अथोशब्दो ऽर्थान्तरे । विपर्ययेण सर्गक्रममपेक्ष्य । अवदत् उपपादितवान् । गिरां वेदवाचां प्रभुः सूत्रकारः । यथा"विपर्ययेण तु क्रमो ऽत्र उपपद्यते चऽ; इति । लये सृष्टिक्रमतो विपर्ययश्चेन्मुक्तौ तथा भाव्यमित्यत्र किं नियमाकमित्यत आह लय इति ॥ लयो यतो मुक्तिरियं सुराणां ॥। यतः कारणात्सुराणां लय एवेयं मुक्तिर्न तु मनुष्याणामिव प्रागेव देहादुत्क्रान्तिः । तस्मादुक्तं युक्तम् । सामान्यविशेषभावान्न साध्यविशिष्यतादोषः । सर्गश्चोक्तानुगुण एव श्रुत्यादिसिद्ध इति भावः । ननु प्राङ् मुक्तानां भोगादिकं समर्थितम् । इदानीं तूच्यते लय एव मुक्तिरिति । तत्कथं पूर्वापरविरोधो न भवतीत्यत आह भोग इति ॥ *१२,३५४* ॥। भोगो विशेषेण च ॥। विशेषेण देवपदादप्यतिशयेन । देहहानिलक्षणा मुक्तिर्लयान्न विशिष्यत इत्युक्तं न तु सर्वापीति भावः । अत एव प्रागियमित्युक्तम् । *१२,३५६* भोगश्च मुक्तिरिति सूत्रकारानुक्तं कस्मादुपसङ्खयेयमित्यत आह यमिति ॥ ॥। यं वदिष्यति यं भोगं चतुर्थपादे सूत्रकारो वक्ष्यति मुक्तित्वेन सः । प्रमाणान्तरं चाह उक्तश्चेति ॥ *१२,३५७* उक्तश्च बिम्बप्रतिबिम्बभावः पिङ्गश्रुतावुक्तलयानुसारतः
athośabdo 'rthāntare / viparyayeṇa sargakramamapekṣya / avadat upapāditavān / girāṃ vedavācāṃ prabhuḥ sūtrakāraḥ / yathā"viparyayeṇa tu kramo 'tra upapadyate ca'; iti / laye sṛṣṭikramato viparyayaścenmuktau tathā bhāvyamityatra kiṃ niyamākamityata āha laya iti // layo yato muktiriyaṃ surāṇāṃ ... yataḥ kāraṇātsurāṇāṃ laya eveyaṃ muktirna tu manuṣyāṇāmiva prāgeva dehādutkrāntiḥ / tasmāduktaṃ yuktam / sāmānyaviśeṣabhāvānna sādhyaviśiṣyatādoṣaḥ / sargaścoktānuguṇa eva śrutyādisiddha iti bhāvaḥ / nanu prāṅ muktānāṃ bhogādikaṃ samarthitam / idānīṃ tūcyate laya eva muktiriti / tatkathaṃ pūrvāparavirodho na bhavatītyata āha bhoga iti // *12,354* ... bhogo viśeṣeṇa ca ... viśeṣeṇa devapadādapyatiśayena / dehahānilakṣaṇā muktirlayānna viśiṣyata ityuktaṃ na tu sarvāpīti bhāvaḥ / ata eva prāgiyamityuktam / *12,356* bhogaśca muktiriti sūtrakārānuktaṃ kasmādupasaṅkhayeyamityata āha yamiti // ... yaṃ vadiṣyati yaṃ bhogaṃ caturthapāde sūtrakāro vakṣyati muktitvena saḥ / pramāṇāntaraṃ cāha uktaśceti // *12,357* uktaśca bimbapratibimbabhāvaḥ piṅgaśrutāvuktalayānusārataḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.