अपिशब्दः प्रमेयान्तरनिराकरणसमुच्चयार्थः । चशब्दः परिमाणपर्यायेण सह समुच्चये । या एषा नित्योर्ध्वगतिर्मुक्तिरिति जैनैः कथ्यते सा च कथमात्मनो विकृतिर्नो भवेत् । भेवेदेव । तत्कथम् । अलोकाकाशमाप्तस्य । प्राक् लोकाकाशस्थो ह्ययमात्मा निरन्तरोर्ध्वगत्यालोकाकाशमाप्नोति । तथाचान्यथाभावादात्मनो ऽनित्यत्वापत्तिरिति भावः । अनेनान्त्या (या)अवस्थितिः सन्ततोर्ध्वगतिलक्षणा । ततश्चात्मनो ऽनित्यत्वापत्तिरिति सूत्रखण्डस्यार्थ उक्तो भवति । नन्वन्यथाभावमात्रमनित्यत्वस्य प्रयोजकमिति न तावद्भवदीयः पक्ष इत्युक्तम् । नापि मदीयः पक्षः । तत्कथं प्रदेशविशेषसंयोगमात्ररूपान्यथात्वेन मुक्तात्मनो ऽनित्यत्वप्रसञ्जनमित्यतो जैनपक्षो ऽयमिति समर्थयितुं तावत्पृच्छति कीदृशश्चेति ॥ *८,३८७* कीदृशश्चान्यथाभावो नाशहेतुतयेष्यते क्षपणकेन हि क्षित्यादेः सर्वस्य नित्यत्वाद्यनेकान्तं समर्थयमानेन द्रव्यपर्यायाभ्यां नित्यत्वमनित्यत्वं चेत्युक्तम् । द्रव्याकारस्य कदाप्यनपायान्नित्यत्वम् । पर्यायो ऽन्यथाभावः तस्मादनित्यत्वमिति । तत्र वक्तव्यम् । कीदृशो ऽत्रान्यथाभावो नाशं प्रति हेतुतयेष्यते । किं संस्थानादिलक्षणापगमरूपो वा, सधारणो वेति भावः । आद्यं शङ्कते संस्थानेति ॥ संस्थानापगमश्चेत् ॥। संस्थानग्रहणं लक्षणोपलक्षणम् । नाशहेतुतयेष्यत इति सम्बन्धः । प्रतिषेधति स नेति ॥ ॥। स नहि भूसागरादिषु
apiśabdaḥ prameyāntaranirākaraṇasamuccayārthaḥ / caśabdaḥ parimāṇaparyāyeṇa saha samuccaye / yā eṣā nityordhvagatirmuktiriti jainaiḥ kathyate sā ca kathamātmano vikṛtirno bhavet / bhevedeva / tatkatham / alokākāśamāptasya / prāk lokākāśastho hyayamātmā nirantarordhvagatyālokākāśamāpnoti / tathācānyathābhāvādātmano 'nityatvāpattiriti bhāvaḥ / anenāntyā (yā)avasthitiḥ santatordhvagatilakṣaṇā / tataścātmano 'nityatvāpattiriti sūtrakhaṇḍasyārtha ukto bhavati / nanvanyathābhāvamātramanityatvasya prayojakamiti na tāvadbhavadīyaḥ pakṣa ityuktam / nāpi madīyaḥ pakṣaḥ / tatkathaṃ pradeśaviśeṣasaṃyogamātrarūpānyathātvena muktātmano 'nityatvaprasañjanamityato jainapakṣo 'yamiti samarthayituṃ tāvatpṛcchati kīdṛśaśceti // *8,387* kīdṛśaścānyathābhāvo nāśahetutayeṣyate kṣapaṇakena hi kṣityādeḥ sarvasya nityatvādyanekāntaṃ samarthayamānena dravyaparyāyābhyāṃ nityatvamanityatvaṃ cetyuktam / dravyākārasya kadāpyanapāyānnityatvam / paryāyo 'nyathābhāvaḥ tasmādanityatvamiti / tatra vaktavyam / kīdṛśo 'trānyathābhāvo nāśaṃ prati hetutayeṣyate / kiṃ saṃsthānādilakṣaṇāpagamarūpo vā, sadhāraṇo veti bhāvaḥ / ādyaṃ śaṅkate saṃsthāneti // saṃsthānāpagamaścet ... saṃsthānagrahaṇaṃ lakṣaṇopalakṣaṇam / nāśahetutayeṣyata iti sambandhaḥ / pratiṣedhati sa neti // ... sa nahi bhūsāgarādiṣu
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.