अमोक्षता विवक्षितावस्थाया इति शेषः । विश्वमिथ्यात्वमानस्य तत्प्रामाण्यस्य च बाध्यत्वपक्षे ऽपि मोक्षो न सिद्धयति । कथमित्यत आह विश्वस्येति ॥ विश्वस्य पुनरापत्तिर्मिथ्यामानं यदा न मा विश्वमिथ्यात्वमानं यदा न मा बाधितस्वरूपप्रामाण्यं स्यात्तदा विश्वस्य पुनरापत्तिः स्यात् । नास्तित्वप्रमाणबाधस्यास्तित्वाव्यभिचारात् । विश्वसद्भावे च कथमुक्तलक्षणो मोक्षः स्यादिति । आदौ तावत्प्रत्यक्षेण विश्वं प्राप्तम् । तदागमादिनाऽपाततो ऽपनीयम् । आगमादेश्च बाधे पुनस्तदापतितमिति प्रतीत्यपेक्षया पुनःशब्दः । विश्वं तद्बाधकं चोभयमपि बाधितमिति चेन्न । उत्तरत्र दूषणात् । *९,२५७* किञ्च मुक्तिः सती वासती वा । पक्षद्वये ऽपि नोक्तलक्षणा मुक्तिः सिद्धयति । कथमिति । आद्यं प्रत्याह अस्ति चेदिति ॥ अस्ति चेन्मुक्तयवस्था च द्वैतापत्तिर् ॥। आत्मस्वरूपमेव मुक्तिः । यथोक्तम् । "आत्मैवाज्ञानहानिःऽ; इति । "अविद्यास्तमयो मोक्षःऽ; इति च । तत्कथं द्वैतापत्तिरित्यतो मुक्त्यवस्थेत्युक्तम् । अवस्थैवैषाऽत्मनो न त्वात्मैव । तथात्वे हि प्रागेव सिद्धत्वात् प्रयत्नवैयर्थ्यम् । न चात्मा ज्ञानस्य साध्यो ऽनादित्वात् । अविद्याध्वंसविशिष्यो न प्राक्सिद्धो ज्ञानसाध्यश्चेति चेत्तत्किं स एव मुक्तिः । अद्धेति चेत् । तर्हि विशिष्यस्य सत्त्वाभावेन सती मुक्तिरित्ययुक्तं स्यात् । किञ्च मुक्तिर्नाम धर्मः । स कथमात्मैव स्यादिति । *९,२५८* द्वितीयं पराचष्टे अतो ऽन्यश्चेति ॥ *९,२५९* ॥। अतो ऽन्यथा
amokṣatā vivakṣitāvasthāyā iti śeṣaḥ / viśvamithyātvamānasya tatprāmāṇyasya ca bādhyatvapakṣe 'pi mokṣo na siddhayati / kathamityata āha viśvasyeti // viśvasya punarāpattirmithyāmānaṃ yadā na mā viśvamithyātvamānaṃ yadā na mā bādhitasvarūpaprāmāṇyaṃ syāttadā viśvasya punarāpattiḥ syāt / nāstitvapramāṇabādhasyāstitvāvyabhicārāt / viśvasadbhāve ca kathamuktalakṣaṇo mokṣaḥ syāditi / ādau tāvatpratyakṣeṇa viśvaṃ prāptam / tadāgamādinā'pātato 'panīyam / āgamādeśca bādhe punastadāpatitamiti pratītyapekṣayā punaḥśabdaḥ / viśvaṃ tadbādhakaṃ cobhayamapi bādhitamiti cenna / uttaratra dūṣaṇāt / *9,257* kiñca muktiḥ satī vāsatī vā / pakṣadvaye 'pi noktalakṣaṇā muktiḥ siddhayati / kathamiti / ādyaṃ pratyāha asti cediti // asti cenmuktayavasthā ca dvaitāpattir ... ātmasvarūpameva muktiḥ / yathoktam / "ātmaivājñānahāniḥ'; iti / "avidyāstamayo mokṣaḥ'; iti ca / tatkathaṃ dvaitāpattirityato muktyavasthetyuktam / avasthaivaiṣā'tmano na tvātmaiva / tathātve hi prāgeva siddhatvāt prayatnavaiyarthyam / na cātmā jñānasya sādhyo 'nāditvāt / avidyādhvaṃsaviśiṣyo na prāksiddho jñānasādhyaśceti cettatkiṃ sa eva muktiḥ / addheti cet / tarhi viśiṣyasya sattvābhāvena satī muktirityayuktaṃ syāt / kiñca muktirnāma dharmaḥ / sa kathamātmaiva syāditi / *9,258* dvitīyaṃ parācaṣṭe ato 'nyaśceti // *9,259* ... ato 'nyathā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.