एतेन किमिकप्रतीतिविरोधः उत सर्वप्रतीतिविरोधः । नाद्यो व्यभिचारात् । न द्वितीयः । असिद्धेरित्यपि परास्तम् । कदापि कस्यचिदपि तथा व्यवहाराभावेन विपरीतव्यवहारेण च सर्वप्रतीतिसिद्धेरिति । अतो वस्तुप्रतीतावेव भेदस्य स्फुरणात्तत्स्वरूपत्वमेवेति । *८,३१८* नन्वेवं भेदस्य वस्तुस्वरूपत्वेन तत्प्रतीतिभेदाभावादितरेतरसापेक्षत्वस्य सुतरामभावान्नान्योन्याश्रयत्वमित्युक्तम् । तत्र किं भेदो धर्मिणः स्वरूपम्, उत प्रतियोगिनो ऽपि । न तावद्द्वितीयः । एकस्यैव भेदस्योभयस्वरूपत्वे ऽद्वैतप्रसङ्गात् । आद्ये तु यद्यपि धर्मिज्ञानभेदज्ञानयोर्नान्योन्याश्रयत्वम् । तथापि प्रतियोगिज्ञानापेक्षयान्योन्याश्रयत्वं कथं परिहरणीयम् । मैवम् । भेदस्य स्वरूपतो ज्ञाने प्रतियोगिविशेषज्ञानानपेक्षणात् । प्रतियोगिस्वरूपज्ञाने चैतद्भेदज्ञानानपेक्षणात् । अस्तु तर्हि विशेषज्ञाने ऽन्योन्याश्रयत्वम् । तद्धि घटात्पटो भिन्न इत्युत्पद्यते । तत्र धमिर्णो भेदेन प्रतिपन्नस्य वा प्रतियोगिता, अन्यथा वा । नतावद्द्वितीयः । स्वतो ऽपि भेदप्रतीत्यापत्तेः । आद्ये प्रतियोगिस्वरूपभेदप्रतीतौ धर्मिणः प्रतियोगितायां स एव न्यायः । तथाच पटाद्घटस्य भेदप्रतीतौ घटात्पटस्य भेदप्रतीतिरित्यन्योन्याश्रयत्वमिति । मैवम् । वस्तुतो ऽन्योन्यप्रतियोगिकयोर्घटपटस्वरूपभेदयोः प्रतीतयोः सतोरसति सादृश्यादौ प्रतिबन्धके ऽन्योन्यप्रतियोगिकतया विशिष्टभेदप्रतीतौ बाधकाभावादिति । *८,३२१* एवं स्वमतेन भेदप्रतीतावन्योन्याश्रयत्वं परिहृत्य भिन्नभेदवादिनां परिहारमाह धर्मित्वेति ॥ धर्मित्वप्रतियोगित्वतद्भेदा युगपद् यदि । विशेषणं विशेष्यं च तद्भावश्चैव गृह्यते
etena kimikapratītivirodhaḥ uta sarvapratītivirodhaḥ / nādyo vyabhicārāt / na dvitīyaḥ / asiddherityapi parāstam / kadāpi kasyacidapi tathā vyavahārābhāvena viparītavyavahāreṇa ca sarvapratītisiddheriti / ato vastupratītāveva bhedasya sphuraṇāttatsvarūpatvameveti / *8,318* nanvevaṃ bhedasya vastusvarūpatvena tatpratītibhedābhāvāditaretarasāpekṣatvasya sutarāmabhāvānnānyonyāśrayatvamityuktam / tatra kiṃ bhedo dharmiṇaḥ svarūpam, uta pratiyogino 'pi / na tāvaddvitīyaḥ / ekasyaiva bhedasyobhayasvarūpatve 'dvaitaprasaṅgāt / ādye tu yadyapi dharmijñānabhedajñānayornānyonyāśrayatvam / tathāpi pratiyogijñānāpekṣayānyonyāśrayatvaṃ kathaṃ pariharaṇīyam / maivam / bhedasya svarūpato jñāne pratiyogiviśeṣajñānānapekṣaṇāt / pratiyogisvarūpajñāne caitadbhedajñānānapekṣaṇāt / astu tarhi viśeṣajñāne 'nyonyāśrayatvam / taddhi ghaṭātpaṭo bhinna ityutpadyate / tatra dhamirṇo bhedena pratipannasya vā pratiyogitā, anyathā vā / natāvaddvitīyaḥ / svato 'pi bhedapratītyāpatteḥ / ādye pratiyogisvarūpabhedapratītau dharmiṇaḥ pratiyogitāyāṃ sa eva nyāyaḥ / tathāca paṭādghaṭasya bhedapratītau ghaṭātpaṭasya bhedapratītirityanyonyāśrayatvamiti / maivam / vastuto 'nyonyapratiyogikayorghaṭapaṭasvarūpabhedayoḥ pratītayoḥ satorasati sādṛśyādau pratibandhake 'nyonyapratiyogikatayā viśiṣṭabhedapratītau bādhakābhāvāditi / *8,321* evaṃ svamatena bhedapratītāvanyonyāśrayatvaṃ parihṛtya bhinnabhedavādināṃ parihāramāha dharmitveti // dharmitvapratiyogitvatadbhedā yugapad yadi / viśeṣaṇaṃ viśeṣyaṃ ca tadbhāvaścaiva gṛhyate
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.