नारायणमतिश्च सम्यक्तवे ऽपि परा गुणेभ्य इति शेषः । तत्र पूर्ववदेव हेतुः । ततः श्रियो ऽप्यतिशयेन महाशुद्धचितिः । विशिष्यन्त इति विशेषाः पदार्थाः । अशेषाणामुरूणामनन्तानां विशेषाणां दृशिर्विषयीकारिणी । अतिस्पष्टतयाशेषपदार्थविषयेत्येतदपि बहुला चातिविशदेतिवद्वयाख्येयम् । दृशिः साक्षात्कार इति वा । नित्यमेकप्रकारेत्युत्पत्तिविनाशरहितेत्ययमपि गुणातीतत्वे हेतुः । केचिदेकमेवेश्वरज्ञानमित्यास्थिताः । अपरे त्वनेकानीति । तद्विवेकार्थमुक्तं निरन्तरा निर्भेदेति । तर्हि किं तेषु तेषु पदार्थेषु ज्ञातेषु विक्रियते नेत्याह नित्यमविकारिण्येवेति । कथं तर्हि तत्तद्विषयीकरणमित्यत उक्तम् सूर्येति ॥ यथा सूर्यप्रभा स्वयं निर्विकारापि तांस्तान्प्राप्तान्विषयान्प्रकाशयति तथेयमपीत्यर्थः । अत्र च विशेष एव निर्वाहकः । अत एवैकेत्यनुक्तवा निरन्तरेत्युक्तम् । निर्लेपा वीतदोषा चेति शुद्धत्वव्याख्यानम् । लेपः कर्मसम्बन्धः । महच्छब्दव्याख्यानं पूर्ववत् । यद्वा नित्यमेवेति तदर्थमत्रापि योज्यम् । परा स्वतन्त्रेत्यतिशब्दस्य व्याख्यातत्वेनापि व्याख्येयम् । अत एव तत्तन्त्रत्वाच्चेति वक्ष्यति । *१२,१३४* एतानि विशेषणानि लक्ष्मीमाने ऽप्यतिदिशति विशेषानीति ॥ विशेषांसतद्गतांस्त्यक्तवा प्रायस्तल्लक्षणा श्रियः यथा भगवन्मतेर्निरतिशयस्पष्टत्वं तथैव । केवलं तत्तन्त्रत्वात् भगवन्मात्राधीनत्वात् । अत्र केवलमिति स्वरूपकथनम् । पराधीनत्वादित्येव हेतुः । तादृशी भगवन्मतिसदृशी । अतः प्राय इत्युक्तमिति भावः । *१२,१३५* लक्ष्मीमतिविशेषणानि मुक्तब्रह्ममतावतिदिशति ब्रह्मणस्त्विति ॥ ॥। ब्रह्मणस्तु प्राय एव श्रियो यथा
nārāyaṇamatiśca samyaktave 'pi parā guṇebhya iti śeṣaḥ / tatra pūrvavadeva hetuḥ / tataḥ śriyo 'pyatiśayena mahāśuddhacitiḥ / viśiṣyanta iti viśeṣāḥ padārthāḥ / aśeṣāṇāmurūṇāmanantānāṃ viśeṣāṇāṃ dṛśirviṣayīkāriṇī / atispaṣṭatayāśeṣapadārthaviṣayetyetadapi bahulā cātiviśadetivadvayākhyeyam / dṛśiḥ sākṣātkāra iti vā / nityamekaprakāretyutpattivināśarahitetyayamapi guṇātītatve hetuḥ / kecidekameveśvarajñānamityāsthitāḥ / apare tvanekānīti / tadvivekārthamuktaṃ nirantarā nirbhedeti / tarhi kiṃ teṣu teṣu padārtheṣu jñāteṣu vikriyate netyāha nityamavikāriṇyeveti / kathaṃ tarhi tattadviṣayīkaraṇamityata uktam sūryeti // yathā sūryaprabhā svayaṃ nirvikārāpi tāṃstānprāptānviṣayānprakāśayati tatheyamapītyarthaḥ / atra ca viśeṣa eva nirvāhakaḥ / ata evaiketyanuktavā nirantaretyuktam / nirlepā vītadoṣā ceti śuddhatvavyākhyānam / lepaḥ karmasambandhaḥ / mahacchabdavyākhyānaṃ pūrvavat / yadvā nityameveti tadarthamatrāpi yojyam / parā svatantretyatiśabdasya vyākhyātatvenāpi vyākhyeyam / ata eva tattantratvācceti vakṣyati / *12,134* etāni viśeṣaṇāni lakṣmīmāne 'pyatidiśati viśeṣānīti // viśeṣāṃsatadgatāṃstyaktavā prāyastallakṣaṇā śriyaḥ yathā bhagavanmaterniratiśayaspaṣṭatvaṃ tathaiva / kevalaṃ tattantratvāt bhagavanmātrādhīnatvāt / atra kevalamiti svarūpakathanam / parādhīnatvādityeva hetuḥ / tādṛśī bhagavanmatisadṛśī / ataḥ prāya ityuktamiti bhāvaḥ / *12,135* lakṣmīmativiśeṣaṇāni muktabrahmamatāvatidiśati brahmaṇastviti // ... brahmaṇastu prāya eva śriyo yathā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.