Library·Nyāyasudhā a subcommentary on Mādhva's Anuvyākhāna, a commentary on Bādarāyaṇa's Brahmasūtra, integrated version·3·3.2·3.2.58

Nyāyasudhā a subcommentary on Mādhva's Anuvyākhāna, a commentary on Bādarāyaṇa's Brahmasūtra, integrated version 3.2.58

NMABB 3.2.58

अमानं बाधितमानत्वं (नं) चेत्प्रत्यक्षम् । तात्कालिकशब्देन हीदानीमस्ति कालान्तरे तु बाध्य(त्व)मिति परस्याभिमतम् । तत्र यदि च प्रत्यक्षं कालान्तरे ऽपि बाधितप्रामाण्यं स्यात्तर्हीदानीं तस्य मानतास्तीति कुतः स्यात् । कालत्रयसत्तानिषेधरूपत्वाद्बाधस्य यदि च प्रत्यक्षप्रामाण्यमिदानीं सत्स्यात्कथं कालान्तरे ऽपि तर्हि बाध्येतेति व्याहतमेव तात्कालिकत्ववचनम् । अप्रमाणमेव भवतु तर्हि प्रत्यक्षमिति चेत् । सत्यम् । भवति भवतो ऽयं मनोरथः । तत्सिद्धिरेवेदानीमपि क(पो)फोणिगुडायते । अद्वितीयब्रह्मावस्थानलक्षणं मोक्षमभ्युपेत्य प्रत्यक्षप्रामाण्याबाध्यतावदागमप्रामाण्याबाध्यतायामपि तद्धानिः समानेत्युक्तम् । इदानीन्तु स एवानुपपन्न इत्याशयवान्पृच्छति मिथ्यात्वमानमिति ॥ मिथ्यात्वमानं मोक्षे ऽपि मानं किं नेति भण्यताम् विश्वमिथ्यात्वप्रतिपादकमानमागमो ऽनुमानं वा मोक्षे ऽपि मानमिति मोक्षसमये ऽप्यबाधितस्वरूपप्रामाण्यमित्यर्थः । नेति बाधितस्वरूपप्रामाण्यमित्यर्थः । किंशब्दः पूर्वेण परेण च सम्बद्धयते । यद्वा काक्वैव मानमित्ययं प्रश्नो ज्ञातव्यः । इति पृष्टस्योत्तरं, भण्यताम् । आद्ये दोषमाह मानत्व इति ॥ *९,२५६* मानत्वे ऽद्वैतहानिः स्याद् ॥। अबाधितस्वरूपप्रामाण्यपक्षे तेनैव सद्द्वितीयत्वादद्वैतहानिः स्यादित्युक्तलक्षणो मोक्षो न सिद्धयेत् । द्वितीये दूषणमाह अमानत्वे ऽपीति ॥ ॥। अमानत्वे ऽप्यमोक्षता

amānaṃ bādhitamānatvaṃ (naṃ) cetpratyakṣam / tātkālikaśabdena hīdānīmasti kālāntare tu bādhya(tva)miti parasyābhimatam / tatra yadi ca pratyakṣaṃ kālāntare 'pi bādhitaprāmāṇyaṃ syāttarhīdānīṃ tasya mānatāstīti kutaḥ syāt / kālatrayasattāniṣedharūpatvādbādhasya yadi ca pratyakṣaprāmāṇyamidānīṃ satsyātkathaṃ kālāntare 'pi tarhi bādhyeteti vyāhatameva tātkālikatvavacanam / apramāṇameva bhavatu tarhi pratyakṣamiti cet / satyam / bhavati bhavato 'yaṃ manorathaḥ / tatsiddhirevedānīmapi ka(po)phoṇiguḍāyate / advitīyabrahmāvasthānalakṣaṇaṃ mokṣamabhyupetya pratyakṣaprāmāṇyābādhyatāvadāgamaprāmāṇyābādhyatāyāmapi taddhāniḥ samānetyuktam / idānīntu sa evānupapanna ityāśayavānpṛcchati mithyātvamānamiti // mithyātvamānaṃ mokṣe 'pi mānaṃ kiṃ neti bhaṇyatām viśvamithyātvapratipādakamānamāgamo 'numānaṃ vā mokṣe 'pi mānamiti mokṣasamaye 'pyabādhitasvarūpaprāmāṇyamityarthaḥ / neti bādhitasvarūpaprāmāṇyamityarthaḥ / kiṃśabdaḥ pūrveṇa pareṇa ca sambaddhayate / yadvā kākvaiva mānamityayaṃ praśno jñātavyaḥ / iti pṛṣṭasyottaraṃ, bhaṇyatām / ādye doṣamāha mānatva iti // *9,256* mānatve 'dvaitahāniḥ syād ... abādhitasvarūpaprāmāṇyapakṣe tenaiva saddvitīyatvādadvaitahāniḥ syādityuktalakṣaṇo mokṣo na siddhayet / dvitīye dūṣaṇamāha amānatve 'pīti // ... amānatve 'pyamokṣatā

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/NMABB/3.2.58

Cite as: Nyāyasudhā a subcommentary on Mādhva's Anuvyākhāna, a commentary on Bādarāyaṇa's Brahmasūtra, integrated version 3.2.58, in HREEM (hreem.cc/library/NMABB/3.2.58), after GRETIL.

Edition, numbering and licence

GRETIL tei/sa_jayatIrtha-nyAyasudhA.xml —

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text