नृभिरित्यनेन मन्दभाग्यैः परिमिता विविक्तदेशपरिचयवद्भिरिति सूचयति । नहि ते वणिग्वीथ्यां वर्तन्ते । येन युष्माभिरुपलभ्येरन् । अतो विप्रकर्षादनुपलभ्यमाना न निषेद्धुं शक्यन्त इति भावः । *१०,१९०* ननु पुरुषस्वरूपमात्रे न विप्रतिपत्तिः । तेषां महीयस्त्वं तु कुत इत्यत आह दृश्यते चेति ॥ *१०,१९१* न केवलं पुरुषाः किन्तु तेषामतिमाहात्म्यं महीयस्त्वं च दृश्यते । कथम् । अतिमहौजसाम् । एतदुक्तं भवति । दृश्यन्ते तावद्विन्ध्यस्थगनसमुद्रपानादीनि तेषामतिमहान्त्योजांसि । तानि च महैश्वर्यकार्याणि । नच कार्याणि विना कारणैर्भवितुमर्हन्ति । महैश्वर्येषु च सार्वज्ञापरनामकं प्राकाश्यमिति तेषां महीयस्त्वसिद्धिरिति । *१०,१९२* ननु तदीयं मोक्षविषयं प्रत्यक्षं परेषां कुतः सिद्धम् । तद्वाक्यादिति चेन्न । तेषां विप्रलम्भकत्वोपपत्तेरित्यत आह यदीति ॥ यदि ते ऽपि निषिद्धयन्ते किं नोक्तिस्ते निषिद्धयते विप्रलम्भो हि प्रयोजनमूलो भवति । नच तेषां प्रयोजनानुसन्धानं सम्भवति । आप्तसमस्तैश्वयर्त्वात् । प्रयोजनान्तरस्य चाप्रमितत्वात् । एवंभूता अपि ते योगिनो यदि विप्रलम्भका इति निषिद्धयन्ते । तदीयं वाक्यं विप्रलम्भमूलत्वेन निराक्रियत इति यावत् । तदा ते त्वदभ्युपगता लोकायताचार्योक्तिः किं तथैव न निषिध्यते । सापि विप्रलम्भमूलेति कल्पयित्वानादरणीया स्यात् । अविशेषादिति यावत् । एतेनैतदपि निरस्तम् । विप्रकषर्वशादस्माभिरनुपलभ्यमाना अपि योगिनस्तन्माहात्म्यं तदीयं स्वप्रत्यक्षविषयं वाक्यं चास्माभिः कुतो ऽवगन्तव्यम् । इतिहासपुराणेभ्य इति चेन्न । तेषामप्रमाणत्वादिति । दोषदर्शनेन हि तेषामप्रामाण्यं कल्प्यम् । नच तत्र प्रमाणमस्ति । वाक्यत्वेनैव प्रामाण्यप्रतिषेधे लोकायताचार्योक्तेरपि तत्प्रतिषेधप्रसङ्गादिति । *१०,१९३* न लोकायताचार्योक्तिर्विप्रलम्भशङ्कया निराक्रियते । प्रत्यक्षसंवादेन प्रामाण्यनिश्चयादिति चेत्समं प्रकृते ऽपीत्याह यदुक्तेति ॥ यदुक्तवाक्यप्रामाण्यं प्रत्यक्षेणोपलभ्यते
nṛbhirityanena mandabhāgyaiḥ parimitā viviktadeśaparicayavadbhiriti sūcayati / nahi te vaṇigvīthyāṃ vartante / yena yuṣmābhirupalabhyeran / ato viprakarṣādanupalabhyamānā na niṣeddhuṃ śakyanta iti bhāvaḥ / *10,190* nanu puruṣasvarūpamātre na vipratipattiḥ / teṣāṃ mahīyastvaṃ tu kuta ityata āha dṛśyate ceti // *10,191* na kevalaṃ puruṣāḥ kintu teṣāmatimāhātmyaṃ mahīyastvaṃ ca dṛśyate / katham / atimahaujasām / etaduktaṃ bhavati / dṛśyante tāvadvindhyasthaganasamudrapānādīni teṣāmatimahāntyojāṃsi / tāni ca mahaiśvaryakāryāṇi / naca kāryāṇi vinā kāraṇairbhavitumarhanti / mahaiśvaryeṣu ca sārvajñāparanāmakaṃ prākāśyamiti teṣāṃ mahīyastvasiddhiriti / *10,192* nanu tadīyaṃ mokṣaviṣayaṃ pratyakṣaṃ pareṣāṃ kutaḥ siddham / tadvākyāditi cenna / teṣāṃ vipralambhakatvopapatterityata āha yadīti // yadi te 'pi niṣiddhayante kiṃ noktiste niṣiddhayate vipralambho hi prayojanamūlo bhavati / naca teṣāṃ prayojanānusandhānaṃ sambhavati / āptasamastaiśvayartvāt / prayojanāntarasya cāpramitatvāt / evaṃbhūtā api te yogino yadi vipralambhakā iti niṣiddhayante / tadīyaṃ vākyaṃ vipralambhamūlatvena nirākriyata iti yāvat / tadā te tvadabhyupagatā lokāyatācāryoktiḥ kiṃ tathaiva na niṣidhyate / sāpi vipralambhamūleti kalpayitvānādaraṇīyā syāt / aviśeṣāditi yāvat / etenaitadapi nirastam / viprakaṣarvaśādasmābhiranupalabhyamānā api yoginastanmāhātmyaṃ tadīyaṃ svapratyakṣaviṣayaṃ vākyaṃ cāsmābhiḥ kuto 'vagantavyam / itihāsapurāṇebhya iti cenna / teṣāmapramāṇatvāditi / doṣadarśanena hi teṣāmaprāmāṇyaṃ kalpyam / naca tatra pramāṇamasti / vākyatvenaiva prāmāṇyapratiṣedhe lokāyatācāryokterapi tatpratiṣedhaprasaṅgāditi / *10,193* na lokāyatācāryoktirvipralambhaśaṅkayā nirākriyate / pratyakṣasaṃvādena prāmāṇyaniścayāditi cetsamaṃ prakṛte 'pītyāha yadukteti // yaduktavākyaprāmāṇyaṃ pratyakṣeṇopalabhyate
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.