सदृशकार्यजनकत्वनियमादित्यर्थः । संयोगिरूपे ग्राह्यग्राहकरूपे ये अर्थेन्द्रिये तयोः कार्ययोः कारणता संयोगिरूपकारणता । अर्थेन्द्रिययोः संयोगिरूपकारणता (अर्थेन्द्रियसंयोगिरूपकारणता । ) सा नैवोपपद्यते । कुतः । हि यस्मात्कारणस्यात्मनो नैव तज्ज्ञानतास्तीति योजना । इदमुक्तं भवति । कारणं हि सदृशकार्यजननस्वभावं (वा) स्यात्, विसदृशकार्यजननस्वभावं वा, उभयस्वभावं वा, अनुभय(जनन)स्वभावं वा । *८,१८६फ़्।* तत्र यत्राद्यः कल्पो ऽङ्गीक्रियते तदेन्द्रियानालम्बनेभ्यो विरलपरमाणुभ्यस्तथाभूता एव परमाणवो जायेरन् । न पुनः कदाचिदिन्द्रियालम्बनभूता मिलिताः । इन्द्रियेभ्यश्चार्थानधिपतिभ्यस्तथाविधान्येवेन्द्रियाण्युत्पद्येरन् । न जात्वर्थाधिपतीन्द्रियाणि । आत्मानश्चासमुदायज्ञानात्तादृश एवात्मा जायेत । न कदाचित्तज्ज्ञानवान् । अन्यथा कारणपरमाण्वादीनामपीन्द्रियालम्बनत्वादिकमभ्युपगन्तव्यं स्यात् । इतरथा सदृशकार्यजननस्वभावभङ्गापत्तेः । उभयथा समुदायवेदनस्य कादाचित्कत्वं नोपपद्यत इति । *८,१८८* द्वितीयमाशङ्कते विशेषेति ॥ विशषषकार्यजनकं यदि कारणमिष्यते तथाचेन्द्रियानालम्बनविलपरमाण्वादिभ्यस्तदालम्बनमिलितपरमाण्वादिजनिरुपपद्यत इति भावः । निराकरोति कुत इति ॥ कुतः समानरूपत्वं कार्याणामपि सर्वशः
sadṛśakāryajanakatvaniyamādityarthaḥ / saṃyogirūpe grāhyagrāhakarūpe ye arthendriye tayoḥ kāryayoḥ kāraṇatā saṃyogirūpakāraṇatā / arthendriyayoḥ saṃyogirūpakāraṇatā (arthendriyasaṃyogirūpakāraṇatā / ) sā naivopapadyate / kutaḥ / hi yasmātkāraṇasyātmano naiva tajjñānatāstīti yojanā / idamuktaṃ bhavati / kāraṇaṃ hi sadṛśakāryajananasvabhāvaṃ (vā) syāt, visadṛśakāryajananasvabhāvaṃ vā, ubhayasvabhāvaṃ vā, anubhaya(janana)svabhāvaṃ vā / *8,186f.* tatra yatrādyaḥ kalpo 'ṅgīkriyate tadendriyānālambanebhyo viralaparamāṇubhyastathābhūtā eva paramāṇavo jāyeran / na punaḥ kadācidindriyālambanabhūtā militāḥ / indriyebhyaścārthānadhipatibhyastathāvidhānyevendriyāṇyutpadyeran / na jātvarthādhipatīndriyāṇi / ātmānaścāsamudāyajñānāttādṛśa evātmā jāyeta / na kadācittajjñānavān / anyathā kāraṇaparamāṇvādīnāmapīndriyālambanatvādikamabhyupagantavyaṃ syāt / itarathā sadṛśakāryajananasvabhāvabhaṅgāpatteḥ / ubhayathā samudāyavedanasya kādācitkatvaṃ nopapadyata iti / *8,188* dvitīyamāśaṅkate viśeṣeti // viśaṣaṣakāryajanakaṃ yadi kāraṇamiṣyate tathācendriyānālambanavilaparamāṇvādibhyastadālambanamilitaparamāṇvādijanirupapadyata iti bhāvaḥ / nirākaroti kuta iti // kutaḥ samānarūpatvaṃ kāryāṇāmapi sarvaśaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.