तस्यैव कारणस्य विशेषापादकं कुत इत्यपरं वाक्यम् । तथाहि । विशेषापवादकमप्यदृष्टं किं विवक्षितस्यैव कारणस्य विशेषमापादयति, कारणमात्रस्य वा । नाद्यः । नियामकयोः कारणज्ञापकयोरभावादिति । येभ्य इन्द्रियानालमबनविरलपरमाणुभ्यस्तदालम्बनमिलितपरमाणूत्पत्तिराशास्यते । यतश्चार्थानधिपतेरिन्द्रियादर्थाधिपतीन्द्रियस्य । यस्माच्च समुदायज्ञानरहितादात्मनस्तद्वदात्मोत्पादः । तदिदं तस्यैवेत्युच्यते । *८,१९५* उभय(त्रापि द्वि)त्र द्वितीयौ कल्पौ दूषयति यस्येति ॥ यस्य कस्यापि यत्किञ्चिद् विशेषमुपपादयेत् *८,१९६* अथ मतम् । सर्वमिदं स्वव्याहतम् । तथाहि । तन्तवो यदि सदृशकार्यजननस्वभावास्तदा तन्त्वन्तरमेव जनयेयुर्न तु पटम् । यदि च विसदृशकार्यजननस्वभावास्तदा न तेभ्यः पार्थिवपटस्योत्पत्तिः स्यात् । किन्तु पाथसीयं किमपि जायेत । उभयस्वभावत्वं तु विरुद्धम् । अनुभयस्वभावत्वे पटस्याप्यनुत्पत्तिः । सहकारिवशाद्वयवस्थाङ्गीकारे सहकारिष्वपीदं समानम् । अथोच्येत । अस्ति(स्तु)तावत्तन्तुपटयोः कार्यकारणभावः । प्रमितस्यापन्हवानर्हत्वात् । स च यथा यथोपपद्यते तथा तथा कल्पयिष्यत इति । सममेतत्समापीत्यत आह कार्यं चेति ॥ कार्यं च कारणं चैव यत्किञ्चिद् यस्य कस्यचित्
tasyaiva kāraṇasya viśeṣāpādakaṃ kuta ityaparaṃ vākyam / tathāhi / viśeṣāpavādakamapyadṛṣṭaṃ kiṃ vivakṣitasyaiva kāraṇasya viśeṣamāpādayati, kāraṇamātrasya vā / nādyaḥ / niyāmakayoḥ kāraṇajñāpakayorabhāvāditi / yebhya indriyānālamabanaviralaparamāṇubhyastadālambanamilitaparamāṇūtpattirāśāsyate / yataścārthānadhipaterindriyādarthādhipatīndriyasya / yasmācca samudāyajñānarahitādātmanastadvadātmotpādaḥ / tadidaṃ tasyaivetyucyate / *8,195* ubhaya(trāpi dvi)tra dvitīyau kalpau dūṣayati yasyeti // yasya kasyāpi yatkiñcid viśeṣamupapādayet *8,196* atha matam / sarvamidaṃ svavyāhatam / tathāhi / tantavo yadi sadṛśakāryajananasvabhāvāstadā tantvantarameva janayeyurna tu paṭam / yadi ca visadṛśakāryajananasvabhāvāstadā na tebhyaḥ pārthivapaṭasyotpattiḥ syāt / kintu pāthasīyaṃ kimapi jāyeta / ubhayasvabhāvatvaṃ tu viruddham / anubhayasvabhāvatve paṭasyāpyanutpattiḥ / sahakārivaśādvayavasthāṅgīkāre sahakāriṣvapīdaṃ samānam / athocyeta / asti(stu)tāvattantupaṭayoḥ kāryakāraṇabhāvaḥ / pramitasyāpanhavānarhatvāt / sa ca yathā yathopapadyate tathā tathā kalpayiṣyata iti / samametatsamāpītyata āha kāryaṃ ceti // kāryaṃ ca kāraṇaṃ caiva yatkiñcid yasya kasyacit
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.