यद्यप्यस्मन्मते हरेरिच्छा सदातना । प्रकृत्याद्युपलक्षणमेतत् । तथापि विशेषकाल एवैतस्य महदादेः सृष्टयादि भवतीति योजना । अस्माभिः काले स्वभावत एव भेदो ऽभ्युपगम्यते । तथा च कालविशेषस्यैव सृष्टिं संहारं च कारणत्वात्तद्भावाभावाभ्यां सत्स्वपीतरकारणेषु सृष्टयादिसमयनियमो युज्यत इति भावः । ननु कालविशेष इति वाच्यम् । मैवम् । विशिष्टत इति विशेषः, स चासौ कालश्चेति विग्रहग्रहणात् । ननु सदातनीति भवितव्यम् । मैवम् । नायं ट्युट्युलोरन्यरतः प्रत्ययः । किन्तु भ(भा)वार्थे तनप्रत्ययो ऽयम् । अथवा तनेति तनोते रूपमेतत् । *८,१४९* ननु ते कालभेदा यदि नित्यास्तदा स प्रसङ्गस्तदवस्थः । व्यर्थश्च कालभेदाभ्युपगमः । अनित्यत्वे तत्कारणं वाच्यमिति चेत् । सत्यम् । उपादानं तु प्रकृतिरेव । निमित्तमाह विशेषाश्चेति ॥ *८,१५०* विशेषाश्चैव कालस्य हरेरिच्छावशाः सदा न केवलं महदादि किन्तु कालस्य विशेषाश्च क्षणलवादयः । एवशब्दस्य हरेरेवेति सम्बन्धः । सदेत्यनेन न युगपत्सर्वक्षणसृष्टिर्येन तेषामपि क्षणिकत्वं स्यात् । किन्तु निरन्तरप्रवाहतयेत्युक्तं भवति । *८,१५२* ननु कालविशेषाणां परमेश्वराज्जन्म कुतः प्रमाणात्सिद्धमित्यत आह सर्व इति ॥ सर्वे निमेषा इति हि श्रुतिरेवाह सादरम्
yadyapyasmanmate harericchā sadātanā / prakṛtyādyupalakṣaṇametat / tathāpi viśeṣakāla evaitasya mahadādeḥ sṛṣṭayādi bhavatīti yojanā / asmābhiḥ kāle svabhāvata eva bhedo 'bhyupagamyate / tathā ca kālaviśeṣasyaiva sṛṣṭiṃ saṃhāraṃ ca kāraṇatvāttadbhāvābhāvābhyāṃ satsvapītarakāraṇeṣu sṛṣṭayādisamayaniyamo yujyata iti bhāvaḥ / nanu kālaviśeṣa iti vācyam / maivam / viśiṣṭata iti viśeṣaḥ, sa cāsau kālaśceti vigrahagrahaṇāt / nanu sadātanīti bhavitavyam / maivam / nāyaṃ ṭyuṭyuloranyarataḥ pratyayaḥ / kintu bha(bhā)vārthe tanapratyayo 'yam / athavā taneti tanote rūpametat / *8,149* nanu te kālabhedā yadi nityāstadā sa prasaṅgastadavasthaḥ / vyarthaśca kālabhedābhyupagamaḥ / anityatve tatkāraṇaṃ vācyamiti cet / satyam / upādānaṃ tu prakṛtireva / nimittamāha viśeṣāśceti // *8,150* viśeṣāścaiva kālasya harericchāvaśāḥ sadā na kevalaṃ mahadādi kintu kālasya viśeṣāśca kṣaṇalavādayaḥ / evaśabdasya harereveti sambandhaḥ / sadetyanena na yugapatsarvakṣaṇasṛṣṭiryena teṣāmapi kṣaṇikatvaṃ syāt / kintu nirantarapravāhatayetyuktaṃ bhavati / *8,152* nanu kālaviśeṣāṇāṃ parameśvarājjanma kutaḥ pramāṇātsiddhamityata āha sarva iti // sarve nimeṣā iti hi śrutirevāha sādaram
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.