अनुमाने पञ्चरूपोपपन्नतानियमस्य निर्निबन्धनत्वादतादृशस्याप्यनुमानत्वे बाधकाभावाच्चाप्रयोजको ऽयं हेत्वाभासः । नन्वेपां रूपाणां व्याप्तिपक्षधर्मतौपायिकत्वादसिद्धयादिहेत्वाभासपञ्चक(स्य)व्युदासार्थत्वाच्च कथं निर्निबन्धन(त्व)ता । कथं च विपक्षे बाधकाभावः । उक्तप्रयोजनासिद्धेरेव बाधकत्वात् । सपक्षे सत्त्वं विनाप्यनुमानत्वे भूर्नित्या गन्धवत्त्वादित्यादेरसाधारणस्याप्यनुमानत्वं स्यादिति चेन्न । सपक्षसद्भावासद्भावाभ्यां भेदसिद्धेरिति । *९,१४३* एवमाश्रयासिद्धयादेरदूषणत्वमुपपाद्य यदुक्तं"परिहरे ऽपि सिद्धत्वं दूषणम्ऽ; इति तदयुक्तम् । वादे निग्रहस्थानाभावस्योक्तत्वादित्याशङ्कां परिहरति सिद्धेति ॥ सिद्दसाधनतायां च न कथावसितिर्भवेत् यथा सिद्धप्रश्नादौ न वादकथावसितिर्भवेत् किन्तु तत्त्वनिर्णयविरोधित्वादुद्भाव्य त्याजनीयमेव । एवं सिद्धसाधनतायां चेत्यर्थः । "तदन्यस्य सिद्धतैव हि साधिकाऽ; इत्यनेन हेतोर्व्याप्त्यसिद्धिः स्वरूपासिद्धिश्च दूषणमिति सूचितम् । तत्र केचिदाचक्षते । द्विविधं व्याप्त्यभावादिकम् । वादिप्रतिवादिनोरन्यतरमतेनोभयमतेन चेति । अन्ये तु मन्यन्ते । अन्यतराव्याप्त्यादिकं नाम नास्त्येव । वस्तुविकल्पासम्भवादिति । तत्र किन्तत्त्वमित्याकाङ्क्षायामाह व्यभिचार इति ॥ व्यभिचारो हेत्वसिद्धिरेकपक्षे ऽपि दूषणम्
anumāne pañcarūpopapannatāniyamasya nirnibandhanatvādatādṛśasyāpyanumānatve bādhakābhāvāccāprayojako 'yaṃ hetvābhāsaḥ / nanvepāṃ rūpāṇāṃ vyāptipakṣadharmataupāyikatvādasiddhayādihetvābhāsapañcaka(sya)vyudāsārthatvācca kathaṃ nirnibandhana(tva)tā / kathaṃ ca vipakṣe bādhakābhāvaḥ / uktaprayojanāsiddhereva bādhakatvāt / sapakṣe sattvaṃ vināpyanumānatve bhūrnityā gandhavattvādityāderasādhāraṇasyāpyanumānatvaṃ syāditi cenna / sapakṣasadbhāvāsadbhāvābhyāṃ bhedasiddheriti / *9,143* evamāśrayāsiddhayāderadūṣaṇatvamupapādya yaduktaṃ"parihare 'pi siddhatvaṃ dūṣaṇam'; iti tadayuktam / vāde nigrahasthānābhāvasyoktatvādityāśaṅkāṃ pariharati siddheti // siddasādhanatāyāṃ ca na kathāvasitirbhavet yathā siddhapraśnādau na vādakathāvasitirbhavet kintu tattvanirṇayavirodhitvādudbhāvya tyājanīyameva / evaṃ siddhasādhanatāyāṃ cetyarthaḥ / "tadanyasya siddhataiva hi sādhikā'; ityanena hetorvyāptyasiddhiḥ svarūpāsiddhiśca dūṣaṇamiti sūcitam / tatra kecidācakṣate / dvividhaṃ vyāptyabhāvādikam / vādiprativādinoranyataramatenobhayamatena ceti / anye tu manyante / anyatarāvyāptyādikaṃ nāma nāstyeva / vastuvikalpāsambhavāditi / tatra kintattvamityākāṅkṣāyāmāha vyabhicāra iti // vyabhicāro hetvasiddhirekapakṣe 'pi dūṣaṇam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.