Library·Nyāyasudhā a subcommentary on Mādhva's Anuvyākhāna, a commentary on Bādarāyaṇa's Brahmasūtra, integrated version·3·3.3·3.3.75

Nyāyasudhā a subcommentary on Mādhva's Anuvyākhāna, a commentary on Bādarāyaṇa's Brahmasūtra, integrated version 3.3.75

NMABB 3.3.75

द्विविधं शास्त्रं निर्णीतं निर्णेतव्यं च । तत्राद्यं ब्रह्मसूत्रादिकं, द्वितीयं वेदादिकम् । तत्र निर्णीतस्य श्रवणादिकं समाचरेत् । सर्वज्ञानां सिद्धान्तानुसारेण यो निर्णयं जानाति तस्मात् । इदमुक्तं भवति । मुख्यस्य गुरोः प्रथममलाभे ऽपि न श्रवणाद्यभावापत्तिः । अमुख्यादपि गुरोस्तदुपपत्तेः । तत्र मुख्यवदमुख्यस्यातिगहनवेदादिव्याख्यानसामर्थ्याभावे ऽपि निर्णीतव्याख्यानमुपपद्यत एव । नच निर्णीतशास्त्रस्यापि व्याख्यानविप्रतिपत्त्याभिप्रायो दुरधिगम इति वाच्यम् । सर्वज्ञप्रणीतोपायग्रन्थानुसारेणामुख्यस्यापि गुरोस्तदवगमसम्भवात् । एवं चामुख्ये श्रवणादावनुष्ठिते मुख्यो ऽपि गुरुर्लभ्यत इति । *१०,११२* सर्वज्ञस्य गुरोः श्रवणाद्यङ्गत्वे तदभावे श्रवणाद्यभाव एव कुतो नाङ्गीक्रियते किमनेनामुख्येन श्रवणादिना । सर्वज्ञगुरुप्राप्तिस्तु पुण्योपचयेनापि भविष्यतीत्यत आह श्रवणादीति ॥ श्रवणादि विना नैव क्षणं तिष्ठेदपि क्वचित् सन्ति तावत्सर्वदा श्रवणादिकं कर्तव्यं क्षणमपि न त्याज्यमित्येवमर्थाः श्रुतिस्मृतयः स्वाध्यायप्रवचने एवेति नाको मौद्गल्य इत्याद्याः । तत्र च सर्वज्ञो गुरुरङ्गम् । तदलाभे तु गुणे त्वन्याय्यकल्पनमिति न्यायेन यादृशतादृशमपि श्रवणादिकं कार्यमेवेतीति भावः । नन्वेताः श्रुतय एवानुपपन्नार्थाः । अपरिहार्यनिद्राद्युपद्रवप्राप्तौ श्रवणादेः कर्तुमशक्यत्वात् । न ह्याकाशरोमन्थनं शक्यविधानमित्यत आह अतीति ॥ अत्यशक्ये तु निद्रादौ पुनरेव समारभेत्

dvividhaṃ śāstraṃ nirṇītaṃ nirṇetavyaṃ ca / tatrādyaṃ brahmasūtrādikaṃ, dvitīyaṃ vedādikam / tatra nirṇītasya śravaṇādikaṃ samācaret / sarvajñānāṃ siddhāntānusāreṇa yo nirṇayaṃ jānāti tasmāt / idamuktaṃ bhavati / mukhyasya guroḥ prathamamalābhe 'pi na śravaṇādyabhāvāpattiḥ / amukhyādapi gurostadupapatteḥ / tatra mukhyavadamukhyasyātigahanavedādivyākhyānasāmarthyābhāve 'pi nirṇītavyākhyānamupapadyata eva / naca nirṇītaśāstrasyāpi vyākhyānavipratipattyābhiprāyo duradhigama iti vācyam / sarvajñapraṇītopāyagranthānusāreṇāmukhyasyāpi gurostadavagamasambhavāt / evaṃ cāmukhye śravaṇādāvanuṣṭhite mukhyo 'pi gururlabhyata iti / *10,112* sarvajñasya guroḥ śravaṇādyaṅgatve tadabhāve śravaṇādyabhāva eva kuto nāṅgīkriyate kimanenāmukhyena śravaṇādinā / sarvajñaguruprāptistu puṇyopacayenāpi bhaviṣyatītyata āha śravaṇādīti // śravaṇādi vinā naiva kṣaṇaṃ tiṣṭhedapi kvacit santi tāvatsarvadā śravaṇādikaṃ kartavyaṃ kṣaṇamapi na tyājyamityevamarthāḥ śrutismṛtayaḥ svādhyāyapravacane eveti nāko maudgalya ityādyāḥ / tatra ca sarvajño gururaṅgam / tadalābhe tu guṇe tvanyāyyakalpanamiti nyāyena yādṛśatādṛśamapi śravaṇādikaṃ kāryamevetīti bhāvaḥ / nanvetāḥ śrutaya evānupapannārthāḥ / aparihāryanidrādyupadravaprāptau śravaṇādeḥ kartumaśakyatvāt / na hyākāśaromanthanaṃ śakyavidhānamityata āha atīti // atyaśakye tu nidrādau punareva samārabhet

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/NMABB/3.3.75

Cite as: Nyāyasudhā a subcommentary on Mādhva's Anuvyākhāna, a commentary on Bādarāyaṇa's Brahmasūtra, integrated version 3.3.75, in HREEM (hreem.cc/library/NMABB/3.3.75), after GRETIL.

Edition, numbering and licence

GRETIL tei/sa_jayatIrtha-nyAyasudhA.xml —

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text