यद्भावाः तरेण महता तपसा विना वा(न)ऽलभ्यं तदपीत्यर्थः । यतित्वादिकमपीति वा । चण्डालजन्मनामपि किमु क्षत्रियादीनामिति वा । विप्रा एव ये कमर्णा चण्डालास्तेषां कथञ्चित्प्रत्यापत्तिर्वैदिकैरप्यङ्गीक्रियत इत्यतश्चण्डालजन्मनामित्युक्तम् । चण्डालेषु जन्म येषामिति वा । चण्डालसम्बन्धित्वाच्चण्डालं जन्म येषामिति वा तथोक्ताः । क्रमशो मण्डलान्तःप्रवेशेनेत्यनेनेदमुच्यते । यो यावज्जातिव्यवहितस्तस्य तावन्ति मण्डलानि पूज्यानि (कल्प्यानि) । तत्र यद्यन्मण्डलं प्रविशति तत्तज्जातीयो भवति । चरममण्डलप्रवेशे तु विप्रः सम्पद्यत इत्यन्यागमेषु प्रतिपाद्यत इति सम्बन्धः । तथा चोक्तम् "दीक्षाप्रवेशमात्रेण ब्राह्मणो भवति क्षणात् । कापालं व्रतमास्थाय यतिर्भवति मानवःऽ; ॥ इति । एतदधिकारसौलभ्यमुदाहरणम् । एवं साधनसौलभ्यमपि द्रष्टव्यम् । यथाऽहुः कापालिकाः । "मुद्रिकाषट्कतत्त्वज्ञः परमुद्राविशारदः । भगासनस्थमात्मानं ध्यात्वा निर्वाणमृच्छति । कर्णिका रुचकं चैव कुण्डलं च शिखामणिः । भस्म यज्ञोपवीतं च मुद्राषट्कं प्रचक्षते । आभिर्मुद्रितदेहस्तु न भूय इह जायते (कायभाक्)ऽ; इत्यादि । तथा कालामुखा अपि । रुद्राक्षकङ्कणं हस्ते जटा चैका च मस्तके । कपालं भस्मना स्नानं लकुटं (च कला) कलशार्चनम्ऽ; इत्यादि । *५,६९* ननु यथाधिकारसाधनयोः सौलभ्यमुक्तमेवं तद्दौर्लभ्यमपि तत्रैवोक्तमिति चेत्तर्हि न केवलं फलसंवादेन पाशुपतादीनामप्रामाण्यम् । किन्नाम परस्परविसंवादेनापीत्याह अधिकारमिति ॥ *५,७०* अधिकारं दुरापाद्यमुक्तवातिसुलभं पुनः । अशक्यं साधनं चोक्तवा सुशकं तत्फलाप्तये । उच्यते ऽतस्तदुक्तं हि व्यभिचारि फले ऽपि तु
yadbhāvāḥ tareṇa mahatā tapasā vinā vā(na)'labhyaṃ tadapītyarthaḥ / yatitvādikamapīti vā / caṇḍālajanmanāmapi kimu kṣatriyādīnāmiti vā / viprā eva ye kamarṇā caṇḍālāsteṣāṃ kathañcitpratyāpattirvaidikairapyaṅgīkriyata ityataścaṇḍālajanmanāmityuktam / caṇḍāleṣu janma yeṣāmiti vā / caṇḍālasambandhitvāccaṇḍālaṃ janma yeṣāmiti vā tathoktāḥ / kramaśo maṇḍalāntaḥpraveśenetyanenedamucyate / yo yāvajjātivyavahitastasya tāvanti maṇḍalāni pūjyāni (kalpyāni) / tatra yadyanmaṇḍalaṃ praviśati tattajjātīyo bhavati / caramamaṇḍalapraveśe tu vipraḥ sampadyata ityanyāgameṣu pratipādyata iti sambandhaḥ / tathā coktam "dīkṣāpraveśamātreṇa brāhmaṇo bhavati kṣaṇāt / kāpālaṃ vratamāsthāya yatirbhavati mānavaḥ'; // iti / etadadhikārasaulabhyamudāharaṇam / evaṃ sādhanasaulabhyamapi draṣṭavyam / yathā'huḥ kāpālikāḥ / "mudrikāṣaṭkatattvajñaḥ paramudrāviśāradaḥ / bhagāsanasthamātmānaṃ dhyātvā nirvāṇamṛcchati / karṇikā rucakaṃ caiva kuṇḍalaṃ ca śikhāmaṇiḥ / bhasma yajñopavītaṃ ca mudrāṣaṭkaṃ pracakṣate / ābhirmudritadehastu na bhūya iha jāyate (kāyabhāk)'; ityādi / tathā kālāmukhā api / rudrākṣakaṅkaṇaṃ haste jaṭā caikā ca mastake / kapālaṃ bhasmanā snānaṃ lakuṭaṃ (ca kalā) kalaśārcanam'; ityādi / *5,69* nanu yathādhikārasādhanayoḥ saulabhyamuktamevaṃ taddaurlabhyamapi tatraivoktamiti cettarhi na kevalaṃ phalasaṃvādena pāśupatādīnāmaprāmāṇyam / kinnāma parasparavisaṃvādenāpītyāha adhikāramiti // *5,70* adhikāraṃ durāpādyamuktavātisulabhaṃ punaḥ / aśakyaṃ sādhanaṃ coktavā suśakaṃ tatphalāptaye / ucyate 'tastaduktaṃ hi vyabhicāri phale 'pi tu
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.