यतस्तदैक्यं नाममात्रं न वास्तवं ततस्तदभ्युपगमो न दूषणम् । अयमभिसन्धिः । तन्तुपटाद्यभेदो न विरुद्धधर्माध्यासाभावैकप्रमाणकः । प्रत्यक्षादिना तदभेदस्य सिद्धत्वात् । तथाच विरुद्धधर्माध्यासः कालात्ययापदिष्टत्वभयादभेदबाधनान्निवृत्तो भेदसाधनेनैव कृती भवति । तथा यदि चेतनैक्यं निरवकाशप्रमाणान्तरगम्यं स्यात्तदानुसन्धानाभावो ऽभेदमबाधमानो भेदमात्रप्रतिपादनेन चरितार्थः स्यात् । नचैवम् । चेतनैक्यस्यानुसन्धानव्याप्यतयोक्तत्वात् । व्यापकाभावे च व्याप्यनिवृत्तेरावश्यकत्वेनैक्याभावे पुनस्तद्वचनं निरर्थकमेवेति । *९,४१५* भवत्वनुसन्धानैकप्रमाणकं चेतनैक्यम् । अनुसन्धानं च कादाचित्कमप्यैक्यं साधयति । विद्यते च मुक्तावनुसन्धानमित्यैक्यसिद्धिः । मुक्तस्वरूपस्य दुःखादिदोषदूरत्वेन प्रागुक्तदोषाभावश्चेत्यत आह मुक्ताविति ॥ *९,४१६* मुक्तौ स्यादनुसन्धानं इत्यपि स्यात् सुदुष्करम् इत्यपि वचनं सुदुष्करं स्यात् । प्रमाणाभावेन सन्दिग्धत्वादिति भावः । किञ्च मुक्तावनुसन्धानं भविष्यतीति वदता वक्तव्यमिदानीं कुतो ऽनुसन्धानं नास्तीति । अथ ब्रूयादविद्याकामकर्मादि(निमित्त)प्रतिबन्धकसद्भावादिति । तत्र वक्तव्यम् । प्रतिबन्धकसद्भावनिबन्धन एवेदानीमनुसन्धानाभावो न पुनरैक्याभावनिबन्धन इति कुतस्ते निश्चय इति । वयं तु वदामः । ऐक्याभावनिबन्धन एवायमिदानीमनुसन्धानाभावो नाज्ञानादिनिमित्त इति । कुतो ऽयं निश्चय इति तत्राह सर्वज्ञ इति ॥ सर्वज्ञ एकतां नानुसन्धत्ते नैव सा यतः
yatastadaikyaṃ nāmamātraṃ na vāstavaṃ tatastadabhyupagamo na dūṣaṇam / ayamabhisandhiḥ / tantupaṭādyabhedo na viruddhadharmādhyāsābhāvaikapramāṇakaḥ / pratyakṣādinā tadabhedasya siddhatvāt / tathāca viruddhadharmādhyāsaḥ kālātyayāpadiṣṭatvabhayādabhedabādhanānnivṛtto bhedasādhanenaiva kṛtī bhavati / tathā yadi cetanaikyaṃ niravakāśapramāṇāntaragamyaṃ syāttadānusandhānābhāvo 'bhedamabādhamāno bhedamātrapratipādanena caritārthaḥ syāt / nacaivam / cetanaikyasyānusandhānavyāpyatayoktatvāt / vyāpakābhāve ca vyāpyanivṛtterāvaśyakatvenaikyābhāve punastadvacanaṃ nirarthakameveti / *9,415* bhavatvanusandhānaikapramāṇakaṃ cetanaikyam / anusandhānaṃ ca kādācitkamapyaikyaṃ sādhayati / vidyate ca muktāvanusandhānamityaikyasiddhiḥ / muktasvarūpasya duḥkhādidoṣadūratvena prāguktadoṣābhāvaścetyata āha muktāviti // *9,416* muktau syādanusandhānaṃ ityapi syāt suduṣkaram ityapi vacanaṃ suduṣkaraṃ syāt / pramāṇābhāvena sandigdhatvāditi bhāvaḥ / kiñca muktāvanusandhānaṃ bhaviṣyatīti vadatā vaktavyamidānīṃ kuto 'nusandhānaṃ nāstīti / atha brūyādavidyākāmakarmādi(nimitta)pratibandhakasadbhāvāditi / tatra vaktavyam / pratibandhakasadbhāvanibandhana evedānīmanusandhānābhāvo na punaraikyābhāvanibandhana iti kutaste niścaya iti / vayaṃ tu vadāmaḥ / aikyābhāvanibandhana evāyamidānīmanusandhānābhāvo nājñānādinimitta iti / kuto 'yaṃ niścaya iti tatrāha sarvajña iti // sarvajña ekatāṃ nānusandhatte naiva sā yataḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.