अस्तु तावत्सर्वविशेषा(षया)नुगतं नित्यं गोत्वादिसामान्यमेव गवादिशब्दवाच्वत्वं सास्नादिमन्तो विशेषास्तु लक्ष्या एव । तथापीदं वक्तव्यम् । स्वरूपशब्दो वस्तुस्वरूपाण्यवगमयति न वेति । नेति पक्षे ऽनुभवविरोधः । आद्ये कथं कया वृत्त्येति वाच्यम् । न तावल्लक्षणया । वाच्यार्थद्वारैव(रेणैव) सक्षणासम्भवा(लाभा)त्सामान्यस्यैव वाच्यत्वात् । स्वरूपाणां च सामान्यवर्जितत्वात् । अतः स्वरूपशब्दो वस्तुस्वरूपाणां वाचक इत्येवाङ्गीकार्यमिति । *९,३०३* ननु सर्वसामान्यानां वस्तुस्वरूपाबहिर्भावात्सामान्यवर्जितं (वस्तु)स्वरूपमिति कथमित्यत आह नेति ॥ न स्वरूपत्वसामान्यं केनाप्यङ्गीकृतं क्वचित् सत्यम् सन्ति स्वरूपे सामान्यानि । नच तानि स्वरूपशब्दवाच्यानि । नहि सास्नादिमति पिण्डे वतर्मानं पशुत्वं गोशब्दवाच्यम् । किन्तु गोत्वमेव । तदत्रापि स्वरूपशब्दस्य वाच्यं सामान्यमभ्युपगच्छता स्वरूपत्वमेवाङ्गीकार्यम् । तच्च नास्ति । केनापि परीक्षकेण, क्वचिदप्यनङ्गीकृतत्वात् । माङ्गीकारि केनापि स्वरूपत्वसामान्यम् । मया त्वङ्गीकरिष्यते । नहि सर्वैरङ्गीकृतमेवाङ्गीकरणीयमित्यस्ति नियमः । तथात्वे दर्शनभेदासम्भवादिति वैयात्याद्वदन्तं प्रत्याह स्वरूपं चेदिति ॥ स्वरूपं चेदनुगतं व्यावृत्तं तत्र किं भवेत्
astu tāvatsarvaviśeṣā(ṣayā)nugataṃ nityaṃ gotvādisāmānyameva gavādiśabdavācvatvaṃ sāsnādimanto viśeṣāstu lakṣyā eva / tathāpīdaṃ vaktavyam / svarūpaśabdo vastusvarūpāṇyavagamayati na veti / neti pakṣe 'nubhavavirodhaḥ / ādye kathaṃ kayā vṛttyeti vācyam / na tāvallakṣaṇayā / vācyārthadvāraiva(reṇaiva) sakṣaṇāsambhavā(lābhā)tsāmānyasyaiva vācyatvāt / svarūpāṇāṃ ca sāmānyavarjitatvāt / ataḥ svarūpaśabdo vastusvarūpāṇāṃ vācaka ityevāṅgīkāryamiti / *9,303* nanu sarvasāmānyānāṃ vastusvarūpābahirbhāvātsāmānyavarjitaṃ (vastu)svarūpamiti kathamityata āha neti // na svarūpatvasāmānyaṃ kenāpyaṅgīkṛtaṃ kvacit satyam santi svarūpe sāmānyāni / naca tāni svarūpaśabdavācyāni / nahi sāsnādimati piṇḍe vatarmānaṃ paśutvaṃ gośabdavācyam / kintu gotvameva / tadatrāpi svarūpaśabdasya vācyaṃ sāmānyamabhyupagacchatā svarūpatvamevāṅgīkāryam / tacca nāsti / kenāpi parīkṣakeṇa, kvacidapyanaṅgīkṛtatvāt / māṅgīkāri kenāpi svarūpatvasāmānyam / mayā tvaṅgīkariṣyate / nahi sarvairaṅgīkṛtamevāṅgīkaraṇīyamityasti niyamaḥ / tathātve darśanabhedāsambhavāditi vaiyātyādvadantaṃ pratyāha svarūpaṃ cediti // svarūpaṃ cedanugataṃ vyāvṛttaṃ tatra kiṃ bhavet
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.