भेदाज्ञाने ऽपि चेति चशब्दो व्यवहारेष्वपाटवाच्चेति सम्बद्धयते । अङ्गारवह्निवदिति । अङ्गारव्याप्तवन्हाविवेत्यर्थः । स्वाविविक्तवत् स्वाभिन्ने स्वसंसृष्टे च यथा तथेत्यर्थः । व्यवहाराश्चेति चशब्दो ऽनुक्तसमुच्चयार्थः । आत्मनो(देहे) व्याप्तत्वात्स्वाविविक्तवद्वयवहारा भवन्ति इत्यनेनैकदेशत्वलक्षणं सादृश्यं सम्बन्धो ऽप्यभिहितः । भेदज्ञाने ऽप्यभिन्नवद्वयवहारे किं प्रयोजनमित्यस्योत्तरं भेदज्ञाने ऽपि लोकानां व्यवहारेष्वपाटवात्स्वाविविक्तवद्वयवहारे किं प्रयोजनमित्यस्योत्तरं भेदज्ञाने ऽपि लोकानां व्यवहारेष्वपाटववात्स्वाविविक्तवद्वयवहारा भवन्तीति । न प्रयोजनमुद्दिश्य लोकास्तथा व्यवहरन्ति । किन्तु विविक्तव्यवहारेषु पाटवाभावादेवेति । अपाटवे हेतुर्व्याप्तत्वादात्मनो देह इति । रूढत्वाच्चैतेषां व्यवहाराणां न प्रयोजनापेक्षेत्याशयेन उक्तम् अङ्गारवह्निवदिति । भेदज्ञाने ऽप्यात्मनो देहव्याप्तत्वादङ्गारवह्निवल्लोकानां व्यवहारेषु अपाटवादत्यन्तविविक्तवेदनेष्वसामर्थ्यात्पुराणादिव्यवहाराश्च स्वाविविक्तवद्भवन्ति । विशदविवेकाभावविवक्षयैव ते व्यवहारा इत्याशयः । अत एव विवेकार्थानामुपदेशानां च सार्थक्यमुपपद्यते । विशदो हि विवेकः पुरुषार्थाय कल्पते न त्वौत्पत्तिकः । आत्मनो देहे व्याप्तत्वादत्यन्तं प्रेमास्पदत्वाद्रागादयो युज्यन्त एवेति । *९,२८७* ननु ज्ञानमेव व्यवहारकारणं तच्चेदस्ति कथं तर्हि व्यवहारेष्वपाटवमित्यत आह नहीति ॥ ॥। न हि प्रत्यक्षगानपि
bhedājñāne 'pi ceti caśabdo vyavahāreṣvapāṭavācceti sambaddhayate / aṅgāravahnivaditi / aṅgāravyāptavanhāvivetyarthaḥ / svāviviktavat svābhinne svasaṃsṛṣṭe ca yathā tathetyarthaḥ / vyavahārāśceti caśabdo 'nuktasamuccayārthaḥ / ātmano(dehe) vyāptatvātsvāviviktavadvayavahārā bhavanti ityanenaikadeśatvalakṣaṇaṃ sādṛśyaṃ sambandho 'pyabhihitaḥ / bhedajñāne 'pyabhinnavadvayavahāre kiṃ prayojanamityasyottaraṃ bhedajñāne 'pi lokānāṃ vyavahāreṣvapāṭavātsvāviviktavadvayavahāre kiṃ prayojanamityasyottaraṃ bhedajñāne 'pi lokānāṃ vyavahāreṣvapāṭavavātsvāviviktavadvayavahārā bhavantīti / na prayojanamuddiśya lokāstathā vyavaharanti / kintu viviktavyavahāreṣu pāṭavābhāvādeveti / apāṭave heturvyāptatvādātmano deha iti / rūḍhatvāccaiteṣāṃ vyavahārāṇāṃ na prayojanāpekṣetyāśayena uktam aṅgāravahnivaditi / bhedajñāne 'pyātmano dehavyāptatvādaṅgāravahnivallokānāṃ vyavahāreṣu apāṭavādatyantaviviktavedaneṣvasāmarthyātpurāṇādivyavahārāśca svāviviktavadbhavanti / viśadavivekābhāvavivakṣayaiva te vyavahārā ityāśayaḥ / ata eva vivekārthānāmupadeśānāṃ ca sārthakyamupapadyate / viśado hi vivekaḥ puruṣārthāya kalpate na tvautpattikaḥ / ātmano dehe vyāptatvādatyantaṃ premāspadatvādrāgādayo yujyanta eveti / *9,287* nanu jñānameva vyavahārakāraṇaṃ taccedasti kathaṃ tarhi vyavahāreṣvapāṭavamityata āha nahīti // ... na hi pratyakṣagānapi
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.