तुष्ट्ययभावाच्च न पुरुषार्थलाभस्ततः । क्वचिदित्यनेन यदचेतनं तदुपचिकीर्षालक्षणतुष्यिरहितमिति व्याप्तिं सूचयति । नीचस्य प्रतीकस्य स्वात्मताध्यानाद्ब्रह्म कुप्यति । ततश्चानर्थं प्रयच्छति । तत्र दृष्टान्तो लोकवदिति । यथा लोके शिलादिकं राजत्वादिना चिन्तितं न प्रसीदति नापि पुरुषार्थं प्रयच्छति । यथा च राजा चण्डालत्वेन ध्यातः कुप्यति अनर्थं च ददाति तथेत्यर्थः । अनेन प्रतीकानामचेतनत्वे ऽपि ब्रह्मैव सर्वाध्यक्षत्वात्फलं दास्यतीति च प्रत्युक्तम् । तस्यानेनोपासनेन कुपितत्वात् । *१२,८२* न वयं ब्रह्मणि प्रतीकत्वोपासनं ब्रूमः । येन ब्रह्म कुपितमनर्थं प्रयच्छेत् किन्तु प्रतीके ब्रह्मत्वोपासनम् । ततः पुरुषार्थप्राप्तिरित्यत आह चण्डाल इति ॥ चण्डालो नृप इत्युक्ते नृपश्चण्डाल इत्यपि । को विशेषः परिज्ञाते नृपेण स्यात् कथञ्चन
tuṣṭyayabhāvācca na puruṣārthalābhastataḥ / kvacidityanena yadacetanaṃ tadupacikīrṣālakṣaṇatuṣyirahitamiti vyāptiṃ sūcayati / nīcasya pratīkasya svātmatādhyānādbrahma kupyati / tataścānarthaṃ prayacchati / tatra dṛṣṭānto lokavaditi / yathā loke śilādikaṃ rājatvādinā cintitaṃ na prasīdati nāpi puruṣārthaṃ prayacchati / yathā ca rājā caṇḍālatvena dhyātaḥ kupyati anarthaṃ ca dadāti tathetyarthaḥ / anena pratīkānāmacetanatve 'pi brahmaiva sarvādhyakṣatvātphalaṃ dāsyatīti ca pratyuktam / tasyānenopāsanena kupitatvāt / *12,82* na vayaṃ brahmaṇi pratīkatvopāsanaṃ brūmaḥ / yena brahma kupitamanarthaṃ prayacchet kintu pratīke brahmatvopāsanam / tataḥ puruṣārthaprāptirityata āha caṇḍāla iti // caṇḍālo nṛpa ityukte nṛpaścaṇḍāla ityapi / ko viśeṣaḥ parijñāte nṛpeṇa syāt kathañcana
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.