याथार्थ्यम् । चशब्दो ऽर्थद्वयसमुच्चयार्थः । अयमस्याः श्रुतेरर्थ इति शेषः । एतदुपपादयति क इति ॥ ॥। क इत्यस्यरोभयार्थतः
taditi vijñānaṃ parāmṛśati / alpabuddhaya iti ṣaṣṭhayarthe caturthī / "ahalyāyai jāraḥ'; iti yathā / na vākyānvayānupapattiriti śeṣaḥ / yathā khalu yūpāhavanīyādivākyāni na niṣphale tāvanmātre paryavasyanti / kintu jyotiṣyomādītikartavyatāparāṇi / tathā sarvamapi karmakāṇḍaṃ nālpāsthiraphale paryavasyati, kintu brahmajñānārthameva / tatpratipāditasya karmāderbrahmajñānāthartvāt / "vividiṣanti yajñena dānena tapasānāśakena'; ityādiśruteriti bhāvaḥ / nanu ca yaḥ karmakāṇḍasya brahmaṇi pratipadasamanvayo 'bhihitaḥ sa yukto na vā / neti pakṣe na vyutpādanīyaḥ / ādye kimanena vākyānvayāṅgīkāreṇetyata uktam alpabuddhaya iti // prapañcayiṣyate caitat / anena"anyārtham'; ityādisūtrāṇāṃ tātparyamuktaṃ bhavati / *4,133* nanvalpabuddhīnāmapi pratipadānvaya eva brahmajñānaheturbha(viṣyatīti)vatīti kiṃ vākyānvayetyata āha ka iti // kaśchandasāṃ yogamiti śruter ... "kacchandasāṃ yogamāveda dhīraḥ'; iti śrutervaidikapadayogavṛtteralpabuddhibhiraśakyajñānatvādyu(tvena)ktaṃ vākyānvayavyutpādanamiti śeṣaḥ / nanvevaṃ tarhi yogavṛttyā pratipadasamanvayavyutpādanaṃ na kartavyam / ko dhīraśchandasāṃ yogaṃ brahmaṇi yogavṛttim āveda na ko 'pīti niradhikārikatvaśravaṇāt / nahi gāyamāno badhireṣu gāyatītyata āha yogārtheti // ... yogārthatattvavit / brahmaiko naiva cānyo 'sti ... yogasyārtho yogārthaḥ / tasya tattvaṃ yāthārthyam / caśabdo 'rthadvayasamuccayārthaḥ / ayamasyāḥ śruterartha iti śeṣaḥ / etadupapādayati ka iti // ... ka ityasyarobhayārthataḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.