उपजीव्यवेदविरोधे । तत् पुराणवाक्यम् । तत्र भगवतः सदोषत्वे । उपजीव्यविरुद्धस्योपजीवकस्याप्रामाण्यावश्यम्भावादिति चार्थः । *११,२३१फ़्।* नन्वीश्वरप्रणीतानां पुराणानां तदीयं निजं ज्ञानमेव मूलं न वेदः । अनीश्वरप्रणीतानामपि योगिप्रत्यक्षमेव । अतो वेदविरोधे ऽपि को दोषः । उच्यते । वेदस्तावत्प्रमाणमेवेति निष्यङ्कितम् । नच प्रमाणयोर्विरोधो ऽस्ति । वस्तुविकल्पप्रसङ्गात् । ततो वेदविरोधे निजज्ञानादिमूलत्वमेवापनीयते । तथापि वेद एव पुराणस्योपजीव्य इति कथम् । अमीश्वरप्रणीतपुराणाभिप्रायेणेति न दोषः । अनीश्वरा हि स्वयंप्रतिभाते ऽप्यर्थे (समाश्वा) आश्वासार्थं वेदमुपजीवन्ति । यथोक्तम्"यत्स्वयंप्रतिभातस्य संशयार्तं गुरोर्वचःऽ; इति । यद्वेश्वरप्रणीतपुराणानामपि प्रामाण्यावधारणाय वेदसंवादो ऽपेक्षितः । अन्यथोत्प्रेक्षामूलत्वशङ्कनात् । तदभिप्रायेण"पुराणस्योपजीव्यश्च वेद एवऽ; इत्युक्तम् । *११,२३४* द्वितीयं निराकरोति अपरीक्षितेति ॥ अपरीक्षितदृष्टिश्च कथमेवाक्षजं भवेत् अक्षजं कथमेव भवेदिति प्रत्यक्षं प्रमाणतयाभिलषितार्थे नोद्भावयितुं शक्यते । नहि प्रमाणत्वेनानवधारितं प्रमाणत्वेनोद्भावयन्परीक्षकः स्यादिति भावः । विपक्षे बाधकमाह यद्येवमिति ॥ यद्येवं देवदत्तादिभ्रमः किं नाक्षजं भवेत्
upajīvyavedavirodhe / tat purāṇavākyam / tatra bhagavataḥ sadoṣatve / upajīvyaviruddhasyopajīvakasyāprāmāṇyāvaśyambhāvāditi cārthaḥ / *11,231f.* nanvīśvarapraṇītānāṃ purāṇānāṃ tadīyaṃ nijaṃ jñānameva mūlaṃ na vedaḥ / anīśvarapraṇītānāmapi yogipratyakṣameva / ato vedavirodhe 'pi ko doṣaḥ / ucyate / vedastāvatpramāṇameveti niṣyaṅkitam / naca pramāṇayorvirodho 'sti / vastuvikalpaprasaṅgāt / tato vedavirodhe nijajñānādimūlatvamevāpanīyate / tathāpi veda eva purāṇasyopajīvya iti katham / amīśvarapraṇītapurāṇābhiprāyeṇeti na doṣaḥ / anīśvarā hi svayaṃpratibhāte 'pyarthe (samāśvā) āśvāsārthaṃ vedamupajīvanti / yathoktam"yatsvayaṃpratibhātasya saṃśayārtaṃ gurorvacaḥ'; iti / yadveśvarapraṇītapurāṇānāmapi prāmāṇyāvadhāraṇāya vedasaṃvādo 'pekṣitaḥ / anyathotprekṣāmūlatvaśaṅkanāt / tadabhiprāyeṇa"purāṇasyopajīvyaśca veda eva'; ityuktam / *11,234* dvitīyaṃ nirākaroti aparīkṣiteti // aparīkṣitadṛṣṭiśca kathamevākṣajaṃ bhavet akṣajaṃ kathameva bhavediti pratyakṣaṃ pramāṇatayābhilaṣitārthe nodbhāvayituṃ śakyate / nahi pramāṇatvenānavadhāritaṃ pramāṇatvenodbhāvayanparīkṣakaḥ syāditi bhāvaḥ / vipakṣe bādhakamāha yadyevamiti // yadyevaṃ devadattādibhramaḥ kiṃ nākṣajaṃ bhavet
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.