ब्रह्मणोऽर्थक्रियाकारित्वस्येति शेषः । परतस्त्वे निरूपितरूपे । प्रमा प्रमाणम् । *४,४३६* अयमत्राशयः । ब्रह्मणो जगन्निर्माणाद्यर्थक्रिया प्रतीता न वा । न चेत्कथं लक्षणत्वेनोच्यते । कस्य च मायामयत्वमङ्गीक्रियते । प्रतीतत्वे ऽपि न तावत्प्रत्यक्षानुमानाभ्याम् । तदगोचरत्वात् । अतः श्रुत्यैवेति वक्तव्यम् । तथाच कथं मायिकत्वम् । तत्किं श्रुतिप्रतीतं सर्वमेव सत्यम् । अद्धा । बाधकाभावे तु तथैव । नचैवं ब्रह्मणो ऽर्थक्रियायाः परतस्त्वे प्रमाणमस्ति यद्बाधकं भवेत् । बाधकाभावमात्रेण कथं सत्यार्थत्वमिति चेत् । प्रामाण्यस्य स्वतस्त्वादिति ब्रूमः । परतस्त्वे च प्रामाण्यस्यानवस्थापातेन न प्रमा निश्चीयेत । सन्ति"निष्फलं निष्क्रियम्ऽ; इत्यादिश्रुतयो बाधिका इति चेत् । एवं श्रुतिबलेन परस्त्वे ऽर्थक्रियायाः स्वीकृते तदभिधात्री"स इदं सर्वमसृजतऽ; इत्यादिश्रुतिर्न प्रमा स्यात् । प्रतिपादितार्थमिथ्यात्वातिरिक्तस्याप्रामाण्यस्याभावात् । किञ्चाविशेषात्"निष्कलं निष्क्रियम्ऽ; इति श्रुतिरेतच्छतिविरोधात्परतस्त्वे न प्रमेति किं न स्यात् । अन्यदुत्तरत्र वक्ष्याम इति । *४,४३९* नन्वस्त्वबाध्यमेवार्थक्रियाकारि प्रपञ्चमप्यबाध्यमङ्गीकरोमि । आत्यन्तिकाबाध्यत्वाभावे ऽपि प्राग्ब्रह्मात्मैक्यज्ञानादबाध्यत्वात् । अतस्तदन्तर्गता श्रुतिरप्यमुख्यसत्यत्वात्साधिका भविष्यतीत्यत आह अमुख्येति ॥ अमुख्यसत्यमानस्य साधकत्वे सदाऽवयोः । न हि सम्प्रतिपत्तिः स्यादतस्तिष्ठतु सा प्रमा
brahmaṇo'rthakriyākāritvasyeti śeṣaḥ / paratastve nirūpitarūpe / pramā pramāṇam / *4,436* ayamatrāśayaḥ / brahmaṇo jagannirmāṇādyarthakriyā pratītā na vā / na cetkathaṃ lakṣaṇatvenocyate / kasya ca māyāmayatvamaṅgīkriyate / pratītatve 'pi na tāvatpratyakṣānumānābhyām / tadagocaratvāt / ataḥ śrutyaiveti vaktavyam / tathāca kathaṃ māyikatvam / tatkiṃ śrutipratītaṃ sarvameva satyam / addhā / bādhakābhāve tu tathaiva / nacaivaṃ brahmaṇo 'rthakriyāyāḥ paratastve pramāṇamasti yadbādhakaṃ bhavet / bādhakābhāvamātreṇa kathaṃ satyārthatvamiti cet / prāmāṇyasya svatastvāditi brūmaḥ / paratastve ca prāmāṇyasyānavasthāpātena na pramā niścīyeta / santi"niṣphalaṃ niṣkriyam'; ityādiśrutayo bādhikā iti cet / evaṃ śrutibalena parastve 'rthakriyāyāḥ svīkṛte tadabhidhātrī"sa idaṃ sarvamasṛjata'; ityādiśrutirna pramā syāt / pratipāditārthamithyātvātiriktasyāprāmāṇyasyābhāvāt / kiñcāviśeṣāt"niṣkalaṃ niṣkriyam'; iti śrutiretacchativirodhātparatastve na prameti kiṃ na syāt / anyaduttaratra vakṣyāma iti / *4,439* nanvastvabādhyamevārthakriyākāri prapañcamapyabādhyamaṅgīkaromi / ātyantikābādhyatvābhāve 'pi prāgbrahmātmaikyajñānādabādhyatvāt / atastadantargatā śrutirapyamukhyasatyatvātsādhikā bhaviṣyatītyata āha amukhyeti // amukhyasatyamānasya sādhakatve sadā'vayoḥ / na hi sampratipattiḥ syādatastiṣṭhatu sā pramā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.