यदि स्मृतिरप्रमाणं स्यात्तदा पूर्वानुभूते किं मानमिति प्रश्नो निरुत्तरः स्यात् । स्मृतिव्यतिरिक्तस्य तत्प्रमाणस्याभावात् । तथाच साक्ष्यादिलोकव्यवहारो लुप्येत । स्मृतिरेव प्रमाणं किन्तु लिङ्गतयेति चेन्न । तथानुभवाभावात् । अन्यथा साक्षात्कारेण कार्येण कर्मकारकतया घटा(द्य)नुमानमित्यपि स्यात् । चतुर्थं प्रत्याह पूर्वेति ॥ स्मृतिरित्येव हि वक्तव्यम् । वचनाच्चानुभवो ऽनुमीयत इति लोकव्यवहार एवात्र प्रमाणमित्यर्थः । *५,५५२* ननु यदि स्मृतिः प्रमा स्यात्तदा तत्कारणस्य संस्कारस्यानुप्रमाणत्वं प्रसज्येत । तथाचानुप्रमाणत्रित्वं भज्येत । नहि संस्कारः प्रत्यक्षादिष्वन्तर्भवति । अनिन्द्रियसन्निकर्षत्वादज्ञातकरणत्वाच्चेति पञ्चममपाकरोति मानसमिति ॥ मानसं तद्धि विज्ञानं ॥। हि यस्मात्तत्स्मरणं मानसं मनःप्रत्यक्षजं न संस्कारकरणकं ततो नोक्तदोष इति शेषः । असाक्षात्काररूपत्वान्न प्रत्यक्षफलत्वमित्यत उक्तम् विज्ञानमिति ॥ साक्षात्कार इत्यर्थः । स्मरणस्य मानसत्वं साक्षात्कारत्वं च कुत इत्यत आह तच्चेति ॥ ॥। तच्च साक्षिप्रमाणकम्
yadi smṛtirapramāṇaṃ syāttadā pūrvānubhūte kiṃ mānamiti praśno niruttaraḥ syāt / smṛtivyatiriktasya tatpramāṇasyābhāvāt / tathāca sākṣyādilokavyavahāro lupyeta / smṛtireva pramāṇaṃ kintu liṅgatayeti cenna / tathānubhavābhāvāt / anyathā sākṣātkāreṇa kāryeṇa karmakārakatayā ghaṭā(dya)numānamityapi syāt / caturthaṃ pratyāha pūrveti // smṛtirityeva hi vaktavyam / vacanāccānubhavo 'numīyata iti lokavyavahāra evātra pramāṇamityarthaḥ / *5,552* nanu yadi smṛtiḥ pramā syāttadā tatkāraṇasya saṃskārasyānupramāṇatvaṃ prasajyeta / tathācānupramāṇatritvaṃ bhajyeta / nahi saṃskāraḥ pratyakṣādiṣvantarbhavati / anindriyasannikarṣatvādajñātakaraṇatvācceti pañcamamapākaroti mānasamiti // mānasaṃ taddhi vijñānaṃ ... hi yasmāttatsmaraṇaṃ mānasaṃ manaḥpratyakṣajaṃ na saṃskārakaraṇakaṃ tato noktadoṣa iti śeṣaḥ / asākṣātkārarūpatvānna pratyakṣaphalatvamityata uktam vijñānamiti // sākṣātkāra ityarthaḥ / smaraṇasya mānasatvaṃ sākṣātkāratvaṃ ca kuta ityata āha tacceti // ... tacca sākṣipramāṇakam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.