महाप्रलये हि वक्ष्यमाणो नित्यवर्गो ऽनित्याश्च धर्माधर्मसंस्कारादयो ऽवतिष्ठन्ते । ततो ब्रह्मवर्षशतान्ते प्राणिनां भोगभूतये महेश्वरस्य सिसृक्षा सञ्जायते । तया च सर्वात्मगता धर्माधर्मलक्षणादृष्टादयो लब्धवृत्तयो भवन्ति । ततस्तदिच्छया सिसृक्षालक्षणेश्वरेच्छयादृष्टैरदृष्टवदात्मसंयोगैश्चेति यावत् । चोदिताः प्रेरिताः । क्रियावन्त इति यावत् । प्राक् प्रविभक्ततयावस्थिताः परमाणवश्चतुर्गुणाः पाथिर्वाः पाथसीयास्तैजसा वायवीयाश्च द्विशः संयुज्यन्ते । अत्र परमाणव इत्येवोक्ते मनसामपि ग्रहणं स्यात् । तेषां संयोगसद्भावे ऽपि वक्ष्यमाणं द्रव्यारम्भकत्वं गगनवदस्पर्शवत्त्वादयुक्तम् । अतस्तद्वयावृत्तये चतुर्वर्गा इत्युक्तम् । यद्वा सजातीयसंयोग एव द्रव्यारम्भको न त्वन्य इति अनेन सूचयति । अखिला इति । द्विशः संयोगे नियमवचनात् । ये परमाणवो द्रव्यारम्भाय संयुज्यन्ते ते ऽखिला द्विशो द्वौ द्वावेवेति । *७,२४९* ततः किमित्यत आह परमाण्विति ॥ परमाणुद्वयेनैव द्वयणुकं नाम जायते । द्वयणुकत्रयेण त्र्यणुकं तैश्चतुर्भिस्तदात्मकम्
mahāpralaye hi vakṣyamāṇo nityavargo 'nityāśca dharmādharmasaṃskārādayo 'vatiṣṭhante / tato brahmavarṣaśatānte prāṇināṃ bhogabhūtaye maheśvarasya sisṛkṣā sañjāyate / tayā ca sarvātmagatā dharmādharmalakṣaṇādṛṣṭādayo labdhavṛttayo bhavanti / tatastadicchayā sisṛkṣālakṣaṇeśvarecchayādṛṣṭairadṛṣṭavadātmasaṃyogaiśceti yāvat / coditāḥ preritāḥ / kriyāvanta iti yāvat / prāk pravibhaktatayāvasthitāḥ paramāṇavaścaturguṇāḥ pāthirvāḥ pāthasīyāstaijasā vāyavīyāśca dviśaḥ saṃyujyante / atra paramāṇava ityevokte manasāmapi grahaṇaṃ syāt / teṣāṃ saṃyogasadbhāve 'pi vakṣyamāṇaṃ dravyārambhakatvaṃ gaganavadasparśavattvādayuktam / atastadvayāvṛttaye caturvargā ityuktam / yadvā sajātīyasaṃyoga eva dravyārambhako na tvanya iti anena sūcayati / akhilā iti / dviśaḥ saṃyoge niyamavacanāt / ye paramāṇavo dravyārambhāya saṃyujyante te 'khilā dviśo dvau dvāveveti / *7,249* tataḥ kimityata āha paramāṇviti // paramāṇudvayenaiva dvayaṇukaṃ nāma jāyate / dvayaṇukatrayeṇa tryaṇukaṃ taiścaturbhistadātmakam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.