भेददृष्टयेति भागवतवाक्यस्यायमर्थः । "आद्यः स्थिरचराणां यो वेदगर्भः सहर्षिभिः । योगेश्वरैः कुमाराद्यैः सिद्धैर्योगप्रवर्तकैः । स जीवेश्वरादिभेदज्ञानेनाभिमानेनेश्वरबहुमानेन निवृत्तकर्मणा च जगत्कर्तृत्वात्सार्वज्ञादिगुणोपेतं परमपुरुषाख्यं परं ब्रह्म सङ्गत्यमुक्तः सन्प्रविश्य पुनः कालाख्यपरमेश्वरमूर्त्या सृष्टिकाले जाते सत्यगुणव्यतिरेके सत्त्वादिगुणविक्रियाहीने विष्णुलोके पूर्ववत्सर्वमुक्ताधिपतिर्जायत इति । अत्र तु भेदः स्फुट एव । हिरण्यगर्भमुक्तित्वादेव परममुक्तित्वं च सिद्धम् । ऋचां त्वः पोषमास्ते च परेण प्रेरिताः सदा "ऋचां त्वः पोषमास्ते पुपुष्वान्गायत्रं त्वो गायति शक्वरीषु । ब्रह्मा त्वो वदति जातविद्यां यज्ञस्य मात्रां विमिमीत उ त्वऽ; इति मन्त्रस्यायमर्थः । मुक्तिस्थाने त्वः कश्चिद् ब्रह्मा ऋचां पोषं पुपुष्प्वानास्ते ऋचः पुष्याः कुर्वन्नास्ते । त्वो ब्रह्मा शक्वरीषु ऋक्ष्वारूढं गायत्रं साम गायति । त्वो ब्रह्मा जातविद्यां पौरुषेयविद्यां वदति । त्वो ब्रह्मा यज्ञस्य विष्णोर्मात्रामंशमेव विमिमीते ध्यायतीति । अत्रापि भेदः स्फुट एवावभासते । ब्रह्मबाहुल्यश्रवणात्परममोक्षत्वं च । नचास्य ऋत्विग्विषयत्वम् । ब्रह्मणो जातविद्यावादित्वस्याप्रसिद्धत्वात् । चतुर्णामपि पादानां होत्रादिभिन्नविषयत्वे तृतीयपादे त्व इति च व्यर्थं स्यात् । चशब्दो वाक्यशेषसमुच्चये । परेण प्रेरिताः सदेत्यनेन"स वा एष ब्रह्मनिष्ठ इदं शरीरं मर्त्यमतिमृज्य ब्रह्माभिसम्पद्य ब्रह्मणा(ऽभि)पश्यतिऽ; इत्यादिश्रुतीः । "यथेष्यं परिवर्तन्ते तस्यैवानुग्रहेरिताऽ; इत्यादिस्मृतीश्चोपादत्ते । यत्कामस्तत् सृजत्यद्धैषात्मना तत् सृजत्यपि
bhedadṛṣṭayeti bhāgavatavākyasyāyamarthaḥ / "ādyaḥ sthiracarāṇāṃ yo vedagarbhaḥ saharṣibhiḥ / yogeśvaraiḥ kumārādyaiḥ siddhairyogapravartakaiḥ / sa jīveśvarādibhedajñānenābhimāneneśvarabahumānena nivṛttakarmaṇā ca jagatkartṛtvātsārvajñādiguṇopetaṃ paramapuruṣākhyaṃ paraṃ brahma saṅgatyamuktaḥ sanpraviśya punaḥ kālākhyaparameśvaramūrtyā sṛṣṭikāle jāte satyaguṇavyatireke sattvādiguṇavikriyāhīne viṣṇuloke pūrvavatsarvamuktādhipatirjāyata iti / atra tu bhedaḥ sphuṭa eva / hiraṇyagarbhamuktitvādeva paramamuktitvaṃ ca siddham / ṛcāṃ tvaḥ poṣamāste ca pareṇa preritāḥ sadā "ṛcāṃ tvaḥ poṣamāste pupuṣvāngāyatraṃ tvo gāyati śakvarīṣu / brahmā tvo vadati jātavidyāṃ yajñasya mātrāṃ vimimīta u tva'; iti mantrasyāyamarthaḥ / muktisthāne tvaḥ kaścid brahmā ṛcāṃ poṣaṃ pupuṣpvānāste ṛcaḥ puṣyāḥ kurvannāste / tvo brahmā śakvarīṣu ṛkṣvārūḍhaṃ gāyatraṃ sāma gāyati / tvo brahmā jātavidyāṃ pauruṣeyavidyāṃ vadati / tvo brahmā yajñasya viṣṇormātrāmaṃśameva vimimīte dhyāyatīti / atrāpi bhedaḥ sphuṭa evāvabhāsate / brahmabāhulyaśravaṇātparamamokṣatvaṃ ca / nacāsya ṛtvigviṣayatvam / brahmaṇo jātavidyāvāditvasyāprasiddhatvāt / caturṇāmapi pādānāṃ hotrādibhinnaviṣayatve tṛtīyapāde tva iti ca vyarthaṃ syāt / caśabdo vākyaśeṣasamuccaye / pareṇa preritāḥ sadetyanena"sa vā eṣa brahmaniṣṭha idaṃ śarīraṃ martyamatimṛjya brahmābhisampadya brahmaṇā('bhi)paśyati'; ityādiśrutīḥ / "yatheṣyaṃ parivartante tasyaivānugraheritā'; ityādismṛtīścopādatte / yatkāmastat sṛjatyaddhaiṣātmanā tat sṛjatyapi
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.