क्वचिदित्यनुवर्तते । यो भावः स एव क्वचिदभावो भवति । यश्चाभावः स एव क्वचिद्भावो भवतीत्येतदुभयं प्रसिद्धमेवेत्यर्थः । वाक्यार्थद्वयप्रसिद्धिद्योतनार्थं हिशब्दद्वयम् । तत्कथमित्यत आह अभावस्य चेति ॥ अभावस्य च धर्माः स्युर्भावास्तेषां च ते ऽखिलाः अस्ति तावदिदं यदभावस्यापि भावा धर्माः स्युस्तथा तेषां च भावानां च ते ऽभावा धर्माः स्युरिति । अखिला इति बहुत्वोपलक्षणम् । एतदपि नाङ्गीकरोमीत्यत आह प्रत्यक्षेति ॥ प्रत्यक्षमानतः सर्वमेतन्नो वारणक्षमम् प्रत्यक्षग्रहणमुपलक्षणार्थम् । यस्मादभावस्यापि भावा धर्माः सन्ति भावस्य चाभावा इत्येतत्सर्वं प्रत्यक्षादिप्रमाणतः सिद्धम् । अतो न वारयितुं शक्यम् । *८,९७* अस्त्वभावभावयोर्भावाभावधर्मवत्त्वम् । तथापि भावस्याभावत्वमभावस्य च भावत्वं क्वचिदस्तीत्यत्र किमायातमित्यत आह सर्व इति ॥ *८,९८* सर्वे भावा अभावाश्च पदार्थास्तेन सर्वदा
kvacidityanuvartate / yo bhāvaḥ sa eva kvacidabhāvo bhavati / yaścābhāvaḥ sa eva kvacidbhāvo bhavatītyetadubhayaṃ prasiddhamevetyarthaḥ / vākyārthadvayaprasiddhidyotanārthaṃ hiśabdadvayam / tatkathamityata āha abhāvasya ceti // abhāvasya ca dharmāḥ syurbhāvāsteṣāṃ ca te 'khilāḥ asti tāvadidaṃ yadabhāvasyāpi bhāvā dharmāḥ syustathā teṣāṃ ca bhāvānāṃ ca te 'bhāvā dharmāḥ syuriti / akhilā iti bahutvopalakṣaṇam / etadapi nāṅgīkaromītyata āha pratyakṣeti // pratyakṣamānataḥ sarvametanno vāraṇakṣamam pratyakṣagrahaṇamupalakṣaṇārtham / yasmādabhāvasyāpi bhāvā dharmāḥ santi bhāvasya cābhāvā ityetatsarvaṃ pratyakṣādipramāṇataḥ siddham / ato na vārayituṃ śakyam / *8,97* astvabhāvabhāvayorbhāvābhāvadharmavattvam / tathāpi bhāvasyābhāvatvamabhāvasya ca bhāvatvaṃ kvacidastītyatra kimāyātamityata āha sarva iti // *8,98* sarve bhāvā abhāvāśca padārthāstena sarvadā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.