मनो ऽभिमानिनः कामस्यैवं ॥। शेषादयो ऽपि (हि) भगवदंशत्वाद्धरित्वेनोच्यते । तद्व्युदासाय साक्षादित्युक्तम् । साक्षाद्धरेरेव सङ्कर्षणादिनाम्ना व्यूह उक्त इत्यन्वयः । नन्वत्रोक्तं तदप्रतिषेधो हरेरुत्पत्त्यभावादित्यत उक्तं व्यूहो विभाग एवोक्तो न तूत्पत्तिरिति । यदप्युक्तं किमेते ऽन्योन्यं भिन्ना उत नेति । तस्योत्तरं हरेः एकस्यैवेति । नन्वेवं तर्हि निरतिशयत्वात्कथं स्वस्मादेव स्वस्य विभाग इत्यत उक्तम् नित्येति ॥ किन्नाम दुर्विभाव्यं भगवति यत्प्रमितमित्यर्थः । यदप्युक्तं नैवेते भगवद्व्यूहाश्चतुःसङ्खयामेव परिनिष्ठिताः अनन्तत्वादिति । तत्रोत्तरं क्वचिदिति । कालविशेषे प्रयोजनविशेषे चेत्यर्थः । अनभिज्ञो भ(ग)वान्भागवतसम्प्रदायस्य । आदिकाले हि भगवान्नारायणो निजमुक्तिपदप्रदानाद्यर्थं वासुदेवादिचतुर्व्यूहो बभूव । ततः कालान्तरे प्रयोजनान्तरार्थं दशद्वादशादिव्यूहो जातः । सेयं शुद्धसृष्टिरिति पाञ्चरात्रिकैरभिधीयते । तदपेक्षया चतुर्व्यूहवर्णनं कथं नामानुपपन्नमिति । एवमधिकारिविशेषाराधनार्थमियमुक्तिर्युक्तैव । यथोक्तम् "एकमूर्तिश्चतुर्मूतिरथवा पञ्चमूर्तिकः । द्वादशादिप्रभेदो वा पूज्यते सज्जनैर्हरिःऽ; इति । *८,४६३* अर्थान्तरकथनस्य प्रयोजनमाह अन्यथेति ॥ ॥। ऽन्यथानूद्य कथं दुष्टत्वमुच्यते
mano 'bhimāninaḥ kāmasyaivaṃ ... śeṣādayo 'pi (hi) bhagavadaṃśatvāddharitvenocyate / tadvyudāsāya sākṣādityuktam / sākṣāddharereva saṅkarṣaṇādināmnā vyūha ukta ityanvayaḥ / nanvatroktaṃ tadapratiṣedho harerutpattyabhāvādityata uktaṃ vyūho vibhāga evokto na tūtpattiriti / yadapyuktaṃ kimete 'nyonyaṃ bhinnā uta neti / tasyottaraṃ hareḥ ekasyaiveti / nanvevaṃ tarhi niratiśayatvātkathaṃ svasmādeva svasya vibhāga ityata uktam nityeti // kinnāma durvibhāvyaṃ bhagavati yatpramitamityarthaḥ / yadapyuktaṃ naivete bhagavadvyūhāścatuḥsaṅkhayāmeva pariniṣṭhitāḥ anantatvāditi / tatrottaraṃ kvaciditi / kālaviśeṣe prayojanaviśeṣe cetyarthaḥ / anabhijño bha(ga)vānbhāgavatasampradāyasya / ādikāle hi bhagavānnārāyaṇo nijamuktipadapradānādyarthaṃ vāsudevādicaturvyūho babhūva / tataḥ kālāntare prayojanāntarārthaṃ daśadvādaśādivyūho jātaḥ / seyaṃ śuddhasṛṣṭiriti pāñcarātrikairabhidhīyate / tadapekṣayā caturvyūhavarṇanaṃ kathaṃ nāmānupapannamiti / evamadhikāriviśeṣārādhanārthamiyamuktiryuktaiva / yathoktam "ekamūrtiścaturmūtirathavā pañcamūrtikaḥ / dvādaśādiprabhedo vā pūjyate sajjanairhariḥ'; iti / *8,463* arthāntarakathanasya prayojanamāha anyatheti // ... 'nyathānūdya kathaṃ duṣṭatvamucyate
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.