अत्रैतन्मतविषये दूषणं प्राहेत्यथर्ः । स्वयं साक्षान्नोपचारेण । प्रभुरिति सूत्रकृतो दूषणसामर्थ्यमाचष्टे । सूत्रं व्याचष्टे अन्यत्रेति ॥ अन्यत्र कापि शक्तिर्न स्वातन्त्र्येण्[अ] ॥। अन्यत्र प्रकृतौ पुरुषे । तथा पृथिव्यां कलमादिबीजे च । कापीति क्षेत्रशक्तिर्बीजशक्तिर्बीजावपनशक्तिश्चेत्यर्थः । कथं तर्ह्युपादानत्वादिकमित्यत उक्तम् स्वातन्त्र्येणेति ॥ कुतो नास्तीत्यत आह ईशेति ॥ ॥। [ई]श एव हि । शक्तीस्ताः प्रेरयत्यञ्जस् ॥। यस्मादीश एव ताः प्रधानादिशक्तीः प्रेरयतीति श्रुत्यादिप्रसिद्धम् । तस्मादन्यत्र कापि शक्तिः स्वातन्त्र्येण नास्तीति । नच प्रधानादिवदीश्वरस्यापि प्रेरणाशक्तिः परायत्तेत्युक्तम् अञ्ज इति ॥ क्रियाविशेषणमेतत् । *७,१८९* तदनेन परकीयानुमानस्य बाधितविषयत्वं दृष्टान्तस्य च साध्यविकलत्वमुक्तं भवति । *७,१९०* न केवलं प्रकृतिपुरुषयोः स्वातन्त्र्येण शक्त्यभावः परमेश्वरायत्तशक्तित्वं च । किं तर्हीत्यतश्चशब्दसमुच्चितमर्थमाह तदधीनाश्चेति ॥ ॥। तदधीनाश्च सर्वदा
atraitanmataviṣaye dūṣaṇaṃ prāhetyatharḥ / svayaṃ sākṣānnopacāreṇa / prabhuriti sūtrakṛto dūṣaṇasāmarthyamācaṣṭe / sūtraṃ vyācaṣṭe anyatreti // anyatra kāpi śaktirna svātantryeṇ[a] ... anyatra prakṛtau puruṣe / tathā pṛthivyāṃ kalamādibīje ca / kāpīti kṣetraśaktirbījaśaktirbījāvapanaśaktiścetyarthaḥ / kathaṃ tarhyupādānatvādikamityata uktam svātantryeṇeti // kuto nāstītyata āha īśeti // ... [ī]śa eva hi / śaktīstāḥ prerayatyañjas ... yasmādīśa eva tāḥ pradhānādiśaktīḥ prerayatīti śrutyādiprasiddham / tasmādanyatra kāpi śaktiḥ svātantryeṇa nāstīti / naca pradhānādivadīśvarasyāpi preraṇāśaktiḥ parāyattetyuktam añja iti // kriyāviśeṣaṇametat / *7,189* tadanena parakīyānumānasya bādhitaviṣayatvaṃ dṛṣṭāntasya ca sādhyavikalatvamuktaṃ bhavati / *7,190* na kevalaṃ prakṛtipuruṣayoḥ svātantryeṇa śaktyabhāvaḥ parameśvarāyattaśaktitvaṃ ca / kiṃ tarhītyataścaśabdasamuccitamarthamāha tadadhīnāśceti // ... tadadhīnāśca sarvadā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.