यत् साक्षिणैव मानत्वं मानानामवसीयते प्रमाणबाधे सति तद्दृष्टान्तव्यभिचारित्वं न भवेत् । प्रमाणबाधेनाग्न्यादेः शैत्याद्यपहारे सति तत्रैव लिङ्गस्य कृतकत्वादेः साध्यव्यभिचारदर्शनात् । तदनेन व्याप्तिभङ्गहेतुतया बाधस्य दूषणत्वमित्युक्तं भवति । तत्रायं विवेकः । परार्थप्रयोगोत्तरकालमविषयवृत्तित्वमेवोद्भाव्यम् । न व्याप्तिभङ्गः । व्याप्तिभङ्गोपपादनायोपजीव्येनाविषयवृत्तित्वेनैवानुमानस्य दुष्टत्वे जघन्यप्रतिपत्तिकस्य व्याप्तिभङ्गस्यानुसरणस्यान्याय्यत्वात् । व्याप्तिग्रहणसमये तु तद्भङ्गहेतुत्वेनैव । तदानीं विषयस्य बुद्धावनारूढत्वात् । व्याप्तिभङ्गस्यैव पुरस्फूतिर्कत्वाच्चेति साक्षिणैवेत्युक्तम् । तत्प्रसङ्गादुपपादयति यदिति ॥ यस्मात्सर्वेषां मानानां ज्ञानानां मानत्वं साक्षिणैवावसीयते । अन्यतानवस्थादिप्रसङ्गात् । तस्मादनुमानस्यापि प्रामाण्यं तेनैव ज्ञायत इत्युक्तमेव । *९,९१* यदि तर्हि प्रामाण्यं साक्षिवेद्यं साक्षिणः प्रागुपपादितो याथार्थ्यनियमो भज्येत । कदाचिदमानस्यापि हि मानत्वं गृह्यते । अन्यथा विपर्ययादिशङ्का प्रवृत्तिर्न स्यात् । तस्य चायथार्थत्वं बाधेनावेद्यते इत्यत आह अमानस्येति ॥ अमानस्य तु मानत्वं मानसत्वाच्चलं भवेत्
yat sākṣiṇaiva mānatvaṃ mānānāmavasīyate pramāṇabādhe sati taddṛṣṭāntavyabhicāritvaṃ na bhavet / pramāṇabādhenāgnyādeḥ śaityādyapahāre sati tatraiva liṅgasya kṛtakatvādeḥ sādhyavyabhicāradarśanāt / tadanena vyāptibhaṅgahetutayā bādhasya dūṣaṇatvamityuktaṃ bhavati / tatrāyaṃ vivekaḥ / parārthaprayogottarakālamaviṣayavṛttitvamevodbhāvyam / na vyāptibhaṅgaḥ / vyāptibhaṅgopapādanāyopajīvyenāviṣayavṛttitvenaivānumānasya duṣṭatve jaghanyapratipattikasya vyāptibhaṅgasyānusaraṇasyānyāyyatvāt / vyāptigrahaṇasamaye tu tadbhaṅgahetutvenaiva / tadānīṃ viṣayasya buddhāvanārūḍhatvāt / vyāptibhaṅgasyaiva purasphūtirkatvācceti sākṣiṇaivetyuktam / tatprasaṅgādupapādayati yaditi // yasmātsarveṣāṃ mānānāṃ jñānānāṃ mānatvaṃ sākṣiṇaivāvasīyate / anyatānavasthādiprasaṅgāt / tasmādanumānasyāpi prāmāṇyaṃ tenaiva jñāyata ityuktameva / *9,91* yadi tarhi prāmāṇyaṃ sākṣivedyaṃ sākṣiṇaḥ prāgupapādito yāthārthyaniyamo bhajyeta / kadācidamānasyāpi hi mānatvaṃ gṛhyate / anyathā viparyayādiśaṅkā pravṛttirna syāt / tasya cāyathārthatvaṃ bādhenāvedyate ityata āha amānasyeti // amānasya tu mānatvaṃ mānasatvāccalaṃ bhavet
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.