अनिर्वाच्यवस्त्वङ्गीकारे वैशेषिकादिरपि मायावादी भवेदित्यर्थः । ननु प्रकारभेदेनापि विरोधशशन्तिर्भव(विष्य)ति । यथा तत्रैव तदैव नीलपटसद्भावे ऽपि पीतपटाभावः । तथा समवाये ऽप्यौपाधिको भेदो न स्वाभाविकमभेदं विरुणद्धीत्यत आह उपाधीति ॥ उपाधिजन्यं तद्गम्यमिति वौपाधिकं भवेत् उपाधिशब्दात्तृतीयासमर्थाज्जन्यगम्ययोः शेषिके ठकि कृते सति औपाधिकमिति भवति । ततः किमित्यत आह-उभयत्रेति ॥ उभयत्राप्यनन्ताः स्युः समवाया इतस्ततः एवं सति समवायभेदस्यौपाधिकत्वं नामोपाधिजन्यत्वं वोपाधिगम्यत्वं वा वक्तव्यम् । तथाच पक्षद्वये ऽप्यनन्ताः समवायाः स्युः । तत्कथमित्यत आह इतस्तत इति ॥ सर्वदेशकालगतानामवयवावयव्याद्युपाधीनामनन्तत्वादिति शेषः । उपाधीनामनन्तत्वे ऽपि समवायानन्त्यं कुत इत्यत आह भिन्नत्वमिति ॥ भिन्नत्वं चैव तेष्वस्ति ॥। चो यस्मादित्यर्थे । नह्यौपाधिको भेदो नामोपाधीनामेव भेदः । तथा सति समवायस्येति न स्यात् । उक्तदोषपरिहारश्च न भवेत् । किन्तु तेषु समवायेष्वेवोपाधिजन्यं तदवगम्यं वा भिन्नत्वमस्ति । भेदहेतवश्चोपाधयो ऽनन्ता इति कथं न समवायानन्त्यम् । तथाप्यौपाधिकमेव तदानन्त्यमित्युक्तस्य किमायातमित्यत आह क इति ॥ *८,८३* ॥। को विशेष उपाधिगे
anirvācyavastvaṅgīkāre vaiśeṣikādirapi māyāvādī bhavedityarthaḥ / nanu prakārabhedenāpi virodhaśaśantirbhava(viṣya)ti / yathā tatraiva tadaiva nīlapaṭasadbhāve 'pi pītapaṭābhāvaḥ / tathā samavāye 'pyaupādhiko bhedo na svābhāvikamabhedaṃ viruṇaddhītyata āha upādhīti // upādhijanyaṃ tadgamyamiti vaupādhikaṃ bhavet upādhiśabdāttṛtīyāsamarthājjanyagamyayoḥ śeṣike ṭhaki kṛte sati aupādhikamiti bhavati / tataḥ kimityata āha-ubhayatreti // ubhayatrāpyanantāḥ syuḥ samavāyā itastataḥ evaṃ sati samavāyabhedasyaupādhikatvaṃ nāmopādhijanyatvaṃ vopādhigamyatvaṃ vā vaktavyam / tathāca pakṣadvaye 'pyanantāḥ samavāyāḥ syuḥ / tatkathamityata āha itastata iti // sarvadeśakālagatānāmavayavāvayavyādyupādhīnāmanantatvāditi śeṣaḥ / upādhīnāmanantatve 'pi samavāyānantyaṃ kuta ityata āha bhinnatvamiti // bhinnatvaṃ caiva teṣvasti ... co yasmādityarthe / nahyaupādhiko bhedo nāmopādhīnāmeva bhedaḥ / tathā sati samavāyasyeti na syāt / uktadoṣaparihāraśca na bhavet / kintu teṣu samavāyeṣvevopādhijanyaṃ tadavagamyaṃ vā bhinnatvamasti / bhedahetavaścopādhayo 'nantā iti kathaṃ na samavāyānantyam / tathāpyaupādhikameva tadānantyamityuktasya kimāyātamityata āha ka iti // *8,83* ... ko viśeṣa upādhige
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.